२२८९: अपेक्षांचे ओझे

माझ्या आधीच्या पिढीपासून मी हे बघत मोठी झाले आहे आणि ते खरोखर सत्य आहे. जेव्हा एका मुलाचे आणि मुलीचे लग्न होते, तेव्हा मुलगी माहेरहून कितीही शिकून आली असली तरी, सासरी राहताना तिच्यापुढे वेगळी आव्हाने उभी ठाकतात.

आणि त्यात जर ती लवकर आई झाली, तसेच दोघेही नोकरी करत असल्याने एकाकी (Nuclear) कुटुंबात राहायला लागले, तर तिची जास्त तारांबळ होते, अगदी जणू सर्कस.

सर्व मुलांना त्यांची आई सुगरण, शिस्तीत आणि जगावेगळ्या उच्च पठडीतली वाटते, पण ती भावना मुले 'जाणती' झाल्यावर निर्माण होते. तोवर ती आई स्वतःही अनुभवाने समृद्ध झालेली असते. त्यामुळे मुलांना एक अशी दृढ भावना निर्माण होते की, आई म्हणजे उत्कृष्टच, सर्वार्थाने.

आणि मग याच उत्कृष्टतेवरून नवीन बायकोकडून मध्यमवर्गीयांमध्ये विशेषत: फार मोठ्या अपेक्षा वाढतात, आईसारखे होण्याच्या. इथेच नकळत तुलना सुरू होते.

पण ही तुलना पूर्णपणे चुकीची आहे, कारण वय, पिढी, शिक्षण आणि अनुभव यात मोठा फरक असतो. प्रत्येक मोठी होणारी आई मुळातच अनुभवाचे गाठोडे घेऊन आलेली नसते. तीदेखील त्या वेळी नवीनच आई झालेली असते.

त्यामुळे अनेक जाहिरातींमध्ये किंवा व्हिडिओंमध्ये दाखवतात तसे, जर ती चुकली, अनेकदा चाचपडली, धडपडली, तर यात गैर काय आहे? ती तशी आहे, कारण ती तिच्या पद्धतीने प्रयत्न करत आहे.

हे बघणाऱ्यांना जर चुकीचे वाटत असेल, तर कृपया तिला मदत करा. फक्त तोंडी शब्दफेक करणे उपयोगाचे नाही.

आणि जर मदत करायची नसेल, तर गप्प राहा. कारण, आई किंवा माणूस म्हणून कोणीच शंभर टक्के उत्कृष्ट असू शकत नाही. तुम्ही स्वतः बघा, तुम्ही शंभर टक्क्यांपेक्षा जास्त अचूक असाल, तरच सल्ला द्या, आणि तोही तेव्हाच, जेव्हा तिने मागितला असेल.

नाहीतर तिला आई म्हणून घडू द्या, चुका करू द्या. ती कोणतीच गोष्ट मुद्दाम करत नाहीये. कदाचित तेच प्रारब्ध (नियती) असणार त्या मुलांचे.

कदाचित त्या दोघांना, आई आणि मुलांना त्यातूनच शिकता येणार, ते तसेच घडणार असतील, तर कोणीच काहीच बदलू शकत नाही.

ती आई म्हणून उदयाला येते आहे, सोप्प नाही ते. तिच्यासाठी सगळंच नावीन्याने भरपूर आहे: नवीन घर, आईपण, नोकरी, जागा, माणसं, बाळांची वाढ, शारीरिक आणि मानसिक बदल, अंतर्बाह्य बदल... त्यात प्रेक्षकांच्या टोमण्यांची, सूचनांची भर नको. सूचना करण्याच्या पद्धती असतात, त्या अवलंबता आल्या तर बघा नाहीतर ढवळाढवळ नकोच.

त्यामुळे, सोडून द्या. कानाडोळा करायला शिका.

२२८८: विनाविलंब निकाल

अनेक पालक, सवयीमुळे, तणावाखाली किंवा मुलांना शिस्त लागावी या हेतूने काही गोष्टी बोलून जातात, कधी कधी त्याला थेट धमकीचे स्वरूपही येते. काही आया तर मुलांना सतत धमकावत राहतात. त्यांच्या कोवळ्या मनावर या सगळ्याचा काय परिणाम होत असेल, हे कोणीच जाणत नाही. आज मी तुम्हाला अशाच एका सत्यकथेबद्दल सांगणार आहे.

एका आईची ही गोष्ट आहे, जी एकाच वेळी घर, नोकरी, पुढील शिक्षण आणि मुलांची जबाबदारी अशा अनेक आघाड्यांवर लढत होती, पण तिचे कशावरच फारसे नियंत्रण नव्हते. जेव्हा मुले हट्ट करायची किंवा तिला त्रास द्यायची, तेव्हा ती आई लगेच म्हणायची, "चला, आता तुमची बॅग भरते आणि थेट हॉस्टेललाच (वसतिगृहातच) टाकते तुम्हाला!"

मुले खूप गयावया करायची आणि काही दिवसांनी पुन्हा तेच. त्या वेळी त्या आईच्या मनात काय चालले होते? असे वागून तिला काय मिळत होते, कुणास ठाऊक?

ते दिवस सरले, मुले मोठी झाली आणि अगदी कोवळ्या वयातच, जणू पंख फुटल्याबरोबर, ती स्वतःहून हॉस्टेलला राहायला गेली. त्यानंतर काही प्रसंग असे घडले की आता ती आई एकटी वास्तव्याला आहे—जणू तिलाच कोणीतरी हॉस्टेलला टाकले आहे.

बघा म्हणजे! जी आई मुलांना हॉस्टेलला पाठवण्याची धमकी देत होती, त्याच आयुष्यात तिला आता एकटे राहण्याची पाळी आली आणि मनात एक कायमची सल लागून राहिली.

नवीन आई-वडिलांना माझी कळकळीची विनंती आहे की जर तुम्ही मुलांशी असे भावनिक व्यवहार करत असाल, तर कृपया सल्लागाराची (Counsellor) मदत घ्या. कारण, फार नंतर वाईट वाटून काही उपयोग होत नाही. एकदा हातातून गेलेला काळ आणि झालेले नुकसान कधीही दुरुस्त करता येत नाही.

इथेच हिशोब चुकते होतात, ताबडतोब. नंतर कितीही पश्चात्ताप झाला, तरी त्या गेलेल्या क्षणांना आणि दिवसांना परत आणता येत नाही. त्यामुळे, वेळीच सावध व्हा, जागे व्हा आणि अशा भावनिक चुका तुमच्या हातून होऊ देऊ नका.

अर्थात, त्या मुलांचे काहीच वाईट झाले नाही. खूप जण हॉस्टेलमध्ये मजेत राहतात, पण ते नक्कीच आव्हानात्मक असते. ही गोष्ट आता त्या आईला असे एकटे राहिल्यावर समजत आहे.

२२८७:बदली: कालचा टप्पा, आजची उडी

मी अनेक वर्षे एकाच संस्थेमध्ये कार्यरत होते. अखेरीस, मला एका नवीन इंजिनिअरिंग महाविद्यालयाची सुरुवात करण्यामध्ये हातभार लावण्याची सुवर्णसंधी मिळाली. मी ती संधी घेतली आणि ती सार्थक झाली कारण संस्थेचे आणि संस्थापकांचे नाव जगप्रसिद्ध आहे. 

जेव्हा मी फोन करून माझ्या आईला सांगितले की मी कामासाठी दुसरीकडे जात आहे आणि हे काम किती महत्त्वाचे आहे, तेव्हा तिला जगावेगळा आनंद झाला. तिचे शब्द होते: "कित्ती मस्त! नवीन काम खूप आव्हानात्मक आहे, त्यासाठी तुला निवडले आणि त्यामुळे तुझी बदली झाली! नवीन ठिकाणी सांभाळून राहा."

खूप वर्षांनी मी तिला इतके आनंदी पाहिले होते आणि त्याचे श्रेय कदाचित त्या 'बदली' या शब्दाला जाते. आई नेहमी सांगायची की बाबांची नोकरी पण बदलीची होती. कारण त्या काळात सरकारी नोकरी म्हणजेच बदली. खाजगीकरण आणि तंत्रज्ञान इतके फोफावले नव्हते, त्यामुळे शासकीय सेवा हाच प्रमुख पर्याय होता. सरकारी नोकरीत बदली स्वीकारली नाही तर बढती मिळत नसे, म्हणूनच बदली हा नोकरीचा एक अविभाज्य भाग होता.

परंतु आताशा 'बदली' हा शब्दप्रयोग पूर्णपणे थांबला आहे. कारण बहुतांश तरुण पिढी खाजगी किंवा आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांमध्ये कार्यरत आहे आणि त्यांची शासकीय सेवेतील संख्या कमी आहे.

खाजगी कंपनीत काम करणारी तरुण पिढी पुष्कळदा सातत्याने नोकऱ्या बदलताना आढळते. मला आधी वाटायचे की तंत्रज्ञानातील जलद बदलांमुळे हे होत असावे, जेणेकरून नवनवीन तंत्रज्ञानावर काम करता यावे. दुसरे कारण म्हणजे वाढीव पगार. जर दुसरी कंपनी जास्त पगार देत असेल आणि इतर सुविधा योग्य असतील, तरी नोकरी बदलली जाते. काहींना ठराविक कंपनीत काम करायचे स्वप्न असते आणि संधी मिळताच ते ती स्वीकारतात. काहींना कामाचा ताण कमी हवा असतो, तर काही 'वर्काहॉलिक' असतात.

पण आज मला यामागचे खरे कारण समजले.

पूर्वी जेव्हा बदली होत असे, तेव्हा ती एक पर्वणी असायची, अर्थात, ही माझी आठवण आहे. बाबांच्या हुद्द्यामुळे आम्ही खूप मोठ्या सरकारी निवासस्थानांमध्ये राहिलो आहोत. नवीन जागा, नवीन माणसे, भटकंतीची नवीन ठिकाणे, वेगळे मित्र-मैत्रिणी, वेगळे शालेय वातावरण, खाद्यसंस्कृती, ही यादी खूप मोठी आहे.

