2159: A Tale of My Friend – A Life Less Ordinary

She shared her journey in her own words and gave me full permission to document it.

-The presence of a giant, uniquely different, never-seen-before dog in the OT, locked inside with the head nurse, on the day of my birth.

-A fleet of vehicles and multiple drivers awaiting to take me on rides almost every day—being the only daughter of a father in a prestigious, high-ranking position.

-From giant quarters to an opulent bungalow, my early years were spent in abundance.

-An extensive network of connections—friends, teachers, professors—the list is truly endless.

-Post-marriage, admission to an international university with fully sponsored education, high-end facilities, and comprehensive health insurance coverage.

-My children were born in one of the world's best hospitals, where the room I was allotted was larger than my home in India.

-In the eighth month of pregnancy, due to complications, I survived—along with my babies—on just an ice cube per day, in one of the most advanced medical setups, more than a miracle

-I drove automatic vehicles of top global brands years before they became a reality in India.

-Countless international tours, working in esteemed global organizations, and then suddenly, an unexpected phase—bedridden for almost five months. But I bounced back, even if on a smaller scale.

-Now, flourishing independently—managing doctor visits, medical checkups, and finances all on my own. Due to major health issues, I cannot settle for anything less than a cab. It’s fascinating to see the completion of a cycle within a single lifetime—starting with multiple drivers in my early years and now ending with chauffeur-driven vehicles for every journey, even within the city.

Isn't this a life fit for a king? A truly blessed king...Who gets to lead such a journey? I am the king of my own destiny, living each day as it unfolds—differently, uniquely, and with gratitude. I am truly blessed to have this extraordinary life.

२१५६: दिवस / काळ

मी शास्त्रीय संगीतात निपुण नाही, ऐकायला, त्याचा आनंद घ्यायला आणि गायकाचे कौतुक करायला मात्र प्रचंड आवडतं मला. पण बोल सुरु व्हायच्या आत बऱ्याच लांबी, रुंदी आणि उंचीच्या आलाप, ताना, सरगम असं काहीसं हि गायक मंडळी का घेतात हे मला आज उमगलं.

मी प्रसूती तज्ज्ञ नाही पण नऊ महिने नऊ दिवस फक्त अनुभवले आहेत. हाच कालावधी का हे मात्र गुपित ना कधी कळले ना कधी जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला कारण त्याची गरज भासली नाही, असचं असतं एवढं ठाऊक होतं आणि ते पुरेसं होतं. पण त्याचं देखील रहस्य आज चार डोळ्यांनी बघितले जणू. 

थोडासा अनुभव पाठिशी आला, पंखात बळ आलं, एका नोकरी नंतर दुसरीत रुजू व्हायच्या आधी तो तीन महिन्यांचा काळ का? हा देखील माझ्यासाठी एक यक्ष प्रश्नच होता.  पण त्या मागचं इंगित स्पष्ट झालं.  

"झट मंगनी पट ब्याह" हे फार कमी लोकांच्या बाबतीत घडतं. बहुतांशी साखरपुडा-साक्षगंध आणि लग्न-घटिका ह्या मधला सुवर्णकाळ मोठ्या प्रमाणावर  अनुभवतात. "दिवस तुझे हे झुलायचे झोपाळ्यावाचून...." ह्याची प्रचिती घेणे का अत्यावश्यक आहे हे देखील समजलं आज. 

माझ्यामते वर नमूद केलेले उदाहरणं स्व ची तय्यारी करण्यासाठी आहे, अर्थात शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक, आर्थिक, सामाजिक ई. हो, स्व शिवाय आजूबाजूच्या संपर्कातल्या इतर जणांना पण सवय व्हायला हवी त्या बदलाची. नवीन बाळ येणार म्हणजे घरातल्या मोठ्यांवर पूर्णपणे अवलंबून असलेलं एक व्यक्तिमत्व सांभाळायचं आहे, त्या नवीन कोऱ्या आई मधे झालेल्या बदलासहित तिला जोपासायचे आहे ई. दर्शवणारा तो काळ असतो. अर्थात मनुष्याच्या बाळाची निर्मिती करण्याकरता नैसर्गिक लागणारा तो कालावधी आहेच. माझ्या बघण्यात, वाचण्यात, आणि ऐकण्यात आलेली सर्वच उदाहरणं काही वेगळंच दर्शवतात. असं होतं नाही प्रत्यक्षात. चित्र वेगळंच दिसतं. नाही कोणी ह्या कालावधीचा हवा तास उपयोग करून घेत. आउट लायर्स असतात. 

