२२९२: श्रीमंती (भाग १)

दोन सख्या मैत्रिणींनी मला सांगितलेल्या कथा मी इथे थोडक्यात मांडते आहे. 

एका मैत्रिणीची मोठी बहिण प्रथितयश डॉक्टर आहे. तिचे भले मोठे रुग्णालय होते, आता तिने निवृत्ती स्वीकारली आहे. फारच मोठ्या प्रमाणात जेव्हा तिचे हॉस्पिटल सुरु होते तेव्हा तिचे वडिल जमेल तेवढ्या वेळ तेथे येऊन बसत. सहज. एकदा काका तिथे बसले असतांना त्यांनी बघितले कि एक म्हातारे गृहस्थ रुग्ण म्हणून आले, पायात साध्या चपला पण नव्हत्या, साधी विजार, शर्ट आणि टोपी, असा पोशाख होता. अगदी म्हणजे अगदीच साधी राहणी होती त्यांची. डॉक्टर नि बोलावल्यावर ते आत गेले, तपासणी झाली असणार, मग बाहेर येऊन रिसेप्शन वर फी देऊ लागले. हे सगळं काका टिपत होते. आणि जेव्हा रिसेप्शन वर ते फी देणार तेवढ्यात काकांनी रुद्रावतार धारण केला. "मी हेच शिकवलं का? हेच संस्कार दिलेत? इतक्या साध्या माणसाकडून का फी घ्यायची?" ई. त्यांची फारच मोठ्या आवाजात वाक्य सुरु होती. ते ऐकून त्यांची मुलगी बाहेर आली काय झालंय नेमकं ते बघायला. तो वर तो माणूस फी देऊन हळूहळू बाहेरच्या दिशेने जायला निघाला. ताईने मग काकांना बाहेर नेऊन दाखवले. ते दृश्य बघून काकांना महद आश्चर्य वाटले. 

ती व्यक्ती जगातल्या एका सर्वात महागड्या गाडीत बसून गेली घरी. ती व्यक्ती म्हणजे त्या गावातीलच नाही तर तिथल्या जवळपासच्या सर्व गावातमिळून असलेली सर्वात धनाढ्य व्यक्ती होती. पण त्यांना जणू चप्पल टोचायची, तीच बाब महागड्या कपड्यांची. त्यामुळे लहानपणापासून लागलेली सवय, मुरलेले असेच ते वागत होते, आणि मुख्य म्हणजे त्यांना त्याच काहीच वाटत नव्हतं. त्यांच्या आजूबाजूला वावणाऱ्या लोकांना पण ते काय आहेत हे ठाऊक असल्यामुळे त्याची सवय झाली होती. असं नव्हतं कि ते चप्पल किंवा उंची कपडे विकत घेऊ शकत नव्हते. त्यामुळे प्रत्येकाची श्रीमंतीची व्याख्या नेहेमीच वेगळी असते आणि किंबहुना असलीच पाहिजे. 

माझ्या अजून एका मैत्रिणीचा मुलगा लवकरच स्त्रीरोग तज्ञ होणार आहे, होऊ घातला आहे. त्याची आई आणि तो ह्यांचा संवाद जेव्हा जेव्हा व्हायचा तेव्हा तेव्हा म्हणे आईच्या तोंडी काही ठळक वाक्य तीच तीच पुन्हा पुन्हा बोलली जायची. ती वाक्ये म्हणे तिचा पहिला पगार, किंवा आता तिला महिन्याकाठी लागणार पैसा, महागाई ई. त्यात भरीस भर म्हणजे आईची साधी राहणी. एकदा शेवटी त्यांच्या भेटीत मुलगा आईला म्हणतो कसा "तू श्रीमंत होतीस आणि आहेस आई, पण तुला श्रीमंत म्हणून जगात आलं नाहीच, किंवा तू ती श्रीमंती जगली नाहीस". तिच्यात आणि तिच्या ह्या शेंडेफळामधे साधारणतः तीन पिढ्यांचे अंतर आहे. तिने त्याला जन्म दिला आहे, काही वर्ष तो तिच्या सोबत राहिला असल्यामुळे दोघे एकमेकांना ओळखतात. 

तिला समजल्या दोन गोष्टी:

 १. ह्या नंतर कधीच हे विषय येऊ द्यायचे नाहीत बोलण्यात, हवा-पाण्याच्या, त्याच्या क्षेत्राच्या गप्पा गोष्टी करायच्या किंवा फक्त ऐकायच्या, बास, 

२. मुलाची श्रीमंतीची व्याख्या म्हणजे उंची हाटेलात खाणे, बाहेरचे खाणे सतत, भल्या मोठ्या महागड्या दुकानातूनच खरेदी करणे, आंतरराष्ट्रीय पद्धतीचे राहणीमान ठेवणे, पैशाची चिंता न करणे, मस्त मौला होऊन जगणे, देशोदेशी फेरफटका मारत राहणे, इथे जाणे, तिथे बसणे ई. 

 तिला मग जे डोळ्यासमोर उभं ठाकलं ते असं होतं, कि साठी कडे आईची वाटचाल सुरु आहे तरी ती एकटी सगळं करते, राहते, जगते, हसते. हा, अधूनमधून हे ते नखशिखांत दुखतं, पण ठीक आहे, गाडी पुढे जाते आहे. एक होऊ घातलेला डॉक्टर ह्याच्या शिवाय अजून कोण जाणू शकणार शारीरिक मानसिक स्वास्थ्याचं महत्व? मग हि श्रीमंती नाहीतर काय? लहानपणापासून ज्या शरीराला गरमा गरम तव्यावरच्या भाकरीने, ठेच्याने, झुणक्याने जपलंय ते सर्व अजूनही ती स्वहस्ते तय्यार करून यथेच्छ ताव मारते आहे, ते पचतंय, मग हि श्रीमंती नाही तर काय? तिच्या खळखळून हसण्याने सगळी इमारत हादरते, लोकांना पण हसावेसे वाटते तर मग हि श्रीमंती नाही तर काय? तिच्या आईने उंची कॉटन च्या साड्या नेसल्या, तिला पण तीच आवड आहे. ती वाटेल तेव्हा, वाटेल त्या रंगाची / रंगांच्या साड्या विकत घेते आणि मिरवते, मग हि श्रीमंती नाही तर काय? आईची श्रीमंतीची व्याख्या, जगण्याची पद्धत वेगळी आहे मुलापेक्षा, आणि असणारच नाही का? कारण तिच्या वेळी हॉटेल माहित देखील नव्हते, घरचं खाणं काय ते ठाऊक होतं किंवा मोठं झाल्यावर शेजारी पाजारी, मित्रमैत्रिणींच्या घरच्या पदार्थांचा पडलेला फडशा एवढंच काय ते. ती तिच्या पद्धतीने ऐटीत जगते आहे. 

त्याच्या सोबत गप्पांचा ओघ बदलणे अनिवार्य आहे आणि ती ते करणारच. त्याच्या संगतातीत असतांना, त्याच्या परिभाषेप्रमाणे श्रीमंती थाटात जगणार. आव्हानात्मक आहे पण करून बघता येईल.