या निमित्ताने कामासोबतच खूप काही शिकायला मिळायचे. नाती कशी जपायची आणि टिकवायची, ज्याला आजच्या भाषेत 'PR' म्हणतात. तेव्हा शनिवार-रविवार घराबाहेर राहणे किंवा देश-विदेशात सहलींना जाणे, हे फार ऐकिवात नव्हते. त्यामुळे घर, मित्र-मैत्रिणी, शाळा, खेळ, अभ्यास, सण, सगळं काही उत्स्फूर्तपणे साजरे केले जायचे. बदलीमुळे जीवनात लवचिकता (Flexibility) यायची आणि ती टिकून राहायला मदत व्हायची.

मला खात्री आहे, बाबांनाही नवीन ठिकाणी, वेगवेगळ्या प्रोजेक्ट्सवर, विविध चमूंबरोबर काम करणे आव्हानात्मक आणि आनंदी वाटत असणार. कदाचित याच कारणामुळे, म्हणजे कार्यरत व्यक्तीचा सर्वांगीण विकास व्हावा आणि त्यासोबत कुटुंबही वृद्धिंगत व्हावे म्हणून 'बदली' होत असे; तो नोकरीचा एक भागच होता.

आताची मुलं जी नोकऱ्यांमध्ये उड्या मारतात, त्याचे कारण आहे: ती बदली नावाच्या संकल्पनेला मिस करतात. त्यांना एकाच जागी रोज जाऊन कंटाळा येत असेल; त्याच लोकांशी, त्याच विषयांवर काम करणे सोपे नसते. ठरलेल्या आजूबाजूच्या ठिकाणीच खाणे, तेच रस्ते, तीच बिल्डिंग... त्यांना बदल हवाच.

म्हणूनच, नोकरी बदलणे ही 'बदली'ची नवीन संकल्पना आहे. स्वतःच आपली बदली करून घ्यायची. याचे फायदे-तोटे आहेतच. पण, "बदल हा जीवनातील एकमेव स्थिर घटक आहे" हेच यातून सिद्ध होते.

२२८६: माझ्यासाठीची खास

सध्या नेमका कुठला ऋतू सुरू आहे, याची सर्वत्र चर्चा आहे. कधी ढगाळ वातावरण, कधी पाऊस, तर दुपारी कडक ऊन आणि रात्री-पहाटे गुलाबी थंडीची चाहूल. आणि हे निश्चित नाही, कारण सध्या कधीही काहीही होतंय!

काल असेच झाले. काल माझा गजर म्हणजे तो थेट पावसाचा आवाज. 'पहाटे पहाटे हा नक्की पावसाचाच आवाज आहे का?' असा विचार मनात आला आणि मी खडबडून जागी झाले. तसेही मला काल लवकरच उठायचे होते.

सकाळी सात वाजता माझा ऑनलाईन क्लास होता आणि त्यानंतर नऊच्या सुमारास एका महत्त्वाच्या मीटिंगसाठी पळायचे होते. मीटिंग कधी सुरू होईल आणि किती वेळ चालेल, याची कल्पना नसल्यामुळे मी स्वयंपाक करून ठेवण्याचे ठरवले. सोबतच नाश्ता तयार करणे, तो शांतपणे सेवन करणे आणि बाकीची घरकामं, माझे आवरणे हे सर्व होतेच.

बरेच दिवस झाले, मी सकाळी कोवळ्या उन्हात चालायला जाते आहे आणि अर्थातच, त्यामुळे मला हलकं-फुलकं वाटायला लागलंय. माझा उत्साह दुप्पट /  द्विगुणित झाला आहे. चालून आल्यावर सोसायटीतील ओपन जिममध्ये थोडा वेळ घालवते. आमच्या सोसायटीतल्या 'आज्जी'सुद्धा तिथे येतात आणि मला सांगतात, "मला हे सगळे खेळायला आवडतात." त्यांच्या भाषेत बोलायचं झाल्यास, तिथे ८-१० प्रकारची 'खेळणी' आहेत. मीही त्यांच्यासोबत तिथे खेळते आणि मग दिवसभराच्या कामांना सुरुवात करते.

पण काल मला वेगळे वेळापत्रक पाळावे लागणार होते.

आणि का कुणास ठाऊक, पाऊस आला? हा पाऊस यावेळी, म्हणजेच अवेळी, का आला असेल? हा प्रश्न मी जेव्हा स्वतःला अनेकदा विचारला, तेव्हा मनातल्या मनात एक अप्रतिम उत्तर गवसले:

"अगं, तुला चालायला जायला काल वेळ नव्हता ना? तुझी एकापाठोपाठ कामे लागली होती. आणि मला हे ठाऊक आहे की तू एकदा घरातून बाहेर पडलीस की पुन्हा सहसा घराबाहेर पडत नाहीस. त्यामुळे आज तुझे चालणे संध्याकाळीही होणार नाही हे मला माहित होते. केवळ तुला वाईट वाटू नये आणि 'आज माझे चालणे राहून गेले,' अशी खंत वाटू नये, म्हणून मी हजेरी लावायचे ठरवले. पाऊस असताना सहसा कोणी मोकळ्या हवेत फिरायला जात नाही ना? म्हणजे मग तुम्हाला चालणे चुकल्याची खंत वाटणार नाही. बरोबर केले ना मी?"

हे असे विचार जेव्हा माझ्या कानावर पडले, तेव्हा मी निःशब्द झाले. बापरे! किती काळजी त्याला माझी! काल सकाळची ती बरसात माझ्यासाठी खास होती, क्या बात है! हे मला मनापासून भावले.

नकळत असेच काहीतरी इतरांसाठी करायला हवे, परतफेड म्हणून, जेव्हा जमेल, जितके जमेल, तेवढे.

2285:The Future of Hidden Water Purification

I was immediately captured by the new advertisement for the "Chupa Rustam" water purifier, designed to be built right beneath the kitchen sink. It’s an awesome glimpse into innovative, research-based design, and I absolutely loved it!

This change immediately led me to consider the broader logic behind it: modern houses are increasingly hiding all utilities, electric wiring, plumbing pipes, and now, even appliances. This raised a few questions:

Why keep the purifier inside the house at all? We could mount the entire unit outside where the main drinking water connection enters the property. The builder could install this feature, concealing the unit behind a locked cover. If the drinking water supply is purified before it enters the kitchen, one tap in every kitchen would then dispense pure, potable water seamlessly.

My thinking quickly went further. Hair loss is a growing problem in many households, often linked to hard water. Why not connect a purifier to the shower as well?

This concept brings to mind an idea I once read about, a water purification unit / system built right at the overhead tank. If an apartment complex already uses a three-tank system (one for drinking, one for flushing, and one for cleaning), integrating a high-volume purification unit at the source would be the most efficient solution for an entire apartment building. Tap water I used in the USA during my stay likely utilized a similar, large-scale purification mechanism.

My research-oriented mind couldn't stop there. The next logical step is the portable purifier for travel. Instead of constantly buying bottled water, which can be dubious and lead to health concerns while traveling, we need a small, personal, portable unit, one that can purify just a single glass of water at a time. This device could be a personal item, or perhaps even an integrated luxury feature in high-end automobiles.

My interest lies purely in identifying all the various strategic places where a water purifier could be positioned. It is up to the experts to solve the engineering challenge of scaling the purification technology to fit these varied locations and sizes.

Happy drinking!

२२८४: बदललेल्या वेळेचा निरोप!

 "घाल घाल पिंगा वाऱ्या, माझ्या परसात 

माहेरी जा, सुवासाची कर बरसात!" 

https://www.aathavanitli-gani.com/Song/Ghal_Ghal_Pinga_Varyaa

कमलाकर भागवत यांचे हे गीत, त्यांच्याच सुरात ऐकताना आजही डोळे डबडबतात, सगळ्यांचेच. एका पुरुषाने हे भाव इतक्या उत्कटतेने कसे व्यक्त केले, याचे आजही आश्चर्य वाटते. हे गीत तेव्हा लिहिले गेले, जेव्हा मुलगी सासरी आली की माहेर दुरावयाचे. पत्रव्यवहार, किंवा क्वचित कोणाची ये-जा झाली तरच हालहवाल समजत असे. ती ओढाताण वेगळीच होती, एका बाजूला संसाराची, नवीन लोकांशी आणि पद्धतींशी केलेली नवी सुरुवात; आणि दुसरीकडे जन्मापासूनची माया, आत्मियता.

या गीताचे बोल म्हणजे, सासरी आलेली मुलगी आईसाठी संदेश घेऊन जाण्याची वाऱ्याला केलेली विनवणी होती. संपूर्ण आदराने हे नमूद करावेसे वाटते की, सासरच्या जबाबदाऱ्यांसाठी माहेर सोडून येणे, बाळंतपण, हे सर्व एका मुलीलाच दिले आहे, त्यामागे निर्मात्याची कारणे निश्चितच आहेत. असो.

माझी एक खास मैत्रीण, सध्या काही कारणास्तव एकटी आहे, सर्वांपासून दूर. तिची मुले आता नोकरीच्या विश्वात पाऊल ठेवत आहेत, दुसरे शिकत आहे आणि तिसरीचे लग्न झाले आहे. साहेब अजून एका ठिकाणी त्यांच्या कर्तव्यासाठी आहेत. तिला याच गीताची आठवण झाली.

आणि तिने त्याच 'पिगा घालणाऱ्या वाऱ्याला' सांगितले की, माझ्या लेकरांना जाऊन सांग, 'त्यांची माय एकदम ठणठणीत आहे, व्यवस्थित आहे, काळजी नसावी. तुम्ही तुमच्या-तुमच्या क्षेत्रात लक्ष द्या.'