गाणं सुरु व्हायच्या आधी घेतलेल्या ताना गळा तय्यार करतो, समा बांधण्यासाठी मदत करतो, वातावरण निर्मिती करतो, म्हणजे गायक, वादक आणि श्रोत्यांची एकत्र बांधणी करून मग गाण्याला सुरवात होते, म्हणजे मग त्या शब्दांशी एकरूप होता येतं. कवीने, गीतकाराने काय संबोधले आहे हे स्पष्ट होतं, त्यातून शिकता येतं, एखाद्या प्रश्नाचं उत्तर देखील मिळतं. काही मूठभर लोकांना हा गाण्याआधीचा काळ आवडत नाही. असो. 

एका नोकरीच्या ठिकाणाहून दुसरीकडे स्थलांतर करणे सोप्पे जावे, स्व, त्या कंपन्या आणि आजूबाजूच्या इतरांना म्हणून दिलेला तो अवधी असतो. इतकं सहज नाही घडत ते, कि आज एका ठिकाणची नोकरी सोडून लगेच उद्या दुसरीकडे रुजू होणे. प्रवासाचे अंतर, कामाचे बदलेले स्वरूप, एकत्र काम करणाऱ्यांची मानसिकता, आणि इतर अनेक मुद्दे असतात. प्रत्येक सुवर्णकाळ अनुभवा, जगा, जगू द्या, "त्याचा" मूळ उद्देश नजरेआड करू नका. 

२१५४: जिवलगा

मी जेव्हा स्वेच्छा सेवानिवृत्ती घेण्याचे ठरवले तेव्हा सर्वांचा एकच प्रश्न होता, कि मी आता पुढे काय करणार? आणि तो मला सतत विचारला जायचा, अजूनही विचारतात. माझे उत्तर एकच, मला थोडसं काम करायला आवडेल, म्हणजे अर्धवेळ, गरजेनुसार आणि त्या नंतर घरी राहायला मज्जा येईल. जे घर माझं आहे, पाहिलं स्वतःचं असं घर, ज्याने प्रामुख्याने मला धीर दिला, छत दिलं आणि संरक्षण देखील अश्या घरात नोकरीमुळे मी राहूच शकले नाही पूर्णवेळ, किंवा घरासोबत वेळ घालवणं हे झालंच नाही. फक्त घाई, गडबड, घडाळ्याच्या काट्यावर पळापळ आणि अंग टेकायला काय ते घर, बास. त्यामुळे मला आवडतं घरी राहायला जे मी कधीच राहिले नाही, माझं अस्तित्व जाणवेल इतका वेळ नाही घालवला त्यात. स्वच्छता करणे स्वतः, भिंती, छत, जमीन, फर्निचर सोबत भरपूर वेळ घालवून त्याला त्याचं महत्व कधीच जाणवून दिले नाही. नेहेमी खो देत राहिले. 

पण गेली दिड वर्षे आम्हाला दोघांना प्रचंड मज्जा येते आहे. खूप वेळ आहोत आम्ही एकमेकांसोबत. ती साथ आता काहीशी दृढ होतेय. दोघांना मस्त वाटतंय, कधीही न अनुभवलेलं असं काहीसं. मी घरी बहुतांशी वेळ वास्तव्याला असल्यामुळे माझा वावर प्रत्येक खोलीत आहे. स्वतःच्या हस्ते स्वयंपाक होतोय, तो देखील मस्त गाणे किंवा भजनं वगैरे लावून. मग जरा जास्त स्वच्छता राखली जाते आहे कारण वेळ आहे हातात म्हणून. प्रत्येक खोलीकडे लक्ष आहे, अगदी शुल्लक कामं वगळता सगळीच मी हातात घेतली आहेत त्यामुळे अजून मज्जा येतेय, कृतज्ञता वाढली आहे, त्यांचं महत्व जास्त प्रकर्षाने जाणवतं आहे. एकमेकांच्या संपर्कात राहिल्यामुळे तो स्पर्श, कंपन, आवाजाची ओळख, चाल, आणि अश्या बऱ्याच बाबींमुळे वेगळं वाटायला लागलंय. ह्या टोकाला गेले कि चार कामं दिसतात, ती करता करता ह्या टोकाला आले कि ६ कामे नजरेस पडतात. त्यामुळे माझी ये-जा वाढली आहे, घरभर काही ना काही तरी सुरूच असतं माझं सध्या.    

