2107: Speechless

I have always been fascinated by the overall execution, knowledge-sharing, and thoughtful narrations by ABji on the KBC program, which is why I watch it regularly. In one of the recent episodes, I was left truly speechless and inspired by both the contestant and AB Sir.

Participating in KBC itself is a long and challenging process—facing the camera, recalling answers under pressure, dealing with recordings, and doing all this in front of a studio audience, AB Sir, and millions of viewers across the nation. It’s undoubtedly nerve-wracking. On top of this, the contestant, a successful IT professional, had a slight speech difficulty. He had mentioned in his AV that this added an extra layer of challenge—worrying about answering on time, interacting with AB Sir, using the video-call-a-friend lifeline, and so on.

Hats off to KBC and AB Sir for their tremendous encouragement, support, and motivation, which helped him perform so well. It was inspiring to watch. Despite his challenges, the contestant participated with determination and confidence. AB Sir even remarked later that reaching this platform is the ultimate answer to all those who might have doubted or criticized him. Hopefully, this will also change perspectives and stop people from mocking his minor speech difficulty. Truly a motivating experience!

For me, this episode was a powerful lesson in perseverance and self-belief. It reminded me of the importance of encouragement and the need for resilience in the face of obstacles.

2106: A Golden Return

Engaging in one-on-one interactions with budding researchers is undeniably one of the most fulfilling experiences for me. While FDPs introduce participants to a wide array of tools that act as their research companions, the real transformation happens when they dive into their own projects. Inevitably, some get stuck along the way, and that’s where my personalized sessions come into play.

Today, something extraordinary unfolded. A vibrant and enthusiastic PhD scholar, feeling overwhelmed by an immense workload and seeking clarity, was considering heading to Vipassana for self-motivation and a mental reset to tackle her research. However, after our session, she had a remarkable change of heart. With a renewed sense of purpose, she confidently declared, "No more Vipassana for me, at least not in the near future. I now know exactly what to do, how to proceed, and just how simple it truly is. I was carrying unnecessary weight all along!"

Wow—a proud moment indeed! A pat on my back for making a difference. This success is not mine alone; it’s a tribute to my Symbiosis journey, which laid a solid foundation for my research expertise, to HIM for blessing me with the gift of storytelling, and to the relentless teams behind OpenAI tools who continue to empower researchers worldwide.

Moments like these remind me why I do what I do. Transforming confusion into clarity and witnessing someone reclaim their confidence—what could be more rewarding? Simply superb!

2105: Screen time

We constantly criticize the younger generation—teenagers and college students—for their excessive screen time. Middle-aged parents, academicians, and professionals alike wonder aloud, “What could they possibly be doing online all day?” Gaming? Instagram? WhatsApp? Endless scrolling through irrelevant platforms? It’s a million-dollar question that seems to plague us all. The consensus is that they're wasting time, damaging their eyes, necks, and overall well-being, with no meaningful outcome.

But let’s pause for a moment and redirect that critical lens. For years now, I’ve noticed a different reality unfold—one that calls into question the very people pointing fingers. Middle-aged and older individuals, the self-proclaimed role models, are no less addicted to screens. Under the pretext of being "responsible parents" or "working professionals," many are blatantly abusing their high-end gadgets and squandering valuable time.

Yes, some screen time is required for work or genuine responsibilities, but what about the hours they spend mindlessly glued to multiple screens? Watching irrelevant content, doom-scrolling, or juggling between OTT platforms and social media feeds? The same generation that once prided itself on reading hard-copy newspapers, pursuing outdoor hobbies, or meeting people face-to-face now finds itself anchored to couches, immersed in a world of digital distractions.

And let’s not ignore the irony—they complain about tiredness, neck strain, and overstimulation caused by loud music or flashy visuals. The same people who grew up in quieter, simpler environments now indulge in the very chaos they used to despise. How did this transformation occur?

Even more baffling is the hypocrisy. They berate the younger generation for "wasting time" while claiming superiority with anecdotes about how they "grew up in a disciplined era." Yet their actions scream otherwise. They’ve become the very couch potatoes they mock in the younger crowd.

So, let’s stop pretending. If we’re going to talk about screen addiction, let’s be honest about the root cause. It’s not just the younger generation that needs a wake-up call—perhaps the older one does too. Where are we truly heading if this is the path we’re all treading?