सध्याच्या युगात हे सगळे नेटाने सांभाळणे हे एक मोठे आव्हान आहे; "जावे त्याच्या वंशा तेव्हा कळे!" जरी आता सोशल मीडियाचा जमाना असला, तरी कामाचे व्याप प्रचंड वाढले आहेत, इतके की मागच्या पिढीला ते समजण्यापलीकडचे आहेत.

त्यामुळे ती निरोप पाठवू शकते, फोन करू शकते, पण त्यांना तितका मोकळा वेळ हवा ना? म्हणून मग 'बॅक टू बेसिक्स' या पद्धतीने, नवीन पिढीला डिस्टर्ब न करता, त्यांच्या कामात व्यत्यय न आणता, तिने वाऱ्याची मदत घेण्याचे ठरवले.

तिचा निरोप असा आहे:

"घाल घाल पिंगा वाऱ्या, माझ्या परसात

           पिल्लांघरी / ह्यांच्या निवासी जा, सुवासाची कर बरसात!"

"सर्वांना माझी खुशाली कळव. सगळ्यांना सांग की फक्त कामाकडे लक्ष द्या, पुढे जा, मोठे व्हा, स्वतःची काळजी घ्या आणि तब्बेत सांभाळा. जेव्हा वेळ मिळेल, तेव्हा भेटू आणि नवीन आठवणी निर्माण करू."

मागच्या पिढीला फक्त सोशल मीडिया हेच माध्यम नाही, तर नकळतपणे, मुलांच्या आणि त्यांच्या (पतीच्या) कामात अडथळा न आणता निरोप कसा द्यायचा हे त्यांना ठाऊक आहे. म्हणून हा तिने निवडलेला मार्ग.

कारण, "किती मेसेजेस करते तू? आम्हाला वेळ नसतो त्यांना उत्तर द्यायला," असे कोणी म्हणायला नको, किंवा त्यांना त्याचा / मेसेजेसचा वाढीव ताण नको म्हणूनच हे गीत इतक्या वर्षांपूर्वी बांधले गेले, निर्माण झाले! 

२२८३: पाडवा – ओवाळणी

माझ्यापेक्षा वयाने मोठी, पण गल्ली-मैत्रीण असलेली एक अत्यंत सुस्वभावी मुलगी, ही तिची कहाणी आहे. आमची अनेक वर्षांची घनिष्ट मैत्री.

तिचे शिक्षण झाले, लग्न झाले, मुले, संसार... अगदी नेहमीप्रमाणे सुरू होते. हे सगळे होत असताना तिने एक छोटी नोकरी सुरू ठेवली, अधेमधे भरपूर सुट्ट्या घेत घेत. तिची ती एक ढकलगाडी होती, पण उपयुक्त अशी. ती तिच्या सगळ्या जबाबदाऱ्यांमध्ये इतकी गुंतली होती की बाकी काही केले गेले नाही. तेव्हा सोशल मीडिया नव्हता आणि तिला इतर समारंभ, भेटीगाठींमध्येही फारसा रस नव्हता. आई-वडिलांकडेही फारसे जाणे झाले नाही; तिचे 'बे एके बे' रुटीन सुरू होते. यातच अनेक वर्षे आणि दशके निघून गेली.

काही कारणास्तव ती आता एकटी आहे. वडिलोपार्जित घरात राहणे शक्य नाही म्हणून माहेरच्यांनी एक छत विकत घेऊन दिले आणि ती तेथे वास्तव्याला आहे. बाप्पा तिला हिम्मत देत आहे आणि मार्गक्रमण व्यवस्थित होत आहे.

राखी, दिवाळी किंवा पाडवा आला की तिचे डोळे हमखास पाणावतातच. एकतर ती कधीच काहीच माहेरच्यांसाठी करू शकली नाही आणि त्यांनीही 'वाहवत जाऊन' (अवाजवी खर्च करून) काही केले नाही. पाडव्याला वडील जेव्हा बायकोला आणि दुसऱ्या मुलीला ओवाळणी देतात, तेव्हा ती हिला मिळाली नाही, याचे तिला दुःख नाही; पण कुठेतरी तिची गाडी अजूनही त्या साडीत, त्या गिफ्टमध्ये अडकली आहे.

पण परवाच्या पाडव्याला तिला एक गोष्ट नव्याने उमगली, जी आधीच लक्षात यायला हवी होती. दरवर्षी नाही, पण एकदम एवढी मोठी रक्कम स्वरूपात तिला घर मिळाले आणि ती आज सक्षमपणे/ठामपणे तिच्या पायांवर उभी आहे, हे केवळ वडिलांमुळेच शक्य झाले. तिला हिम्मत मिळाली ती तिच्या शिक्षणामुळे आणि वडिलांच्या शिकवणी/संस्कारांमुळेच, नाही का?

मग यापेक्षा सुंदर, मोठी आणि उपयुक्त अशी ओवाळणी काय असू शकते? दरवर्षी ओवाळणी द्यावी, असे तिच्या वडिलांना नक्कीच वाटले असणार, पण तेव्हा ते शक्य झाले नाही (अंतर फार होते, ऑनलाईनचा जमाना नव्हता). तिला कधीच काही कमी नव्हते आणि नाही, ही काय कमी आशीर्वादात्मक ओवाळणी मिळाली?

आणि ही फक्त नाममात्र ओवाळणी नसून एक पुंजी (गुंतवणूक) आहे, एक आदर्श आहे. म्हटलं तर तिच्या वडिलांचा आदर्श, आणि ती स्वतः तिच्यासाठी व इतर बऱ्याच जणांसाठी एक आदर्श ठरली आहे, हे काही कमी नाही, नाही का?

म्हणून, जर दरवर्षी अपेक्षेनुसार ओवाळणी नाही मिळाली, तर निराश होऊ नये. ओवाळणीकडे वेगळ्या दृष्टीने बघणे आवश्यक आहे; वाईट वाटून घेणे हे कोणाच्याच खिजगणतीत नसावे.

२२८२: उत्पन्नाचे बदललेले मार्ग

मी एका सुंदर, बैठ्या, साध्या मध्यमवर्गीय कुटुंबात, एका छोट्या ठिकाणी लहानाची मोठी झाले. तिथे सगळेच खूप मराठमोळं, छोट्या प्रमाणावर समाधानाने चालणारं होतं. त्यामुळे मला तिथे दिसलेलं आणि अनुभवलेलं तेवढंच जग होतं. नोकरी करायची, कुटुंबासोबत राहायचं, साधी राहणी आणि उच्च विचारसरणी ठेवायची, हेच ठाऊक होते. 'उड्या मारणे' (अवास्तव अपेक्षा ठेवणे) कधीच ठाऊक नव्हते. नोकरी करून पगार मिळवायचा, त्यासाठी शिक्षण घ्यायचं आणि मनःपूर्वक, आनंदाने काम करून प्रगती करायची, एवढंच काय ते माहीत होतं.

पण कालांतराने अनेक प्रकारचे अनुभव डोळ्यासमोर उभे ठाकले, नवनवीन गोष्टी घडू लागल्या आणि मी अचंबित झाले. किंबहुना, अनेक प्रश्न पडायला लागले, ज्यांची उत्तरे शोधणे अजूनही अविरत सुरू आहे.

महागाई वाढली आहे, वाढतच आहे; गरजा वाढल्या आहेत; नवीन कल्पनांना उधाण आले आहे, याची मला संपूर्ण कल्पना आहे. त्यामुळे नकळत बऱ्याच नवीन गोष्टी कानावर पडत आहेत. प्रत्येकाची एक माफक इच्छा असते की, आपले एक स्वतःचे हक्काचे घर असावे. त्यात मग दुचाकी, चारचाकी यांची भर पडते. उद्योगीकरणामुळे आता समाजात हे सर्व 'असायलाच हवे' असे झाले आहे. एका कुटुंबासाठी एक घर हे मला पूर्णपणे मान्य आहेच.

पण एकापेक्षा जास्त घरे, अनेक ठिकाणी हे समीकरण मला लक्षात आले नाही. मग समजले की, "अतिरिक्त उत्पन्नाचा स्रोत" म्हणून बरेच जण अशी गुंतवणूक करतात आणि दुसऱ्यांना भाड्याने देतात. काही जणांचा हा एक व्यवसायच आहे म्हणे, अगदी उत्कृष्ट, नाविन्यपूर्ण आणि महागड्या गाड्या विकत घेऊन त्याचा व्यवसाय करण्यासारखेच. मी मोठी होऊन नोकरी करेपर्यंत लहान ठिकाणी वास्तव्याला असल्यामुळे, मला अशा व्यवसायांची भनकही नव्हती. त्यामुळे सुरुवातीला खूप त्रास झाला.

खूप कष्ट करून, मेहनतीने मध्यमवर्गीय लोक स्वतःची वास्तू विकत घेतात आणि ती दुसऱ्याला वापरायला देऊन टाकतात, का? हे उमगलेच नाही. माझी गाडी 'एक हाती' (फक्त माझ्या वापरात) होती; ती जेव्हा पहिल्यांदा चालकाला चालवायला दिली, तेव्हा मला इतका प्रचंड त्रास झाला होता की, तो शब्दात मांडता येणार नाही.

सर्व स्तरांवर चित्र बदलले असले तरी, कुठेतरी माझ्या मनाला हा विचार बोचतो की, मुलगी जन्माला आल्यावर तिला दुसऱ्या कुटुंबाला देऊन टाकायचे, जसे हे आधीच ठरलेले असते—तसा भास झाला मला. ते नवीन घर, ती गाडी मालकांची वाट बघत असणार ना? पण ती घेतलेलीच असते देऊन टाकण्याकरता.