मी गेले तीन दिवस गावाला गेले होते, शेजारी मुंबई ला फक्त. आज जेव्हा घरी आले तर काय सांगू माझं काय दणक्यात स्वागत झालंय ते. हे घर बोलू शकलं असतं तर? त्याने मला अक्षरशः जाणीव करून दिली कि त्याने मला कित्ती म्हणजे कित्ती मिस केलं, त्याला माझी केवढी आठवण आली ते. बाप रे. फक्त तीन दिवस मी नव्हते तर मला इतकं जास्त जाणवलं, कि कल्पने पल्याड. माझ्याशी प्रत्येक भिंत, वस्तू, आणि संपूर्ण वास्तू जशी काही संवाद साधत होती, का गेलीस? कुठे होतीस? असं काहीसं विचारत होती. काय भन्नाट वाटलं म्हणून सांगते. पहिल्यांदा मी असं अनुभवलं आज. इतकी वर्ष मी इथे राहते आहे, पण आज खरंच खूप खास होतं, एक वेगळी आपुलकी जाणवली अजाणतेपणी आणि ती देखील एका (व्यावहारिक दृष्ट्या) निर्जीव घराकडून. त्यामुळे सजीव काय म्हणतात, काय म्हणत नाहीत, मिस करतात, करत नाहीत, ह्या सगळ्यांच्या पल्याड जायला झालं मला अचानक, आपोआप. एखाद्या वयस्कर, अनुभुवी आणि जगावेगळं प्रेम करणाऱ्या माणसाने म्हणावं तसं जाणवलं मला आज. 

फक्त दिड वर्ष मी जरा जास्त वेळ घालवला, स्वच्छतेकडे लक्ष दिलं / केली स्वतः, आणि मनापासून मला ह्या माझ्या वास्तूचं महत्व प्रकर्षाने जाणवू लागलं, ते मी जगू लागले, बास एवढंच काय ते. ह्याचा मला इतका अप्रतिम प्रतिसाद मिळेल हे स्वप्नात देखील कधीच मी विचार केला नव्हता. ह्याच माझ्या वास्तूत जर मी गृहिणी म्हणून सुरवातीपासून राहिले असते, माझ्या पिल्लांची जास्त व्यवस्थित काळजी घेतली असती तर सर्वांचे जास्त भले झालेच असते, कारण तितक्या प्रमाणात वास्तूचा / वास्तू देवतेचा भरभरून आशीर्वाद मिळाला असता, आणि कदाचित वेगळं चित्र उभं ठाकलं असतं, हे आज जाणवलं. खैर, असो. ह्या पुढे मी प्रयत्न पूर्वक संवाद राखीन माझ्या ह्या नव्याने जाणवलेल्या जिवलगाशी. 