2104: Awaiting the Tooth Fairy, Once Again

When my twins were growing up, the tooth fairy became a cherished part of our lives. Unlike most families, she graced our home twice as often, given we had two little ones eagerly awaiting her visits. Each time, she was remarkably thoughtful, bringing just the right gifts, carefully tucking them beneath their pillows, and leaving silently. My twins would wake up with immense excitement, their faces lit with joy and encouragement from the magic of the fairy’s presence. Those moments were pure fun and unforgettable memories for us all.
Reflecting on my own childhood, school days came with their own set of unwritten rules—especially for girls. Oiling our hair and tying it tightly with ribbons was non-negotiable, and we followed this routine religiously throughout school life. It's now second nature to me, which is why I often find myself astonished by girls today, confidently leaving their hair open regardless of its length, texture, or thickness.

For me, a crocodile clip has become an indispensable accessory. These clips—strong, versatile, and colorful—are my constant companions. I have a collection of them in various shapes, sizes, and hues, and I feel a special connection with them. Recently, one of my favorite clips "lost a tooth" (yes, a tooth from the clip!). This particular clip has been with me for a long time, and we share an unspoken bond. Though one tooth is gone, the clip is still by my side, and the rest of its "teeth" remain intact.

This unexpected event made me think—why should the tooth fairy only visit for real teeth? After all, crocodile clips are like miniature replicas of the animal they’re named after, complete with teeth, jaws, and a firm grip. Doesn’t that make them deserving of a fairy’s visit too?

So here I am, waiting for the tooth fairy to make her magical appearance once again, this time for a beloved companion of a different kind. Come on, dear fairy—pay us a visit. We're ready for the fun to begin anew!

२१०३: दंत परी

खूप वर्षांनी पुन्हा एकदा कदाचित माझ्या घरी दंत परीचे आगमन होणार आहे. हळुवार, न कळत ती येऊन जाणार असं दिसतंय खरं. माझी मुलं लहान असतांना अनेकदा आली होती ती, हजेरी लावलीच होती, लावावीच लागली होती आणि काय काय म्हणून एक से एक बक्षिसं, भेट वस्तू आणल्या होत्या तिने, क्या बात है? मानलं बुवा तिला. कसा काय मस्त विचार करून जे त्या त्या मुलाला हवं आहे ते बरोबर आणून उशीखाली ठेवून, मस्त आणि भरपूर आशीर्वाद देऊन जाते नाही? गेली कित्येक वर्ष, दशकं, पिढ्या ती हे सातत्याने करतेच आहे. खूप अप्रूप वाटतं तिच्या बद्दल ऐकून, विचार करून, नेहेमीच. आणि बघा ना फक्त पहिला दात पडला कि फक्त येते असं नाही, ती दुधाचे दात सगळे पडेपर्यंत येतेच, अनेकदा. माझ्या कडे तर जुळे होते तेव्हा लहान त्यामुळे तिच्या चकरा खूप व्हायच्या.  आई गं. कित्ती मस्त आठवणी देऊन गेली आहे ती माझ्या मुलांसाठी, साधे पण मस्त गिफ्ट्स घेऊन आली होती तेव्हा. 