हे जरी व्यवसाय असले, आधुनिकीकरणाचा भाग असले, तरी ते मला न पटणारे आहेत. हॉटेल्स आहेत, हॉस्टेल्स आहेत राहण्यासाठी. दुसरे-तिसरे घर घेऊन भाड्याने देणे किंवा नवीन कोरी स्वमालकीची गाडी भाड्याने देणे, हे नसतानाही पूर्वी सर्व सुरळीत सुरू होते ना? मग ते तसेच सुरू राहायला हवे होते. शासनाच्या बस असणे वेगळे आणि स्वकमाईची कोरी गाडी देऊन टाकणे, असा व्यवसाय करणे—हे माझ्यासारख्या व्यक्तीला का कुणास ठाऊक, दुखावणारं आहे.

हे अयोग्य आहे असे माझे म्हणणे नाही, पण माझ्या पटीत बसण्याच्या पल्याड नक्कीच आहे. घर, गाडी हे वैभव आहे, ते 'देण्यासाठी' नक्कीच नाही.

२२८१: इंटरेस्टींगनेस

साधारण २०१४ सालची गोष्ट आहे. मी संशोधन मार्गदर्शक म्हणून काम करत होते आणि एका परदेशी विद्यार्थिनीला मार्गदर्शन करायचे होते. ती मशीन लर्निंग या विषयात काहीतरी संशोधन करू इच्छित होती. खूप शोध घेतला, विचार केला, चर्चा केली आणि अखेरीस एक विषय निश्चित झाला. आम्हाला 'Interestingness' हे एक खूप आव्हानात्मक मॅट्रिक्स (Matrix) सापडले आणि मग आमची घोडदौड सुरू झाली.

डेटासेट मिळाला आणि आमचा एक उद्देश होता: जर एखादा वाहन चालक भरधाव आणि बेफिकीरीने गाडी चालवत असेल, तर तो कदाचित संकटात/घाईत असेल किंवा तो त्या गाडीचा मालक नसेल. मालक असला आणि स्वकष्टाने महागडी गाडी घेतली असेल, तर मग एक शिस्त आणि काळजी दिसून येते, स्वतःबद्दलची, गाडीबद्दलची आणि रस्त्यावरच्या इतरांसाठीसुद्धा. आम्ही अशा उद्देशाने डेटा विश्लेषण सुरू केले आणि आम्हाला उत्कृष्ट निष्कर्ष मिळाले.

त्यानंतर नुकताच मी अनेक वर्षांनी प्रवास केला. सर्व पर्याय शोधल्यावर गाडीने रस्त्याने प्रवास करण्याचे निश्चित झाले. सुंदर, नवीन, भलीमोठी गाडी वेळेच्या आधी दारात उभी ठाकली आणि काही वेळातच चालकाच्या सवयीची कल्पना आली.

अर्थात, संपूर्ण प्रवासात मस्त ओळख झाली आणि गाडी चालवण्यासंबंधीच्या अनेक बाजू समजल्या: कधी गती वाढवायची, कधी कमी करायची, प्रवाशांची काळजी घेणे, खड्डे शक्यतो टाळणे, शिस्तीत आणि एका झटक्यात पार्क करणे—एकूणच, गाडी चालवण्याचा आनंद घेत प्रवास करणे, फक्त काम म्हणून नव्हे. काही चालक फक्त दिलेले काम, जबरदस्ती केल्यासारखे किंवा फक्त पैशांसाठी करतात, त्यामुळे चालकामधील हा फरक जाणवला.

खरं सांगायचं तर, तो चालक गाडीचा मालक नाही यावर माझा विश्वास बसत नव्हता. मालकांनी इतकी कोरी स्वतःच्या मालकीची गाडी चालकाच्या हाती दिली, यावरूनच 'शितावरून भाताची परीक्षा' झाली होती. पण मी स्वतः गेली २४-२५ वर्षे असंख्य प्रकारच्या गाड्या चालवल्या असल्यामुळे, हे ओळखायला मला जास्त वेळ लागला नाही.

प्रवासात काही वेळा एकत्र भोजनाचा आनंद घेतला आणि हा प्रवास वेगळेपणाचा ठसा उमटवून नक्कीच गेला. डोक्यात विचार आल्यापासून, नियोजन करण्यापासून, माझ्या काही अडचणी लक्षात घेऊन सगळं पार पडलं; याचे श्रेय चालक आणि मालक दोघांनाही जाते.

चालक वयाने लहान, कष्टाची तयारी असलेला आणि पाच वर्षांचा सर्व प्रकारच्या गाड्या चालवण्याचा अनुभव असलेला होता, म्हणजे विविध व्यक्तिमत्त्वांशी जुळवून घेण्याची क्षमता असलेला. मालकांची काळजी सतत दिसून येत होती; चालकाशी आणि प्रवाशांशी ठेवलेल्या सततच्या संपर्कातून ती व्यक्त होत होती. अर्थात, इतकी नवीन पद्धतीची गाडी आपल्या सेवेत आहे म्हटल्यावर आम्हालाही तिची तेवढीच काळजी होती, त्यामुळे आम्हीही त्यांना वेळोवेळी सूचित करत होतोच.

रस्ते खड्डेमय होते, असंख्य ठिकाणी रस्त्यांची कामे सुरू होती, पण ते आमच्या सर्वांच्याच हाताबाहेरचे होते. त्यामुळे आम्ही गप्पांवर भर देत परतीचा प्रवास केला.

अनेक वर्षांच्या मेहनतीनंतर आंतरदेशीय दर्जाची चारचाकी घेणे आव्हानात्मक असते. अशी गाडी विश्वासाने चालवायला मिळाली, तेव्हा तो विश्वास टिकवणे किती आवश्यक आहे, हे चालकाच्या प्रत्येक कृतीतून दिसत होते. हे 'Interestingness' चे एक खास उदाहरणच होते.

"असे चालक-मालक येती आणिक स्मृती देऊनी जाती",  या अविस्मरणीय प्रवासासाठी आणि त्यातील धड्यांसाठी त्यांचे आभार!

2280: The Evolving Light of Diwali

 Since I started understanding things, Diwali was always defined by the "festival of lights," "togetherness over special food and sweets," and overall fun. Every house in my vicinity was decorated with lanterns, flower garlands on the main door, huge colorful rangoli, delicious food items, new clothes, lots of gifts, a long vacation, and crackers. This was the Diwali I knew.

While growing up, I started noticing different forms of Diwali, especially after relocating to a different state. I was aware of the festival lasting more than a week, starting with Guru Dwadashi to Dev Diwali. But in that new state, Diwali was only for a day, and that was it. I noticed a slight shift: from larger-than-life celebrations to a single day full of joy, from variety in decorations to simple decor, and from new clothes every day to only one new outfit. Even getting up very early for a fragrant bath shifted to waking up at a regular time.

I further realized that there are many people for whom traditional celebrations at home are impossible: police, soldiers, nurses, doctors, pilots, drivers, and all those who are on duty. For them, the traditional celebration is replaced by get-togethers at work while performing their essential duties.

Moreover, I know a few people who celebrated the festival on a massive scale earlier in life. Now, as everyone is dispersed to various locations, busy with their own routines and focused careers, it is time to enjoy in a very different manner.

There are absolutely no complaints, no cribbing, and no comparisons, every kind of celebration is enjoyed thoroughly by them. Now, their Diwali is simple fun, with no rush for anything.

These connections are now able to understand why they did so many things in their early days: cooked on a large scale, shopped for all, decorated the entire house, and so on. The reason is simple: it was all done so that they can now recollect those moments, get a wide smile on their face, and be extremely happy with the satisfaction that those things have already happened. There is nothing left unfinished; no bucket list to complete.

Isn't it beautiful to witness this kind of evolution in celebration? From then to now; from cooking on a very large scale to no special cooking; from clay and oil-based lamps to easy battery-operated lights in the balcony. The essence remains the same—the light inside.

2279: Satsang Finds You When It's Time

 I recently reconnected with an old school friend—someone from a different section—and though I don't recall much from those early days, the person he is now is truly astonishing.

I'm not just impressed; I'm deeply struck by his composure. He is the epitome of rock-solid steadiness, mindfulness, calmness, and soft-spoken grace. He is clearly grounded, extraordinarily talented, and incredibly successful. Wow.

Observing his stability naturally brought up a question I’ve been wrestling with: Is this profound steadiness and inner strength a direct result of consistent wealth? Does financial stability inherently translate into this level of calm, suggesting that material comfort is, indeed, paramount for inner peace? It's a challenging thought.

Beyond his professional success, he is a great listener, embodying the concept of Satsang (the company of truth or good people). This brings me to my deepest wonder: Why didn't our paths cross like this earlier?

We were known to each other, so physically near in school, yet I never benefited from this kind of advisory companionship. I can't help but think how much stronger and steadier my overall personality might have been shaped by having such a Satsang earlier in life.

I know I can't change the past, but I am incredibly grateful for this reconnection. It proves that the right connection arrives exactly when you need it.

Thank you, my friend. Your presence is a true lesson in composure and character.

२२७८: तेरे रास्ते पे मैं तो, आँख मूंद के चला...

 मी नुकतेच माझ्या हातून घडलेले एक लिखाण एका मैत्रिणीला पाठवले. अधेमधे मी काही जणांना पाठवत असते आणि ते वाचून अभिप्राय देतातही, ज्यामुळे पुढच्या लिखाणात प्रगल्भता येते. ते लिखाण अर्थातच माझा एक अनुभव होता, ज्यात प्रामुख्याने निसर्गाचे आणि माझ्या मुलांचे वर्णन केले होते.

तिने ते व्यवस्थित वेळ काढून वाचले आणि म्हणाली, "छान वर्णन केले आहेस निसर्गाचे, छान लिहिलंयस." मी अर्थातच धन्यवाद देत उत्तरले, "अगं, मी कोण लिहिणारी? अक्षरं आणि लेखणी 'त्याचीच', मी 'त्याला' सांगेन हं की मस्त झालेय लिखाण ते."