२१५२: व्हॅल्यू ऍड

अचानक परवा आमच्या ग्रुप वर "पुरण पोळी" करून घरपोच मिळतील अशी सुबक सुंदर पद्धतीने मांडलेली माहिती वाचली. माझीच शेजारीण, मैत्रीण करणार होती. म्हटलं चला, लगेच तिला ऑर्डर देऊन टाकली सुद्धा. आणि मग काय वाट बघत होते कधी एकदा ती येते ह्याची. वाट बघणं जरा अवघड होऊ लागलं कारण तिच्या तय्यारीचा फक्त आवाजच नाही तर सुगंध पण माझ्या पर्यंत पोचला अनेकदा. आणि सरते शेवटी ती वेळ आलीच, ती आली, अहो म्हणजे माझी मैत्रीण पुरणपोळी घेऊन आली, असं म्हणायचं होतं मला. गरमागरम, आयत्या पुरणपोळ्या उत्कृष्ट पद्धतीने पॅक करून आणलेल्या माझ्या हाती स्थानापन्न झाल्या. बघते तर काय सुवाच्च अक्षरात, विविध रंगांची शाई वापरून, होळीचा जगावेगळा असा सजवलेला, नटवलेला मस्त वहीचा कागद देखील बघितला. म्हटलं वा, क्या बात है? असं असलं पाहिजे, फक्त पोळ्या नाहीतर सणाच्या शुभेच्छा देखील. ती छोटेखानी कार्ड्स विकत आणून पण चिपकवून देऊ शकली असती पण छे हो, स्वतः करून आणून दिले. म्हणजे तिची तय्यारी कित्ती विचारपूर्वक, जोरदार आणि झोकून देऊन केली होती हे स्पष्ट दिसतंय. असं जर ती नेहेमी करत गेली तर सातत्याने तिला ऑर्डर द्याव्या लागतील, आणि देतील देखील सगळेच जण. मी तिला जितकी ओळखते त्यानुसार तिने प्रत्येकीला विविध चारोळ्यांनी सजवून मग पोळ्या दिल्या असतील, हे निश्चित. काय जबरदस्त व्हॅल्यू ऍड केलंय तिने, ध्यानी मनी नसतांना असं ऑर्डर चं गोड कोणी आणून दिलं कि चार घास नक्कीच जास्त सेवन केले जातातच. फारच भावलं तिचं हे करणं, कौतुकास्पद आहेच अगदी जशी तिच्या पोळ्यांची चव. अहाहा च.  

आणि बरं का मंडळी हे सगळं तिने बाजारभावापेक्षा अर्ध्या किमतीत देऊ केलं, ते देखील घरचं, स्वच्छ, शुद्ध आणि आवडीने केलेलं, फक्त व्यवसाय म्हणून नाही. असा सगळा गोडवा संपूर्णपणे उतरलेली ती पुरणपोळी खाऊन तृप्त व्हायला झालंच आपोआप. 

व्हॅल्यू ऍड हि सॉफ्टवेअर इंजिनीरिंग मधली एक फारच उत्कृष्ट संकल्पना आहे. आंतरराष्ट्रीय उद्योजक त्यांच्या गरजा नमूद करतात, सांगतात आणि त्यांना जेव्हा मागितल्यापेक्षा जास्त मांडले / दिले जाते तेव्हा ते नेहेमीकरता सॉफ्टवेअर कंपनीलाच धरून राहतात, त्यांनाच सातत्याने काम देतात, कारण त्यांनी खूप विचारपूर्वक हवं ते आणि त्या उपर मनाला भावणारं अजून काही देऊ केलं असतं, न विचारात, न उहापोह करता. 

2151: From Deities to Data: The Ever-Expanding World of Research

I am amazed to learn that over 300 versions of the Ramayana have been written across centuries, capturing diverse perspectives on Lord Rama’s life and teachings. Research on his influence is extensive, with over 10k scholarly papers, 50,000+ general articles in various languages, and 500+ theatrical and dance adaptations dedicated to him. Cinema has also embraced his legacy, with 50+ devotional movies, 10 TV series, and one iconic Hindi film, HSSH, portraying a modern Ramayana. 5k bhajans and 200+ Bollywood and regional songs either mention or are inspired by Lord Rama. Looking ahead, at least four more movies, two art exhibitions, and one documentary on Shri Rama are set to release in the coming months, as publicized by their creators online.

Goddess Durga, revered as the embodiment of divine strength, has inspired an even broader spectrum of artistic and literary creations. There are an estimated 50,000 songs, 500 films, 10,000 books, 100 TV series, and 50,000 poems, along with over 100,000 articles written on her significance. Countless theatrical and folk performances, including Natak, dance, and puja pandals, continue to celebrate her across cultures.

Lord Ganesha, the beloved deity of wisdom and new beginnings, has left a profound impact across various art forms. He has inspired over 600 films and documentaries, 15,000 books, and 200 TV series. In addition, more than 150,000 articles spanning spiritual texts, cultural studies, blogs, research papers, and academic journals explore his symbolism, historical roots, and artistic depictions. With over 100,000 songs and poems, Lord Ganesha remains a central figure in artistic expression worldwide.