का कुणास ठाऊक पण तेव्हाची पद्धत म्हणा, शिस्त किंवा शाळेचे नियम, मुलींना व्यवस्थित तेल लावून घट्ट वेण्या घालणे अपरिहार्य होते. दोन वेण्या, रिबिन्स आणि वर बांधलेल्या. गळ्यात केस शाळेत तर नाहीच पण इतर कुठेही मी बघितल्याचं आठवत नाहीच. कोणतीच मुलगी तेव्हा असे गळ्यात केस पसरून वावरतांना कधीच नजरेस पडली नाहीच. त्यामुळे जे सर्वत्र बघत मोठे झालो तेच आता योग्य वाटतं सर्व तर्हेने आणि सोप्प सुटसुटीत देखील. अजूनही माझे केस वर बाधलेलेच असतात, कायम, का कुणास ठाऊक, नाही आवडतं मला ते मोकळे सोडलेले. आता अर्थात दोन वेण्यांऐवढे, आईच्या हातात होते तेव्हाचे घनदाट केस नाही उरले पण जे आहेत ते बांधलेलेच असतात हे खरं.  आताशा इतक्या अप्रतिम, रंगीबेरंगी क्लिप्स आहेत बाजारात उपलब्ध कि त्यांचा वापर करून फॅशन हि सांभाळली जाते आणि सोय देखील. मला हा ज्वलंत प्रश्न सतावतो कि मुली कसे काय ते गळ्यात केस घेऊन वावरतात, मग ते छोटे असो, मोठे, सोडण्या सारखे असोत किंवा नसोत. फॅशन च्या नावाखाली काहीही. असो. तो त्यांचा प्रश्न आहे. तर त्या ज्या क्लिप्स मी वापरते त्यांना क्रोकोडाईल असं पण म्हणतात कारण त्यांना मगरी सारखे दात असतात दोन्ही बाजूला आणि त्यांचा जबडा पण तसाच उघडतो, बंद होतो. त्यामुळे प्रेमाने तिला क्रोकोडाईल पिन किंवा क्लिप असे म्हटले जाते.  माझ्या कडे खूप पद्धतीच्या, आकाराच्या, रुंदीच्या ह्या क्लिप्स आहेत. लहान, मोठ्या, आडव्या, जाड सगळ्याच, त्यातली एक जी माझी सखी आहे, फारच आवडती तिचा बिच्चारीचा एक दात निखळून पडला हो काल, इतकं वाईट वाटलं मला, कारण ती माझ्या सोबत अनेक वर्ष आहे. तिची मला आणि माझी तिला फारच सवय झाली आहे, घनिष्ट आहोत आम्ही, सुचत नाही एकमकीं शिवाय आम्हाला, चुकल्यासारखं वाटतं सतत. आणि परिधान केलं कि कसं हायसं वाटतं. जरी एक दात निखळून पडला असला तरी बाकी शाबूत आहेत, पण मग खूप उत्साहात आहोत आम्ही कि आता नक्कीच दंत परी पुन्हा माझ्या घरी येणार, तिचे आगमन कधी होतंय ह्या कडेच आम्ही लक्ष देऊन आहोत. ये गं बाई लवकर असं म्हणावसं वाटतंय. माझ्या दातांच्या वेळी अशी हि परी आली होती का कोणास ठाऊक? आठवत नाही मला. त्यामुळे आता हिच्या दातांच्या वेळी तरी ये असं मी त्या परीला सांगते आहे, विनविते आहे. मज्जा येईल ना, एक अनोखा एक्सपीरियन्स.  

2102: Passion

Growing up, my earliest memories of men in the kitchen revolved around grand open setups, primarily during large-scale weddings or community events. Even then, these men were typically surrounded by women who handled all other chores, leaving only the cooking to them. Most of these men I observed took up large-scale cooking out of necessity—it was their profession, often chosen under compulsion rather than passion.

A different subset of men in the kitchen emerged later, with the rise of culinary arts colleges and the proliferation of cookery shows on TV. This wave was driven either by a newfound passion for the art of cooking or the allure of high-profile culinary careers. However, even in this modern context, men typically handled only the cooking itself, often on meticulously prepped platforms where most auxiliary tasks—preparation, cleanup, and logistics—were managed by other teams.

In contrast, the daily grind of home cooking remains a domain that Indian women have navigated with remarkable resilience for generations. It involves far more than just preparing meals—it’s about curating flavors that cater to the family's diverse tastes, adding seasonal and festive touches, and managing everything from planning, shopping, and pre-processing to serving, presenting, and cleaning. This exhaustive cycle repeats a minimum of four times a day, encompassing a spectrum of cuisines from local staples to global delights.

And yet, amidst this tireless effort, women often face a relentless stream of feedback—critiques about taste, spices, appearance, portions, comparisons to restaurant food, and much more. These unsolicited reviews reach the "lady of the house" without fail, day in and day out, for her entire life. It’s an unspoken reality, isn’t it?

Of course, exceptions exist, and when men actively participate in the everyday rigors of cooking, it’s a refreshing and heartening change. This shift, though visible, progresses at a snail’s pace. Nevertheless, despite the added spice of criticism and challenges, cooking remains an enduring tradition in every household. And somehow, life carries on with the smell of fresh meals filling the air, day after day. Yahoo!

२१०१: दोन सासवा

माझ्या आणि माझ्या आधीच्या पिढीला एक ठराविक पद्धतीची, वेगळी वागणारी अशी सासू माहिती होती. आणि त्यावेळी सासू म्हणजे खाष्ट असायच्या, खूप म्हणजे खूप कडक, सर्वार्थाने. बाकी सगळे लोक ठिक असायचे. सासू संपूर्ण आयुष्य तशीच ठसक्यात राहणार अशी. अर्थात सगळीचकडे आउट्लायर्स असतातच, मस्त आणि वेगळी माणसं असतात. पण बहुतांशी असंच बघायला मिळायचं. 