मग मला लक्षात आले की, फक्त अक्षरं आणि लेखणीच का? दृष्टी पण त्याचीच आणि सृष्टी पण, नाही का? पाहण्याची ताकद त्यानेच मला बहाल केली आहे. डोक्यात विचार येणं, ते साठवणं, माझी बोटं चालणं, संगणक कसा वापरायचा ही सद्बुद्धी पण त्यानेच दिलेली. अहो, संगणक सुद्धा त्याच्यामुळेच निर्माण झाला आणि माझ्यापर्यंत पोहोचला. लेखक ह्या चौकटीत न बसणारी मी, एका जागी बसून, स्थिर मनाने, माझ्या हातून हे घडवून घेणारा पण तोच!

शाळेत असतांना ते अपरिपक्व वय, अनुभव नसणे यांमुळे मला लिखाण अजिबात आवडायचे नाही. त्यात भर म्हणजे, आजूबाजूला बोलणारे खूप होते: "तुला काहीच जमत नाही, साधं लिहिता येत नाही." यामुळे होता तेवढा उत्साह मावळून गेला होता आणि मी पक्के ठरवले होते की, मी लिहिणार नाहीच; लेखन हा माझा प्रांत नाहीच! मला पण माहिती आहे आणि लोकांना जास्त कळतं मला काय येतं आणि काय नाही ते. म्हणून मी लिखाणापासून लांबच लांब पळत राहिले.

पण 'त्याला' ते कदाचित मंजूर नव्हते. 'त्याच्या' स्क्रिप्ट / पटकथेनुसार, योग्य वेळ येऊन मी दररोज किंवा भरभरून लिहिणार होती आणि आता ते घडतंय. का? हे मला ठाऊक नाही. आता तर मी लिखाण कसं करायचं हे प्रामुख्याने शिकवते (मग ती तांत्रिक किंवा अतांत्रिक कथा असो).

यावरून हे सहज सिद्ध झालंय की, होणार ते होतंच. कर्ता-करविता फक्त तो. "तेरे रास्ते पे मैं तो, आँख मूंद के चला... मुझे भरम था जो है मेरा था कभी नहीं मेरा" किती स्तुत्य वर्णन केले आहे बघा अशा अनेक सुप्रसिद्ध गाण्यांमध्ये, भजनांमध्ये, पोथ्यांमध्ये आणि सर्वत्रच. हे त्रिवार सत्य आहे. हे पुन्हा पुन्हा आपल्यासमोर उभे राहते कारण आपली उजळणी व्हावी, आणि आपण आपल्या मूळ पदावर परत यावे. 

२२७७: तोल आणि ताल

समजत नसतांनापासून तबल्याचे बोल माझ्या कानी पडले आहेत, हे माझे भाग्य! ताल वाद्याची जादू काही न्यारीच आहे. ज्या गाण्यांमध्ये तबला उत्कृष्ट वाजवला गेला आहे, किंवा तबला जास्त बोलका आणि महत्त्वाचा आहे, जी गाणी तबल्यामुळे प्रकर्षाने जाणवतात, ती मला ऐकायला जास्त भावतात. माझ्या मते, गायकाला तबल्याची साथ खूप महत्त्वाची असते; ती एक वेगळी ऊर्जा निर्माण करते, संपूर्णत्व देऊन जाते आणि मैफिल सजवते. तबल्यासारखी बाकीची ताल वाद्येही मला अत्यंत प्रिय आहेत, पण तबल्याची सर बाकींना नाही.

माझ्या दृष्टिकोनातून, तोल सांभाळत ताल जपतो तो तबला! तबला आणि डग्गा असे त्याचे दोन भाग. जरी तो ठोकळ्यांनी, दोरीने व्यवस्थित बांधलेला असतो आणि खाली सुंदर गोलाकार आधार असतो, तरीदेखील तबलावादक जसा जोर लावतो, हातांची, बोटांची आणि मनगटाची हालचाल करतो, त्या लयीत तबला देखील हलतोच. हे स्वाभाविक आहे. तबलावादकाचे (Tabla-ji) हलणे म्हणजे गायकाला दाद देणे किंवा संगीतात मग्न होणे होय. ही सगळी हालचाल एकसंध आणि एकमग्न होऊन जाते; ती डळमळत नाही, शिवाय तालाला धरून सुरू असते.

गायक कधी कोणती तान घेईल, हरकतींची भर घालेल हे सांगता येत नाही, त्यामुळे तबलावादकांना सतर्क राहून सर्वांपर्यंत पोहोचायचे असते. अर्थात, अनेक वर्षांचा रियाज देखील कामी येतोच. त्यामुळे त्या हलत्या तबल्याकडे कधीच लक्ष जात नाही, किंबहुना तबला हलतो आहे हे देखील लक्षात येत नाही, कारण तो हलणारच ना? स्थिर तबला कसा असणार?

मग जर हे मान्य असेल, तर पृथ्वीपासून सगळेच हलते आहे ना? काय स्थिर आहे सांगा? हवा चंचल आहे, पाणी सातत्याने इकडून तिकडे वाहणारे आहे, श्वास चालूच राहिला पाहिजे, हृदयाची धडकन म्हणजेच त्याचे तालबद्ध हलणे नाही का? डोळ्यांची हालचाल, बुबुळांची हालचाल, स्क्रीन सतत इकडून तिकडे, पैसे/मार्केट खाली-वर, आपला जीव सतत हेलकावे खातोय... ही यादी करायला बसले तर कधीही न संपणारी आहे.

अशा या बदलत्या, हलत्या, डुलत्या वास्तव्यात 'त्याने' (परमेश्वराने/निसर्गाने) जर तुम्हाला अनेक पद्धतीने स्थिर ठेवले आहे, वैचारिक स्थिरता, आध्यात्मिक, आर्थिक, प्राकृतिक स्थिरता भरभरून दिली आहे, तर आपण अजूनही 'काय दिले नाही' याकडेच लक्ष का ठेवतो?

डळमळू नका, तोल आणि ताल सांभाळा आणि पुढे मार्गक्रमण करा मंडळी. खूप काही तबला वादन आपल्याला शिकवते आहे, फक्त अँटेना सतत ऑन ठेवा. आहे ते मोजा, नतमस्तक व्हा. तुम्ही असे झालात की अनेक बाकीचे होतील, शिकतील. हे असे सातत्याने पेरत राहा, जमेल तसे, जमेल तेव्हा.

२२७६: ती

मी तुम्हाला एका साध्या, सरळ पण एका बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाबद्दल माहिती देत आहे. ती एक समर्पित आई आणि गृहिणी आहे. दोन्ही बाजूंनी साध्या घरातून आलेली असूनही, तिला अन्नपूर्णेचा आशीर्वाद लाभलेला आहे, ती उत्कृष्ट चवीचे पदार्थ प्रेमाने वाढते. गृहिणी म्हटल्यावर संपूर्ण घराची जबाबदारी आलीच, आणि ती ती जबाबदारी बखुबीने निभावते आहे. तिची रोजनिशी सकाळ ते रात्र सुरू असते: मुले, शाळा, डबे, गृहपाठ, परीक्षा, शाळेत ने-आण आणि इतर अनेक गोष्टी.

कधीकधी तर तिच्या अहोंच्या कामाच्या ठिकाणी जी चमू (टीम) रंगकाम करते, त्या सर्वांसाठी ती मोठ्या आनंदाने डब्बे देते. माझ्यासारख्या शेजारणीलाही ती हसत-खेळत प्रेमाने जेवण भरवते. जेव्हा बघावे तेव्हा तिच्या चेहऱ्यावर स्मितहास्य कायम असते.

घरची जबाबदारी सांभाळून ती एक उत्कृष्ट 'सौंदर्य प्रसाधन केंद्र' (ब्युटी पार्लर) चालवते, अगदी नखशिखांत सगळ्या सेवा देते. तिला फक्त २४ तास मिळाले आहेत की किंचित जास्त, असा प्रश्न अनेकदा मला पडतोच!

हे सगळे सुरू असताना ती तांत्रिक बाबतीतही अग्रक्रमी आहे. सोशल मीडियाचा ती बखुबीने उपयोग करते आणि त्यावर सातत्याने माहिती देत राहते. तिच्या नेहमीच्या सेवा तर आहेतच, पण जेव्हा मी तिने केलेले रील्स पाहिले, तेव्हा दाही बोटे तोंडात घातली. केलेले काम दाखवताना त्याला गाण्याची जोड देणे आणि गाण्याची नेमकी निवड, बाप रे!

एकदा मी ती ने तय्यार केलेली जाहिरात बघितली ती म्हणे ७-८ पद्धतीने साडी नेसवायला शिकवणार. मुली आल्या, क्लास झाला आणि व्हिडिओ तयार करून लगेच अपलोड! कुठेच कसलाच उशीर नाही. मग अद्भुत केशरचनांचे व्हिडिओ पाहिले. जगावेगळे पेंट केलेली नखे दिसली. एका त्या पिटुकल्या नखावर अगदी बारीक ब्रशने करवा चौथसाठी तयार झालेली मुलगी दाखवली आहे, लाल साडी, सोनेरी किनार, सगळे म्हणजे सगळे बारकावे सुद्धा!

याच सणाच्या निमित्ताने अनेक जणी मेहेंदी काढण्याकरता आल्या होत्या. दोन्ही हात भरून मेहेंदी, ज्यात ढोल, तबला-डग्गा, उत्कृष्ट तयार झालेले नवरा-बायको, एक-दोन मोर, गणपती बाप्पा आणि काय काय चितारले आहे, बघून थक्क व्हायला झाले. आणि हे सगळे अगदी काही वेळात, अनेक तास वगैरे नाहीत हो!

एवढं सगळं असून माझ्यासाठी गप्पांचा वेळ देखील असतो बरं का; शेजारीण आहे ना! असेच एकदा बोलतांना श्री. गजानन महाराजांच्या पोथीचा विषय निघाला. ती म्हणते, "मी दररोज वाचते त्यांची पोथी." नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास, पूजा-अर्चा, कन्या पूजन आणि बरेच काही. शिवाय, शिवण कामात बसलेला तिचा हात इतका जलद आहे की, काही मिनिटांत ब्लाउज तयार.