Shifting gears to my research domain—clustering—the scale of scholarly work is equally staggering. To date, over 250,000 research papers, 10,000 funded projects, 5,000+ books, 25,000+ book chapters, and 30,000 patents have been published in this field. An estimated 100,000+ articles on clustering appear in technical magazines, research blogs, white papers, and news portals. Furthermore, 20,000+ PhD and Master's theses are archived in ProQuest, Shodhganga, and various university repositories. The momentum continues, with one new book, four high-impact research papers, and a dense review paper set to be published next week.

This, to me, is the essence of research—it transcends disciplines and is woven into every domain of thought. The way artists, poets, authors, and thinkers interpret the same concept differently, applying their findings to various societal needs, is both fascinating and boundless.

I am incredibly proud to say that my mother was a blessed soul and a devoted medium for enriching the art form of bhajans, dedicated to Lord Dattatreya, Ganesha, Rama, various forms of Goddesses, Krishna, Hanuman, and many others. Her 40 years of unwavering dedication to this divine musical tradition is truly inspiring.

Just yesterday, someone asked me: How can a single person, deity, or concept hold relevance across thousands of perspectives? My response is rooted in bibliometrics, scientometrics, patentometrics, and even tradeometrics—the study of how knowledge evolves across time and fields.

Creativity and research will continue to expand, introducing new angles and enriching our collective understanding. The pool of knowledge never stops growing; it only deepens, offering more ways to view and interpret the world around us.

२१४९: हॅशटॅग तदेव लग्नम्

वेळेचा सदुपयोग म्हणून नवनवीन चित्रपट बघणे, किंवा सुंदर पटकथा असलेले एन्जॉय करणे, किंवा माझ्या लेकीच्या आवडीची एखादी कलाकृती बघणे हा आमचा सध्याचा नित्यक्रम झालेला आहे. इतक्या नित्यनेमाने मी ह्या आधी कधीच एवढे चित्रपट बघितले नाहीत, किंबहुना मी कधी एवढ्या कलाकृती बघीन एका जागी बसून हे ध्यानी मनी पण नव्हते. पण आता सुदिन आलेत, त्यामुळे मग बघणं होतं जे आम्ही दोघी जगावेगळ्या पद्धतीने अनुभवतो, एन्जॉय करतोच. त्यातलाच हा एक. एक अट होती कि कुठलेही मत आधी वाचायचे नाही, टीझर, स्पॉइलेर, किंवा अजून काहीही बघायचे नाहीच, थेट अनुभव घ्यायचा. बास. बसलो कि मग दोघी आवरुन. सगळेच कलाकार मंडळी आमच्या दोघींची अत्यंत प्रिय, त्यात दोघींना प्रचंड मराठीची आवड, अजून काय लागतंय. सुरु झाला चित्रपट. आधी वाटलं काय, माझ्या लेकीच्या चेहऱ्यावरून स्पष्ट दिसत होतं कि बाकी ढीगभर पिक्चर सारखाच हा एक आहे, मम्माने म्हटलं म्हणून फक्त बघायचं ठरवलं, किंवा तिला कंपनी द्यायची, बास. मला पण मग जाम टेन्शन आलंच. पण छे हो, आमच्या दोघींचे डोळे कधी पाणावले कळलंच नाही. अप्रतिम मोड आला आणि सार्थक झाल्यासारखं वाटलं. सुंदर जमलंय मेतकूट एकंदरीत, खरंच, ज्याने हा विषय सर्वप्रथम निवडला त्याला साष्टांग नमन. खूपच साधा, पण मनाला भिडणारा असा. क्या बात है? फक्त एका दिवसात घडणाऱ्या घटना, दिग्गज कलाकारांचा अभिनय, पुणे, आणि साधलेला शेवट. धन्यवाद. असेच अनेक, असंख्य चित्रपट नेहेमी घेऊन या, आम्हाला आवडेल बघायला. अर्थात हि निश्चितच खरी गोष्ट वाटली, ज्यावर आधारित हि कलाकृती सादर केली संपूर्ण चमूने.  समाजाचे हे रूप बघून नक्कीच भारावल्या गेलो आम्ही दोघी, निःशब्द झालो, इतक्या उशिरा का बघितला हा चित्रपट असे देखील जाणवले. त्यामुळे सर्व मित्रमंडळींना विनंती आहे कि एकदा तरी वेळ काढून, मोबाईल बाजूला ठेवून, नक्कीच हि निर्मती बघा. आवडेल तुम्हाला, बरेच काही देऊन जाईल हि मांडणी सर्वांना. 