काही प्रत्यक्ष अनुभव बघितले, वाचले, ऐकले आणि थक्क झाले, म्हणून हा पंक्ती प्रपंच. वर थोडक्यात नमूद केल्याप्रमाणे आधीच घरी वेगळ्या पद्धतीची सासू, त्यात जर सासूच्या वरचढ जर नवरा मिळाला तर? सासू तरी कधीतरी काही तरी बोलणारी, पण उठता बसता, प्रत्येक श्वासाला चुका काढायला कोणी सुरवात केली तर? आणि ते देखील आपल्या सगळ्यात जवळच्या माणसाने, हो नीट वाचा, माणसाने, ज्याला हे शोभा देखील देत नाही, मग त्या मुलीने / सुनेने कुठे जायचं?काय करायचं? ऐकून घेण्या पलिकडे काहीही पर्याय नाहीच? काय म्हणायचं जेव्हा दोन वेगळ्या वयाच्या, दोन वेगळ्या गणाच्या सासवा एकाच घरी मिळाल्या कि? किती आणि काय काय सोडून द्यायचं? जगायचं कसं? 

अर्थात हे सगळे अनुभव मी फक्त ऐकले आणि वाचले आहेत, तेव्हाच एवढं मला वाईट वाटतंय, त्रास होतोय, जी प्रत्यक्षात ह्या सगळ्या दिव्यातून जात असेल तिचं काय होत असेल? तिच्या मानसिक, शारीरिक, सामाजिक स्वास्थ्याचं काय? ती कशी सगळं सांभाळत असणार? किती हा अपमान आणि त्रास? इतकं सारखं बोलून कंटाळा येत नसेल त्या सासवांना? 

सर्व सुनांना साष्टांग नमन ज्या दुहेरी सासुरवास सहन करत आहेत गेली अनेक वर्ष. त्यांना सर्वार्थाने ताकद मिळो आणि त्या स्वस्थ राहोत हि मनःपूर्वक प्रार्थना. 

2099: A Taste of Nostalgia

In yesterday's local daily, I came across a half-page article brimming with suggestions and vibrant images—all about the versatile ways to use kidney beans. From soups to bread toppings, the ideas were creative and intriguing. As I browsed through the article, it transported me back to a cherished memory from one of our excursions—a week-long cruise vacation.

For the first two or three days onboard, I was awestruck by the lavish breakfast spread. However, to my surprise, nearly every dish was sweet and served cold. The only warm option available was coffee. Being Indian, I enjoy spicy food, and while I initially embraced the novelty, by the fourth day, I found it challenging to sustain the sweetness-laden breakfasts.

The buffet offered an array of salads, boiled kidney beans, bread, a toaster, cereals, eggs, and a selection of dry spices. In a moment of inspiration, I decided to mix kidney beans with salt, pepper, and plain corn cereal. It turned out to be a surprisingly satisfying combination. The next day, I took it a step further, using the mixture as a topping for bread with a slice of cheese—and that was the turning point.

From then on, my mornings were a delightful experiment with spicy, customized breakfast recipes. The creativity not only satisfied my palate but also energized me for the activity-packed days that followed.
Reading that article in the daily felt like reliving those cruise days all over again. A heartfelt thanks to the author—it truly brought back a wave of nostalgia and joy, as if I had experienced the cruise twice.

२१००:उत्कर्ष

हा एक KBC वर आलेला खेळाडू आहे. त्याने एक ज्वलंत प्रश्न विचारला आहे आई ला, जनतेला, आणि नॅशनल टीव्ही वर सर्वांनाच. कुठल्या ग्रंथात म्हटलं आहे कि आईने घरचे सगळे करायचे सातत्याने, न थांबता, न सुट्टी घेता आणि वडिलांनी बाहेरचे? आईला सुट्टी कधी? तर त्यावर त्याचे उत्तर असे आहे कि आपण तीन जण घरात राहतो, बाबांना रविवारी सुट्टी असते आणि त्याला शनिवार रविवार, दर दिवशी शाळेतून आल्यावर संध्याकाळी पण मोकळा वेळ असतो. मग त्या वेळेचा सदुपयोग का नाही करायचा आणि आईला कामात एक तर मदत करायची किंवा घरची कामे आपण करायची, बास. आणि तो सगळी म्हणजे सगळीच कामे करतो, न चुकता, दररोज. त्याला कोणीही कामं कर म्हणून सांगितले नाही, सुचवले नाही, पण त्याने बघितले आणि सुरु केले करायला. वाह वाह, क्या बात है? हे सगळं करून शिवाय तो प्रचंड हुशार पण आहे, अभ्यास देखील करतो आणि सगळेच आलबेल मस्त सांभाळतो केवळ १३ वर्षाचा असतांना. कधी पासून सगळं करतोय कोणास ठाऊक. पण वाटतंय कि खूप दिवसांपासून नाही तर गेले अनेक वर्ष तो ह्यात आहेच. त्याच्या ह्या सातत्य राखण्याने, आता नॅशनल टीव्ही वर त्याच्या बद्दल सर्वांना कळल्यानंतर सर्वत्र उत्कर्ष साधला जाणार ह्यात काही शंकाच नाही. त्याला बघून, त्याच्या बद्दल ऐकून देखील अनेक जण पुढाकार घेतील हे निश्चित. आणि हे फक्त घरची कामे करण्याबद्दल नाही, आईला मदत करण्यासाठी नाहीच, पण एकंदरीत व्यक्तिमत्व विकासाबद्दल आहे, वेळेचे नियोजन ह्या बद्दल आहे, जडण-घडण ह्या साठी सुद्धा आहेच. घर सर्वांचे आहे, मग आईला मदत करतो हा मुद्दाच बाजूला पडतो. त्या घरची कामे करणे हे सर्वांचे कर्तव्य आहे, जबाबदारी आहेच. त्यामुळे ह्या दृष्टीने सर्वत्र हा संदेश पोचला पाहिजे, त्यावर ताबडतोब काम झाले पाहिजे आणि मगच त्याला उत्कर्ष साधला  येईल.  