हे सगळे एका व्यक्तिमत्त्वात आहे? ती याच जगातली आहे, "कमाल" च्या पल्याड आहे. कुठले रसायन पिऊन जन्माला आली आहे कोणास ठाऊक! पण ती ज्या ऊर्जेने आणि सातत्याने काम करते, त्याला माझा सलाम.

प्रत्येक स्त्री खूप विविध स्तरांवर कार्य करतच असते, पण वृषाली ज्या चिकाटीने, परफेक्शनने, गतीने, आनंदाने, अचूकपणे आणि प्रचंड मोठ्या कार्यक्षमतेने हे सर्व करते, यासाठी तिचे खूप अभिनंदन आणि कौतुक. ती माझ्यासाठी एक आदर्श आहे. तिच्याकडून खूप काही शिकण्यासारखे आहे. तिची उत्तमोत्तम अशीच प्रगती होवो, ही प्रार्थना. तिच्या हातून अनेक अजून कलात्मक कार्य घडो, आणि तिच्या परिस-स्पर्शाने अनेकांचे सौंदर्य अधिक खुलून उठो, यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा!

आता समजले, तिच्या आई-वडिलांनी तिचे नामकरण 'वृषाली' असे का केले असावे! 

2275: The Burden of Cotton

 "Yesterday, while not paying attention, multitasking, driven by the noise and habit of my mobile phone I knocked over the glass of buttermilk in my hand. What happened next is obvious. I had just bought a brand-new, thick blanket, a heavy-duty preparation for the coming winter. The company claimed it was immensely warm. Surprisingly, it felt as light as cotton when I handled it.

That new blanket was the victim of the spilled buttermilk. Chaos ensued. In my frenzy, instead of just cleaning the corner where the buttermilk fell, I dunked the entire blanket into a bucket of water. Naturally, the whole bathroom got messy, and this morning, I realized exactly why my arms and shoulders hurt.

That soaked blanket couldn't be lifted, wrung out, or washed. I was completely exhausted; it drove me crazy.

Then the lightbulb went on (The idea struck me)! I quickly wrung the blanket out in small sections, ran it straight to the washing machine, and gave it instant orders to wash and spin dry. The machine obeyed, and within minutes, the perfectly washed and dried blanket, restored to its lightness, was in my hands, bringing a smile to my face."

What did this experience teach me?

Fundamentally, we are all light as cotton (originally born light weight, literally). But then, little by little, we invite and accumulate stress, useless thoughts, and soak ourselves in unnecessary things until we feel this immense heaviness. Once the burden becomes overwhelming, we start seeking solutions: How do we reduce or shed this weight?

So, friends, either quickly find an ultra-modern 'Washing Machine' standing right in front of you, a solution that will restore you to your original, light state or simply clean just the damaged corner instantly, so the heaviness never gets a chance to set in. You are smart, and the world demands smartness, so why not adopt smart methods?

Let's resolve to clean just one corner (at thought's level) when the need arises and commune with the kites, birds, wind, and butterflies. The entire sky is calling out to us; this journey is limitless. Let us go forth!

२२७४: कापसाएवढे ओझे

 हा एक छोटासा अनुभव आहे. "काल एका वेळी अनेक कामं करण्याच्या नादात, आणि सतत मोबाईलच्या आवाजाकडे लक्ष असल्यामुळे, माझ्या हातातल्या ताकाच्या पेल्याला धक्का लागला आणि मग काय झाले, हे सांगायलाच नको.

मी नुकतेच हिवाळ्याची जय्यत तयारी म्हणून एक नवीन, जाडजूड ब्लँकेट विकत घेतले होते. कंपनीचा दावा होता की ते प्रचंड उबदार आहे, आणि आश्चर्य म्हणजे हाताळायला ते कापसासारखे हलके-फुलके होते. याच नव्या कोऱ्या ब्लँकेटवर ताक सांडले. मग सगळा गोंधळ सुरू झाला.

गोंधळात फक्त ज्या कोपऱ्यावर ताक सांडले होते, तो साफ करण्याऐवजी, मी अख्खे ब्लँकेट पाण्याच्या बादलीत बुडवले. मग काय, अख्खी बाथरूम खराब झाली आणि आज सकाळी माझे दंड का दुखत आहेत, हे मला उमजले. ते भिजलेले ब्लँकेट काही केल्या उचलता, पिळता किंवा धुता येईना. माझी प्रचंड दमछाक झाली; वेड लागायची पाळी आली.

तेव्हा ट्यूब पेटली! मी ते ब्लँकेट जसे तसे, तुकड्या-तुकड्यांत पिळून, थेट वॉशिंग मशीन गाठले. पटकन धुण्याचे आणि सुकवण्याचे आदेश दिले. मशीनने ते मान्य केले, पाळले आणि काही मिनिटांतच मस्त धुतलेले व सुकलेले ब्लँकेट माझ्या हाती आले, जे माझ्या गालांवर स्मितहास्य देऊन गेले."

हा किस्सा ऐकल्यावर मला काय समजले किंवा काय बोध मिळाला?

बोलायचं झाल्यास, मुळात आपण सगळे कापसासारखे हलके-फुलकेच असतो. पण मग हळू हळू हा ताण, ते फालतूचे विचार आणि नको त्या गोष्टीत भिजून इतके जडत्व आणतो, स्वतःहून आमंत्रित करतो, की त्याचे ओझे जाणवायला लागते. ओझे डोईजड झाल्यावर मग एकच विचार सुरू होतो: हे ओझे कमी कसे करायचे?

यावर उपाय एकच: एक तर पटकन हाताशी, समोर उभी असलेली एखादी अत्याधुनिक वॉशिंग मशीन शोधा (म्हणजेच स्मार्ट उपाय शोधा) जी तुम्हाला पटकन पूर्वपदावर येण्यास मदत करेल आणि तुम्हाला पुन्हा हलके-फुलके वाटेल; किंवा फक्त खराब झालेला तो कोपराच पटकन साफ करा, म्हणजे जडत्व येणारच नाही. तुम्ही स्मार्ट आहात, जमानाही तसाच आहे, मग स्मार्ट पद्धती का नकोत अवलंबायला?

चला तर मग, जेव्हा जमेल तेव्हा एक वैचारीक कोपरा स्वच्छ करूयात आणि पतंग, पक्षी, हवा, फुलपाखरू यांच्याशी संवाद साधूयात. संपूर्ण आकाश आपल्याला साद घालत आहे; हा प्रवास अमर्यादित आहे. चला निघूया मग!

2273: अनपेक्षित बदल

कुठलीही तुलना अजिबात नाही, पण जे चित्र सतत माझ्या डोळ्यासमोर उभे राहते आहे, त्याने मला आज लिहायला भाग पाडले. मी पण कोणे एके काळी लहान होते, माझी मुलंही त्या वयात होती. पण दोन्ही वेळी एक शिस्त होती. बाहेर गेलो, कुणाच्या घरी गेलो की कशालाही हात लावायचा नाहीच. प्रश्नच नव्हता. त्या घरातील व्यक्तीने किंवा मुलाने स्वतःहून काही दिल्याशिवाय वस्तू उचलणे किंवा उचकाउचकी करणे वर्ज्य होते.

आणि दुसरे म्हणजे, जेव्हा आपल्या घरी कोणी बाहेरचे (आई-बाबांचे मित्र-मैत्रिणी) येत असत, तेव्हा आधीच कल्पना दिलेली असल्यामुळे, पोटं भरलेली असल्यामुळे, किंवा आईने काही काम सांगितल्यामुळे, मी आणि त्यानंतर माझी मुलं त्यांच्या खोलीतच खेळत बसायची.

आणि आता, अबब! काय दृश्य अनपेक्षित रित्या बदलले आहे, बापरे! मला जरा घाबरायलाच झाले असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही.

त्यांच्या घरी गेलं तरी नुसता धुडगूस! मोठ्याने बोलणार, आईला बोलू देणार नाही, प्रत्येक ठिकाणी, नको त्या ठिकाणी उचकवाचक करणार, विचित्र वागणार, ऐकणार तर नाहीच नाही. हे जरा वेगळे वाटले. बरं, हे त्यांच्या घरात धडपडत आहेत तोपर्यंत ठीक आहे.

पण तीच मुलं बाहेर कोणाच्याही घरी गेली की पुन्हा तेच करतात, जसे काही सगळीच घरे त्यांचीच आहेत! एकतर सासरकडची माणसं आल्यासारखी पहिल्यांदा सगळ्या खोल्यांमधे डोकावणार, प्रत्येक वस्तूला, ती कामाची असो वा नसो, हात लावणार; कोणतीही माहिती नसताना, ती त्यांच्या उपयोगाची नसतानाही वस्तू उलटंपालटं करून बघणार. बाप रे!

काय हे, आणि का हे? असं सगळं का बदललं? उगाच एखादं अपवाद सोडलं तर सगळ्याच लहान मुलांमध्ये सातत्याने अस्वस्थता का आहे? एका जागी स्थिर बसणे (घरी असताना, बाहेरचे लोक आलेले असताना, किंवा आपण बाहेर गेलो असताना) हे क्रमप्राप्त नाही का?

मैदानात खेळा, बिनधास्त उड्या मारा, पळा, चढा-उतरा, मस्ती करा, कारण ते ठिकाणाचं तसं असते. घर आणि बाहेर ह्यात फरक आहे हो! एक काहीतरी ठरवा. तुम्ही इतक्या लहान वयात इतके शहाणे झाला आहात का? मग तेच  प्रत्येक ठिकाणी दृश्य दिसू दे, अभ्यास, पाठांतर, लिखाण, हस्ताक्षर, जेवण, झोप, खेळ, इतरांशी वागणं, ई. मधे. वाटेल तेव्हाच फक्त शहाणपण दाखवणे म्हणजे जरा मला वेगळे वाटायला लागले आहे.