मला आणि माझ्या ह्या पिढीतल्या लेकीला असं वाटायचं कि आम्ही दोघीनी बसून एकत्र बघण्यासारखे चित्रपट नसावेत, पण  हॅशटॅग तदेव लग्नम् ते खोडून काढले मुळापासून. 

मला विचाराल तर ह्या अश्या सध्या आम्ही दोघी ज्या आठवणींचे पूल बांधतो आहे ना, ते आम्हाला बरेच दूर घेऊन जातील, अनेक वर्ष साथ देतील ह्यात काही शंकाच नाही.  धन्यवाद इतकी साधी, पण अप्रतिम मैफिल तय्यार केल्याबद्दल. 

2142: A Beautiful Lesson from Life and Nature

I once read a truly inspiring and touching story. It was a real-life incident set in a girls' school where a unique competition was organized. The specialty of this competition was that every student had to participate—opting out was not an option. It wasn’t an open contest but a mandatory one for all. Since the rules were well-defined, the students eagerly prepared for it.

On the day of the competition, the judges closely examined the hands of all participants. The contest was called "The Most Beautiful Hands." Many girls had taken great care of their hands using various methods. However, one girl’s hands stood out—not because they were smooth and soft, but because they were rough and bore signs of hard work.

When asked about it, she gave an honest reply that made the entire class laugh. Unlike the others, she couldn’t afford expensive creams, lotions, or beauty treatments. Due to her family’s financial condition, she had to manage household chores along with school and studies. But she did it all happily, as she understood and valued the struggles of her mother.

And, of course, she was awarded the title of "The Most Beautiful Hands."

After taking voluntary retirement, I unknowingly got the chance to explore Pune in a way I had never imagined. These days, I visit different educational institutions once or twice a week to teach and interact with students. Though I always knew Pune was vast, it was only on paper. Now, I truly experience its grandeur.

As I travel across the city, I am greeted by stunningly vibrant flowers blooming everywhere, as if they are welcoming me with a warm smile. Among them, Bougainvillea lining the roads never fails to amaze me. Despite the scorching heat, dust, pollution, and constant traffic—without anyone particularly caring for them or providing water and nutrients—these flowers bloom beautifully, spreading joy and energy to all who see them. How do they manage to thrive against all odds? It’s truly a wonder!

Observing them, I can’t help but bow in admiration to these flowers, trees, and nature itself. There’s so much to learn from them. They don’t wait for ideal conditions, nor do they complain; they simply keep doing their work with dedication. That’s how life should be. Make the best of what you have.

Take trees, for instance—dust and pollution may surround them, but that doesn’t stop them from blooming. Likewise, hands are meant for work. Their true beauty lies in how useful they are—whether it’s writing neatly in a classroom or helping with household chores. Moving forward in life, contributing whenever possible, spreading positivity and inspiration, and leading by example—that’s what truly matters.

How wonderful is that?

I bow down immediately and naturally connect with the sight of Bougainvillea, mango blossoms, and raw mangoes. It happens so instinctively that I don’t even realize it.

A humble request—next time you're traveling in a car, especially in the back seat, on your way to work, put your mobile aside for a moment. Observe and soak in the beauty around you. Even the simplest things can bring immense peace and joy.

२१४१: "हात, मेहनत आणि निसर्ग: सौंदर्याची नवी व्याख्या"