2098: A True Reason

In metropolitan cities like Pune, apartments and flats are selling at an astonishing rate for reasons we all recognize. These properties are in high demand, turning the once lush, green, and serene city into a sprawling concrete jungle over the past few years. The reasons behind this transformation are plentiful—Pune's status as an IT hub, its proximity to Mumbai, abundant opportunities across various sectors, its pleasant climate, and its reputation as India's cultural and educational hub, to name a few.

However, today I strongly felt the significance of yet another pivotal but understated reason. A few generations ago, societal norms and laws largely excluded women from property ownership. Amendments eventually rectified this imbalance, granting daughters their rightful share of family property.
This transition, however, evolved further in recent years. Women started having properties registered in their names, often for reasons such as income tax benefits. Another fascinating trend emerged—many women began asking for apartments as gifts for milestones like weddings, anniversaries, or significant birthdays, not just for status but as a secure investment or secondary source of income.

The shift is monumental. The idea of a "family home" being solely the husband’s property has become outdated. Women today value having their own place, a space they can call their own, providing security and independence should the need arise. This forward-thinking approach has significantly contributed to the rapid proliferation of housing schemes across the city.

Though this reason remains largely unspoken and in the background, it is undoubtedly shaping the market and society. A true paradigm shift—one that highlights empowerment, security, and foresight, (slightly away from family culture).

२०९६: डोहाळे

अगदी लहानपणापासूनच मला आठवतंय मी एक जगावेगळी भात-प्रिय व्यक्ती. इतकी मोठी भक्त कि भाताशिवाय पान हालयचं माझं. भात म्हणजे जेवण, तो पाहिजेच, तिन्ही त्रिकाळ पण चालेल, इतकी मोठी आवड. साधा भात ते भाताचे सगळे प्रकार मला पाहिजेच असायचे, वैविध्यता मी स्वतः सांभाळली, कारण खूपच लवकर त्या स्वयंपाक घरात प्रयोग करायला मी सुरवात केली. बाकी सगळे पण खूप आवडायचे, पण भात हा सर्वोच्च स्थानी होता. एकंदरीत काय तर जगातली सर्वात मोठी खवैयि म्हटलं तरी चालेल. 

कालांतराने मग पोळी-भाजी वर गाड आलं, मोठी झाले आणि डब्ब्यात कोरडी पोळी भाजी जास्त सोप्पी जाऊ लागली. सकाळच्या घाईत फक्त पोळी भाजी होत असे. असो.  पण भातावरचे प्रेम काही कमी झाले नाहीच. 

त्या नंतर वजनावर नियंत्रण ठेवणे म्हणजे भात सोडणे हे समीकरण वाचण्यात आलं, आणि सर्वत्र हि हवा पण होती, कि भाताने वजन वाढते. मग काय तो जो माझ्या स्वयंपाक घरातून बाहेर पडला तो पडलाच. आताशा भातवाढी मला फोन करते कि काय असं वाटायला लागलंय मला, तिचा उपयोगाचं होत नाही अजिबातच. बिच्चारी कुठेच वापरली जात नाहीच. अगदीच कोणी आलं-गेलं तर कुठे तो शिजतो, तो देखील अगदी कमी प्रमाणात. 