अर्थात माझे हे फक्त निरीक्षण आहे, जे सातत्याने माझ्या डोळ्यासमोर उभे राहिले म्हणून मी अवाक् झाले. माझा काहीही संबंध नाही त्या मुलांशी किंवा पिढीशी, पण धक्का बसला हे नक्की. उगाचच मोठं व्हायची घाई झाली आहे.  माझ्यासारख्या व्यक्तीला तर चमत्काराची वाट आहे!

2272: 'तो' चित्रकार

पाऊस जसा जसा परतीच्या प्रवासाला लागला, तसतसा एक चमत्कार दृश्य स्वरूप धारण करू लागला. मी आता स्वेच्छानिवृत्तीनंतर, गरजेनुसार किंवा आमंत्रणानुसार वर्ग घेण्यासाठी गाडीत बसले की, हे चमत्कार माझ्या दृष्टीक्षेपात पडतातच.

माझ्या घरापासून सुरू होणाऱ्या डोंगर रस्त्याच्या दुतर्फा, पावसाळा संपत आल्यामुळे वैविध्यपूर्ण हिरव्या छटांनी नटलेला, सजलेला आणि बहरलेला डोंगर आहे. तो कित्येक किलोमीटर अंतर माझ्यासोबत हितगुज करत असतो, प्रत्येक वेळी काहीतरी वेगळे सांगत सुटतो. आधी फक्त हिरव्या छटा होत्या; त्यानंतर किंचित बदल झाले आणि तुरळक ठिकाणी वेगळे रंग दिसायला लागले.

आणि आता पाहिले तर, रस्त्याच्या दुतर्फा झेंडू सदृश गडद केशरी रंगांची बौछार झाली आहे. ती झाडे इतकी उंच आहेत की सौंदर्याने एक वेगळीच उंची गाठली आहे. वारा आणि पक्षी, ज्यांच्यामुळे फुलांचे परागकण वेगाने सर्वत्र पसरले, त्यांचे मनःपूर्वक धन्यवाद! हिरव्या पार्श्वभूमीवर हा केशरी साज इतका खुलतो आहे की, त्याचे शब्दात वर्णन करणे महाअवघड आहे.

हे चित्र रेखाटायला रस्त्याच्या कडेने सुरुवात होते आणि थेट उंच डोंगराच्या माथ्यापर्यंत ती विविधता पसरली आहे. ती इतक्या शिताफीने मांडली / पेरली गेली आहे की, त्याचे वर्णन करायला कोणतेही शब्द उरत नाहीत. काही ठिकाणी गर्द, घनदाट तर इतर ठिकाणी तुरळक, पण जे काही आहे ते खूप खुलून दिसते. मला शक्य झाल्यास, माझे वर्ग मी त्या गर्द केशरी फुलांच्या उंचच उंच झाडांच्या सान्निध्यात भरवायला मनापासून आवडेल.

झेंडूची झाडे इतकी उंच माझ्या पाहण्यात नसल्यामुळे, मला वाटते की त्यांना मिळालेल्या या उंचीमुळे जणू काही ती प्रत्येक जाणाऱ्या-येणाऱ्याला खुणावत आहेत, आकर्षित करत आहेत आणि आनंद पसरवत आहेत. बरं, हे सगळे काय कमी होते, त्यात नेहमीची इतर झाडे, वृक्ष, पारंब्या, आणि विविध रंगांची पाने ह्या सौंदर्यात भर घालत आहेत.

हे सगळे दृश्य बघून मी इतकी लहान होऊन जाते की, निसर्गाने आपल्या सर्वांसाठी अजून काय करायचे, असे वाटते. किती भन्नाट आहे हे सगळे!

आज मला संपूर्ण जवळपास चाळीस मिनिटांच्या प्रवासात असं सारखं जाणवतं होतं की, माझी दोन्ही पिल्लं गाडीत माझ्या आजूबाजूला आहेत. आणि ते दोघेही हे विहंगम दृश्य इतका वेळ बघून खूप आनंदित होत आहेत, काय बघू आणि काय नाही, त्यांच्या उत्कृष्ट इंग्लिश मिश्रित मराठीत मला काय दाखवू आणि काय नाही, अशी त्यांची लगबग सुरू आहे. तो अनुभव जगावेगळा होता. पुन्हा एकदा मला माझ्या मुलांसोबत बाहेरचे दृश्य दाखवत, गाडीच्या मागील सीटवर बसून सगळे डोळ्यांत साठवता आले.

माझ्यासारखी भाग्यवान मीच, जिला "त्या" चित्रकाराने रेखाटलेली कलाकृती टिपता आली, एकदा नाही तर टप्प्याटप्प्याने. जशी जशी ती फुलझाडे लहानाची मोठी होत गेली, तशी तशी ती कलाकृती विविध रूपं धारण करत गेली. आधी फक्त जमिनीवरचा रेखाटायला सुरुवात झालेला गालिचा समोर उभा ठाकला. मग तो द्विमितीय (2D) आणि आज होता होता षट्-आयामी (6D) डौलात उभा होता. ती ताठ मानेने उभी असलेली फुले जणू काही मला "हॅलो, कशी आहेस? तुला बघून खूप आनंद झाला!" असे म्हणत होती, कारण ती वाऱ्यावर स्वार असल्यामुळे कधी ह्या बाजूला तर कधी त्या दिशेला झुकत होती. हा अनुभव निश्चितच अविस्मरणीय आहे.

साथसंगत, सत्संगत, सत्संग हे सगळं कित्ती महत्वाचं आहे बघा. वाऱ्याची, पक्षांची, उन्हाची, मातीची, ऋतूची ई. मैत्री, साथ ह्या मुळेच तर हि झेंडू तत्सम अगदी साधी फुले अक्षरशः नंदनवन फुलवत आहे, फुलवले आहे. बघणाऱ्यांच्या डोळ्यांचे पारणे फिटते नक्कीच. ह्या फुलांना कदाचित जंगली फुले पण म्हणता येईल, जंगली ह्या अर्थाने कि ती एकतर स्वतः वाढत आहेत, फैलत आहेत, त्यांच्या मर्जीनुसार, डोंगर भागात, मात्र देवाला किंवा पूजेला नाही वाहता येत. हे असून देखील बहरणे आणि ते देखील मनमुराद, भरभरून, कंजूसीने नाहीच, म्हणजे कित्ती वेगळं आहे सर्व हे. 

2271: यशाची आगळीवेगळी मांडणी

माझ्या मुलाने भारतातील सर्वात आव्हानात्मक अभ्यासक्रम निवडल्यापासून, मला विद्यार्थ्यांसमोरील अडचणींची जाणीव झाली. मला खात्री आहे की अशा अडचणींच्या मालिकाच त्यांचा मार्ग अधिक मजबूत करतील आणि त्यांना उत्तम माणूस बनवतील. जगात इतरत्रही अशीच परिस्थिती असेल.

अशा अनेक आव्हानांनी भरलेला मार्ग पार करून, जो व्यक्ती अत्यंत विनम्र राहतो, चेहऱ्यावर कायम स्मितहास्य ठेवतो, तीन सुपर-स्पेशालिटी रुग्णालये उभारतो, अगणित रुग्णांना बरे करतो, त्यांना अनपेक्षित आयुष्य आणि सन्मानाने पुन्हा चालण्याची शक्ती देतो, हे निश्चितच यशाची एक आगळीवेगळी मांडणी आहे.

हे सगळे करत असताना, त्यांनी रुग्ण, कर्मचारी, आचारी आणि आजूबाजूच्या इतर सर्वांशीही संयमाने वागण्याची खात्री केली आहे. स्वतःची रुग्णालये सुरू करणे, त्यांचा दर्जा राखणे, रुग्णांचा सततचा ओघ सांभाळणे, उपचारांचा दर (Cure Rate) उच्च ठेवणे, रुग्णांना दिल्या जाणाऱ्या भोजनाची काळजी घेणे, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान स्वीकारणे आणि रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांसह प्रत्येकाला तंत्रज्ञानाने सुसज्ज करणे, हे सर्व सोपे नाही.

आणि या सगळ्यात भर म्हणून, अचानक, कोणतीही पूर्वसूचना न देता, कोणत्याही शुल्काशिवाय, माझ्यासारख्या व्यक्तीला भेटायला वेळ काढणे... आणि तो संपूर्ण वेळ फक्त माझ्यासाठी देणे! माझ्याशी बोलत असताना त्यांनी फोन किंवा स्मार्ट वॉच चेक करण्याचे कोणतेही 'मल्टिटास्किंग' केले नाही.

माझ्याशी विविध विषयांवर गप्पा मारल्यानंतर, त्यांनी माझ्या मुलाला त्याच्या सुट्टीत भेटायला येण्याचे खुले आमंत्रण दिले आणि मी जाताना आदराने खुर्चीतून उभे राहणे, हे माझ्यासाठी खूपच अविस्मरणीय क्षण होते. ते शहरातले एक अत्यंत नामांकित अस्थिरोग तज्ज्ञ (Orthopedic Surgeon) आहेत, आणि माझे अभिमानास्पद शेजारी, सर्वात तरुण आणि प्रसिद्ध डॉ राहुल बडे आहेत.

माझ्या जुन्या मैत्रिणी आणि सहकर्मी डॉ शिल्पा बडे गीते आणि त्यांच्या पतीमुळेच ही छोटी पण सर्वात संस्मरणीय भेट शक्य झाली. इतक्या तरुण डॉक्टरांच्या पाठीवर कौतुकाची थाप मारण्याची संधी दिल्याबद्दल मी सर्वांचे आभार मानते.