मी एक उत्कृष्ट आणि फारच मनाला भावलेली अशी गोष्ट वाचली होती. त्या कथेत (प्रत्यक्ष घडलेली कथा) एक शाळा असते मुलींची आणि त्यात एक स्पर्धा आयोजित केली असते. त्या स्पर्धेचं वैशिट्य म्हणजे, थोडक्यात सांगायचं झालं तर, सगळ्यांनीच भाग घ्यायचा असतो, काही जणींनी नाही. सर्वांसाठी खुली स्पर्धा नाही तर सर्वांसाठी आयोजित अशी. स्पर्धेचे नियम, अटी माहिती असल्यामुळे सगळ्याच जणी जोमाने कामाला लागल्या. स्पर्धेचा दिवस आला आणि सगळ्या मुलींचे हात निरखून बघितले गेले, कारण ती "सुंदर हात" अशी स्पर्धा होती. कित्येक जणींनी असंख्य पद्धतीने हात जपले होते. त्यात एकीचे हात मात्र थोडेसे खरखरीत, प्रचंड प्रमाणात रोज कष्ट केलेले असे दिसले. जेव्हा तिला विचारले तेव्हा तिचे उत्तर ऐकून सगळा वर्ग जणू हसला. कारण तिच्या घरच्या परिस्थितीमुळे तिला बाकिच्यांसारखा हाताला आराम, महागडे क्रिम / लोशन / शेक ई. लावणे परवडणारे नव्हते. रोजचे काम शाळा, अभ्यास सांभाळून करणे अत्यावश्यक होते आणि ती  ते अत्यानंदाने करत होती कारण तिला तिच्या आईचे / माउलीचे कष्ट दिसत होते. अर्थातच तिलाच सर्वात सुंदर हात हा खिताब मिळाला. 

मी स्वेच्छा निवृत्ती घेतल्यावर मला नकळत संपूर्ण पुणे दर्शन करण्याचा योग आला आणि येतोय. कारण मी सध्या आठवड्यातून एक किंवा दोन दिवस विविध शैक्षणिक संस्थानाला भेट देते, काही शिकवते ई. इतकं मोठ्ठं पुणे आहे हे फक्त कागदोपत्री मला ठाऊक होतं. ठिकठिकाणी अप्रतिम रंगांची फुलझाडं नजरेस पडतात, माझे हसतमुखाने जणूकाही स्वागतच करतात. रस्त्याच्या कडेला वैविध्य रंगानी नटलेले बोगनवेल बघितले कि आश्चर्यचकित व्हायला होतंच. इतकी गर्मी, रस्त्यावरची धूळ + प्रदूषण + सततचे वाहने, त्यात कोणीही काळजी घेणारे, खत पाणी घालणारे तर सोडाच संपूर्णपणे दुर्लक्षित असे. असे असून देखील सर्व पाहणाऱ्यांना आवर्जून एक ऊर्जा देऊन जातात, सुंदर दृश्य दाखवतात, काय अप्रतिम खुलून फुलतात, लगडलेले असतात, बहरलेले असतात. हे कसं काय जमतं त्यांना कोणास ठाऊक? 

हे बघितलं कि बोगनवेल, बाकी फ़ुलं आणि फळं झाडं ह्यांच्यासमोर नतमस्तक व्हायला होतंच आपोआप. कित्ती म्हणजे कित्ती शिकण्यासारखे आहे. कोणची वाट न बघता, कोणाबद्दल तक्रार न करता हे त्यांचं कार्य नेटाने करत राहतात. असं पाहिजे. पुढ्यात आहे ते उत्तमच. झाडांच्या बाबतीत बोलायचं झालं तर धूळ असली तरी बेहत्तर, आम्ही जमेल तेव्हा, जमेल तस्से फुलून खुलणारच. आईला मदत करतांना हातांचा उपयोग होणारच. हात हे कामासाठी बहाल केले गेलेत, त्यांचं सौंदर्य हे कामासाठी उपयोगी पडण्यात आहे, मग ते वर्गात सुवाच्य अक्षरात लिहिणे असो, किंवा घरची कामे करण्यात असो. पुढे जाणे, ह्या प्रवासात नकळत कोणासाठी काही जमले तर करणे, ऊर्जा आणि स्फूर्ती देणे,  उदाहरण म्हणून कार्य करून दाखवणे ई. महत्वाचे. क्या बात है? 

माझे दोन हस्तक आणि एक मस्तक आपोआप कधी जुळले जातात बोगनवेलींना, आंब्याच्या मोहोराला / कैऱ्यांना बघून मलाच माहिती होत नाही. एक मनःपूर्वक विनंती. जर तुम्ही गाडीत मागे बसून प्रवास करत असाल कामाच्या जागी जाते वेळी तेव्हा मोबाईल नामक वस्तू जरा बाजूला सारा आणि नखशिखान्त सौंदर्य अनुभवा, साधं साधं असलं तरी खूप सुकून प्रदान करणारे आहे ते.