पण आज भलतंच काही तरी झालं, जगावेगळं, हाताबाहेरचं माझ्या. दुपारच्या जेवणाची वेळ झाली, पोटात कावळे कोकलायला लागले आणि वाढायला घेणार तेव्हा नको वाटलं भाकरी भाजी आमटी असं सगळं खायला. भातचं हवा होता आज, भात म्हणजे भात. मुरमुरे आमटीत घालून "दुधाची तहान ताकावर" असा पर्याय सुचला पण नाही, भात. मग पातळ पोह्याचा चिवडा खावा म्हटलं थोडासा तोंडी लावायला पण नाहीच हो. टस का मस होईना ती भूक, भातावर अडली होती गाडी.  आता काय करायचं, भात करायचा नाही, खायचा नाही मग? डोक्यात आयडियाची कल्पना आली. आमटी भाजी मस्त गरम केली. उडिद पापड भाजून घेतला, भाकरीचा मस्त बारीक कुस्करा केला आणि तुकडे करून घास-घास खाण्याऐवजी मस्त कालवून खाल्ले तेव्हा कुठे जरा बरं वाटलं. पण काय हे कडक डोहाळे आणि ते देखील ह्या वयात?, छे छे. फार जेरीस आणलं त्याने मला आज. मग माझ्या लक्षात आले कि भात कित्ती महत्वाचा आणि कालवून खाणे म्हणजे अस्सल जेवण. अगदी तृप्ततेची ढेकर दिली, कारण मी मस्त पर्याय शोधून काढला होता, तो वापरला देखील होता आणि भाताला हात न लावता. "असे डोहाळे लागती आणिक स्मृती देऊनी जाती". 

२०९५: PRN नंबर

मी जेव्हा पासून स्वेच्छा निवृत्ती घेतली आहे आणि असंख्य संस्थांमधे जाऊन शिकवते आहे, सेशन घेते आहे तेव्हा मला एक मस्त अनुभव येत आहेत. हे आणि असेच अनुभव मी PhD करत होते तेव्हा पण येत होते, ह्या सारखे. तेव्हा पण एक मस्त भावना, फिलिंग यायची आणि आता पण तसेच जाणवते. तर त्याचे असे झाले कि मी PhD ची विद्यार्थिनी होते फक्त, अजून नावासमोर छोटेसे Dr. लागायचे होते, तरी देखील मला मेल मध्ये, कॉन्फेरेंन्सस मधे अनेक जण आधीच Dr. म्हणू लागले होते, अर्थात चुकीने, पण ते ऐकून लै भारी वाटतं होतं तेव्हा, कि कधी अधिकृतपणे मला हे टायटल मिळणार? असे काहीसे. 

नवीन लोकांशी फोन वर बोलतांना, नवीन ठिकाणी वर्गात विद्यार्थ्यांशी चर्चा करतांना अनेक वेळा चुकून मुलं "सर" म्हणून जातात, मॅम च्या ऐवजी, पण ती एक पदवी आहेच आणि वेगळेपण पट्टाकिनी जाणवते. जसे कि "बाई माणूस", "बेटा" ह्या सगळ्यात सामावले आहे तस्सेच. 

एवढ्यातच ह्याचाच एक नवीन मस्त, भन्नाट आणि वैविध्यपूर्ण शब्द वाचला. एका मेसेज मधे मला माझा PRN नंबर विचारण्यात आला, आत्ता, सेवानिवृत्ती नंतर, क्या बात है नाही? अहाहा च, असा तो मोमेन्ट होता माझ्या साठी. पुन्हा एकदा त्या कॉलेज च्या बेंच वर जाऊन बसल्यासारखं तरुणांपेक्षा तरुण झाल्याचा भास झाला, काही क्षण का होईना जगावेगळं वाटलं, दहा हत्तीचे बळ आले हो. त्या मेसेजचं मी हवं असलेले, अपेक्षित उत्तर कळवलं कारण त्यांना माझा पॅन नंबर हवा होता. चुकून त्या गूगल बाबाने तो PRN असा घेतला, कारण तो मेसेज लिहिणाऱ्या एक आदरणीय शिक्षिका आहेत. त्या नेहेमीच PRN वापरत असणार आणि त्याचीच सवय झाली त्यांच्या फोन ला, त्या वरच्या अँप ला. पण त्या एका सुंदर चुकीच्या स्पेलिंग मुळे माझे मस्त बल्ले बल्ले झाले, अत्यांनंद झाला तो वेगळाच आणि माझ्या जुन्या कॉलेज चा फेरफटका मारता आला विर्च्युअली ते वेगळंच, नाही का? त्यामुळे बघा काय काय लाभ झाला ते. आमच्या वेळी रोल नंबर असायचे, मग हळूहळू हे PRN च फॅड आलं. दोन्ही एकच, पण सॉफ्टवेअर आल्यापासून हा बदल झाला असावा कदाचित. 