मला खात्री आहे की त्यांचे मोठे प्रयत्न, कठोर परिश्रम, आई-वडिलांचे आणि ज्येष्ठांचे आशीर्वाद, तसेच प्रियजन आणि कर्मचाऱ्यांचे पाठबळ यामुळेच ते आज या स्थानावर आहेत. रुग्णालयातील मोठ्या पडद्यावर त्यांचे कार्य बघून मला दोन गोष्टींचा विश्वास वाटला: डॉ राहुल यांनी एक उत्कृष्ट पाया रचला आहे आणि ते इतरांसाठीही आदर्श बनले आहेत, ज्यामुळे भारतातील भावी डॉक्टरांचे भविष्य निश्चितच उज्ज्वल आहे. डॉ राहुल यांच्या समाजातील अत्यंत कौतुकास्पद योगदानाबद्दल खूप खूप प्रशंसा!

2270: अंगवळणी पडलेले जीवनशास्त्र

 मी किती वेळा मसाल्याचा डबा हाताळला आहे, त्याची गिनतीच विसरले आहे. कितीतरी वर्षे झाली, दिवसातून कमीतकमी तीन वेळा स्वयंपाक करताना; फोडणी देताना, मीठ-मिरची घालून चव निर्माण करताना आणि ती वाढवताना, प्रत्येक पदार्थासाठी कमीतकमी तीनवेळा त्या डब्याचा वापर होतोच.

असे असतानाही आज इतक्या वर्षांनी एक गोष्ट माझ्या 'चार डोळ्यांनी' टिपली, म्हणून हा लेख प्रपंच. आज कदाचित संपूर्ण डबा पुन्हा भरण्याचा योग होता, सगळे संपलेले जिन्नस भरून काढण्याचा आणि त्या रंगबिरंगी दृश्याचा अनुभव घेण्याचा.

सहज हाताळताना, नकळत माझ्या हातून हळद आणि हिंग अत्यंत कमी प्रमाणात भरले गेले, मात्र तिखट आणि मीठ भरपूर गच्च भरले गेले. डब्यात कप्पे एकसारखेच आहेत, पण बघा ना, कामाला लागलेल्या माझ्या हातांना आणि अवयवांना किती नेमके लक्षात आहे की हळद आणि हिंग फक्त फोडणीसाठी लागतात, तेही अगदी किंचित प्रमाणात! म्हणून भरण्यात हा वेगळेपणा आला.

आई म्हणून किंवा आई असलेली शिक्षिका म्हणून, विद्यार्थी घडवताना मी हेच तर करत आले. हवे तेवढेच, लागेल तेव्हाच रिफील करायचे आणि 'रेसिपी'मध्ये (जीवनात) मिसळायचे. उगाचच आहे म्हणून ओतत बसायचे नाही. मग माझ्या लक्षात आले की, फक्त शिक्षकच का, सगळेच तर हेच करतात, प्रत्येक वेळी, कळत-नकळत.

जेव्हा हवे तेव्हा हवे तेच 'शस्त्र' बाहेर काढायचे. (येथे 'शस्त्र' म्हणजे भांडण नव्हे!) 'शस्त्र बाहेर काढणे' म्हणजे योग्य वेळी योग्य मार्ग दाखवणे, उपाय सुचवणे, अशक्य ते शक्य कसे होईल हे सांगणे, किंवा नाण्याची दुसरी बाजू दर्शवणे. हे अनुभवाने येते. काहीही जास्तीचे करावे लागत नाही; यालाच 'अंगवळणी पडणे' म्हणतात. मसाल्याचा डबा पुन्हा भरण्याचा हा छोटासा अनुभव मला खूप काही नव्याने शिकवून गेला, निश्चितच!

2269: The Unique Formulation of Success

Ever since my beloved son opted for the most challenging course in India, I’ve gained a deeper understanding of the difficulties students face. I am confident that consistent difficulties will only shape their path, making them stronger and better human beings. This must be the scenario in other parts of the world, too.

After walking a path full of challenges, to emerge with the most humble personality, maintain a consistent smile, build three super-specialty hospitals, cure countless patients, and give them a new life (a feat unexpected at such a young age) is definitely a unique formulation indeed. While managing all these activities, he ensures he is patient with everyone: the patients, the staff, the cooks, and all other hospital entities around.

Starting and maintaining his own hospitals, upholding the decorum, managing the constant flow of patients, keeping the cure rate high, overseeing the food served to patients, and adopting cutting-edge technology, is no joke at all.

In addition to all this, he took out time to meet with a person like me, suddenly, uninvited, for no fee. And the total time was for me; he wasn't multitasking by checking his phone or smartwatch. He was completely present and listening.

After chatting with me on varied topics, he provided an open invitation to meet my beloved son during his holiday time, plus getting up from his seat when I was leaving, all of which were truly astonishing moments for me. He is the extremely renowned orthopedic surgeon in town, and my proud neighbor, the youngest yet famous Dr Rahul Bade from his Bade Hospital.

This tiny yet most memorable meeting was feasible thanks to my old friend and colleague, Prof. Dr Shilpa Bade Gite, and her husband. I offer my sincere thanks to everyone who allowed me to experience this and give a pat on the back to such a young doctor.

I am sure he is who he is due to his giant efforts, hard work, blessings from parents and elders, and support from loved ones and staff. Observing his achievements on the smart TV, giant hospital's screen, AV, made me confident about two things: the future is bright for upcoming doctors in India as Dr Rahul is laying the foundation and leading by example, and there are lots of praises for his commendable contributions to society at large.

#LeadershipByExample #DrRahulBade #OrthopedicSurgeon #FutureofHealthcare #HumbleSuccess #ProudNeighbor #Inspiration #IndiaLeads

2267: Apple to Apple: Silence continues

 As a normal human being, this happened to me too, whether knowingly, unknowingly, or accidentally, I don't know how or for how long. By default, I used to compare myself with others. Those were the days. Of course, I never felt bad about someone's achievements, but there was always a lot of learning to be gained from those comparisons.

In meetings, especially when authorities discussed the research work of international scientists, I would initially start feeling very low, wondering, "Why am I not able to achieve that?" I would then immerse myself in the dedicated work, knowledge sharing, and research aspects of those top scientists, and I would realize or gain future directions. This process continued for many years, as this was the prevailing way to locate research gaps before the availability of AI tools.

Now, when I look back at the portion of self-labeling that came from those comparisons, I laugh out loud. Why did I start comparing in the first place? I learned since childhood, from teachers and many others (books, gurus, experiences), that there is always supposed to be an apple-to-apple comparison. But who else should one compare oneself to? Only you. Everyone else is a different fruit altogether, formed in completely different environmental conditions, fed required fertilizers, and taking their own shape and size. Compare, but not to get disturbed, and only for a while, in productive ways, for example, to locate research gaps. That's it.

I am feeling more and more peaceful now, as time has taught me this lesson once again. The universe was proving this at multiple levels, but I ignored it somehow; perhaps it was destined to happen now. Post-voluntary retirement, the concept of comparison completely vanished into thin air. I don't know why I used to compare. No one can truly be "better" than others. Everyone is born to give some solution(s) to society at large through their deeds, actions, work, and contributions. Nothing more.

When I briefly visited my memory lane, I noticed many people comparing themselves at financial levels,  a trend that should be avoided completely. Learn to stop comparison completely. It is challenging, especially during growing up years, but eventually, silence will hunt you. Gratitude, appreciation, fulfillment, satisfaction, happiness, worthiness, and feeling grounded and blessed start pouring in once you stop comparing and silently walk the path of acceptance.

To sum up, with experience, time, age, and changes, an individual generally comes out as a better version of self (as compared to the previous you). And that's the biggest certificate to gain to move forward.

2265: The Energy of Silence

I was well-known for my talkative nature right from the very beginning. This wasn't restricted by age, gender, or topic; it was literally possible for me to talk with anyone, anytime, on any given subject, talking was what mattered. Of course, these conversations were useful for both me and others.

This nature flourished throughout my school and college days as a student, and then, fortunately, I entered the teaching profession. After that, don't even ask; the talking truly flourished! After my lectures, people could never find me at my desk. I used to roam around all departments, having lunch-talk parties somewhere, meeting people interested in planning upcoming singing events, or extracurricular activities; I was always there. Talking never made me tired; it was, rather, an energy-giving thing for me.

After relocating from MI, USA, to giant places like Hyderabad and Pune, my horizons increased, and in turn, so did the range of talking, topics, and people. We jokingly used to call it "A-to-A": Admissions to Alumni, everything needed to be taken care of. In between, there were lectures, labs, meetings, research discussions, internships, project presentations, guest lectures, webinars, seminars, conferences, and the list was literally endless.

Not only my mom, but many authorities constantly reminded me to "save energy, talk less," or "gain energy, talk less," and to "at least observe silence for some time in a day, other than during sleep." But these reminders were not meant for me. My professional requirement revolved around talking, explaining, narrating, discussing, interviewing, and acting as an expert, among many other things.

HE gave me many chances to shut up, in the form of leg pain, throat irritations, and what not, but I ignored them all. Now, post-voluntary retirement, all those sayings are perfectly working for me. I now talk only for a short time on some days, otherwise observing complete silence.

I don't know the reason behind this truly unusual, literal 360-degree shift. I talk very, very little on the phone, too. I open my mouth only when it is absolutely required. I am genuinely feeling good with myself, with my posts, writing, and crafting. I keep preparing for upcoming sessions, using varied examples and aesthetics. Many topics automatically stand in front of me to write about, followed by a daily routine focused on myself. It's peaceful, mindful, and very healthy. Instead of looking for reasons, I am enjoying the stillness and quietness I never experienced before. I never thought such a phase would appear, but yes, it is here, and it is mine. 

#TheEnergyShift #VoluntaryRetirement #MindfulLiving #FromTalkerToThinker #LifeAfterTeaching #Stillness #WritersLife #SecondInnings #LanguageOfSilence #ImportanceOfSilence #ParadigmShift #UnexpectedChange #SilenceEnergyPowerhouse