फक्त फेरफटका नाही तर मला बहुतांशी सर्वांचेच रोल नंबर, ते कुठे बसत होते, कुठल्या शिक्षक शिक्षिका होत्या, लॅब्स कश्या होत्या, वाचनालयात कसे जाऊन रेफेरेंस पुस्तके घेऊन अभ्यास केला जायचा. नोट्स काढल्या जायच्या, आधीच्या वर्षी आलेले वार्षिक परीक्षेचे सगळे प्रश्न सोडवून बघितले जायचे, काय काय करत होतो ते सगळं झर्र्कन डोळ्यासमोर उभे ठाकले, जसा कि एक चित्रपटच.  

अरे हो,परवाचीच गोष्ट. माझ्या हातून देखील असाच एक किस्सा घडला. मला ठाऊक नव्हते त्यामुळे नकळत झाले ते. माझ्या माहितीनुसार आजकाल बहुतांशी सगळीचकडे Dr. झालेलेच प्राध्यापक, शिक्षक असतात. एका भल्यामोठ्या विद्यापीठात एक मॅम शिकवतात. त्यांच्याशी मेल वर माझे बोलणे जेव्हा झाले तेव्हा मी सवयीनुसार Dear Dr. आणि त्यांचे नाव लिहिले आणि मग मजकूर. त्यांचे ताबडतोब उत्तर आले. तो मजकूर आणि त्याचे अपेक्षित उत्तर राहिले बाजूला, मेल मध्ये फक्त एकाच ओळ, मी अजून Dr. झाले नाही, असे लिहू नका. बाप रे. मी घाबरले, त्यांची लिखित माफी मागितली. कसं काय इतकं त्यांना वाटलं माहित नाही पण मला असे मेल येत होते माझ्या वेळी, जेव्हा मी संशोधन पेपर सबमिट करायचे तेव्हा त्याचे उत्तर म्हणून मला Dr. संबोधले जायचे. पण ठीक आहे ना. काय हरकत आहे. आपला त्या साठी प्रवास तर सुरु आहेच ना. का कधी कोणी आक्षेप घेतात कोणास ठाऊक? असो. 

असेच नेहेमी PAN चे PRN, मॅम चे सर आणि विद्यावाचस्पती होण्याआधीच "काय डॉक, कश्या आहात?" असं सगळ्यांना विचारलं जावं म्हणजे तारुण्य पण टिकून राहील शारीरिक, मानसिक आणि संशोधनातले देखील. 

२०९४: वार्ताहार

मला तसा प्रत्येक क्षेत्रात काम करणाऱ्यांचा अभिमान वाटतोच, पण खास करून मिडियात काम करणाऱ्यांचे अप्रूप वाटते, कारण त्यांना वैविध्य स्तरावर काम करावे लागते. त्यांचे क्षेत्र माझ्या दृष्टीने फारच वेगळे आहे त्यामुळे असेल कदाचित. आधी खूप अभ्यास, सातत्याने केलेले वाचन - मनन - चिंतन, मग त्यावर विविध ठिकाणी फिरून जमा केलेली माहिती, त्यावर वाचकांना आवडेल, भावेल असे लिखाण, मग ते संपादकांकडून किंवा इतर तत्सम चमू कडून मिळवलेला होकार, नकार किंवा फेरबदल ई. त्यावर पुन्हा कदाचित अगदी कमी वेळेत काम, ई. सगळे खूप पळापळीचे, धावपळीचे आणि फार आव्हानात्मक वाटते, भासते, जाणवते मला. का कुणास ठाऊक? कदाचित मी अगदी न चुकता दररोजचे वर्तमानपत्र वाचक असल्यामुळे असेल कदाचित, गेली अनेक वर्ष, दशकं. पण हे सगळं जरी योग्य असलं, ती वार्ताहर मंडळी जरी खूप दिव्यातून जात असली तरी मी अनेकदा अश्या बातम्या वाचते कि मला गहन प्रश्न उद्भवतात समोर.  

अनेक वेळा अश्या बातम्या माझ्या वाचनात येतात ज्या पूर्णपणे अर्धवट असतात. उदाहरणार्थ, आजच एक बातमी छापून आली आहे, ज्यात मथळा आहे, सर्वोत्कृष्ट वस्तूचा नमुना दर्शवणारा फोटो आहे, आणि काही शब्द पेरले आहेत थोडक्यात. एका नवीन वास्तूचे, उद्योगाचे, संकल्पनेचे म्हणे काल उद्घाटणं झाले. त्या नाविन्यपूर्ण संकल्पाने बद्दल, ती कोणाची आहे, ई. बद्दल उहापोह आहे पण ती संस्था कुठे स्थित आहे हे कुठेच दिले नाही. त्या संस्थेला जर भेट द्यायची असली तर त्यांना कुठे संपर्क करायचा हे द्यायचं राहून गेलं आहे, त्या संस्थेच्या कामाच्या वेळा काय आहेत, कोणाशी संपर्क साधायचा, वेब साईटचे नाव काय आहे, व्हाट्सअँप नंबर काही आहे का, ई-मेल काय आहे, अरे काही तर माहिती, किंवा संपूर्ण माहिती तर पुरवा. अर्धवट किंवा अपूर्ण बातमी देऊन काय मिळतं? अशी बातमी छापलीच कशी जाते? ती अनेक लोकांच्या डोळ्याखालून जात नाही का छापण्याच्या आधी? किंवा त्या संस्थेला ह्या बातमीचा मसुदा, ड्राफ्ट  दाखवला जात नाही का? काय हे? मला अजिबात आवडत नाही अश्या अर्धवट बातम्या वाचायला आणि मग संपूर्ण वार्ताहर मंडळींच्या कामाबद्दल असलेला आदर किंचित कमी होतोच. 

मान्य आहे कि सध्या सर्वत्र सोशल मीडिया चे जाळे पसरले आहे, अनेक ठिकाणी, गूगल बाबाला विचारले कि संपूर्ण माहिती मिळते पण का विचारायचे इथे तिथे, तुम्ही ठरवलं आहे ना तुमच्या प्रसिद्ध वर्तमानपत्रात छापायचं, मग संपूर्ण माहितीसहित छापा, नाहीतर नकोच. असो. आपण कोणालाच बदलू शकत नाही पण ह्याला पत्रकारीता म्हणत नाही हे निश्चित. त्यांना स्वतःला हा प्रश्न पडत नसेल कि हि बातमी वाचल्यावर काय प्रश्न मनात उद्भवतील लोकांच्या? आणि मग त्यांनी कुठे जायचं? अर्धवटराव हा शब्दांश अगदी योग्य आहे अश्या बातम्या लिहिणाऱ्यांकरता. आणि हे वाढतं प्रमाण आहे सध्या. नो वंडर सध्याची नवीन पिढी नको म्हणते हातात घेऊन वर्तमानपत्र वाचायला, त्यावर खर्च करायला, कारण संपूर्ण हवी असलेली माहिती त्यांना एका क्लिक वर ऑनलाईन सहज उपलब्ध असते.  असो. 

२०९३: उपवास

निर्जळी, न खाता पिता, कडक, दूध घेऊन, फळं खाऊन किंवा उपवासाचे प्रमाणात खाऊन उपवास केला जातो. "एकादशी दुप्पट खाशी" हा एक वर्ग नाकारता येणार नाहीच. त्यामुळे इतके विविध प्रकारात उपवास आणि उपवास करणारे मोडतात. एका खास दिवशी नियमितपणे, खास पद्धतीचे उपवास करणारे पण असतात, उदाहरणार्थ, पांढरे बुधवार, मिठाचा मोदक उपवास आणि असे अनेक. मी पण बरेच प्रकारचे उपवास केले आहेत आणि तेव्हा जमले देखील उपवास करणे, शक्य होते आणि केले.  पण मग थोडेसे कठिण वाटायला लागले म्हणून मनःपूर्वक क्षमा मागून नेहेमीचे, दररोजचे खाण्यापिण्याचे नित्यनियम पाळले जाऊ लागले, माझ्या हातून. 

जितका निर्जळी उपवास तांत्रिक किंवा वैज्ञानिक दुर्ष्टीने प्रकृतीसाठी महत्वाचा आहे तितकाच उपवासादिवशी सेवन करण्यात येणारे जिन्नस प्रमाणात खाणे पण महत्वाचे. मी पूर्णतः उपवास सोडून दिल्यामुळे माझ्या रोजनिशीतून ते आत्यंतिक महत्वाचे जिन्नस पार झाले, निघूनच गेले. आणि अर्थात कुठेतरी चुकीची समजूत घर करून बसली होती कि उपवासाचे खाल्याने मला त्रास होतो. म्हणजे अध्यात्मिक दुर्ष्टीने म्हणा किंवा आहाराच्या मी दूर पळत राहिले त्या पासून.  बाप्पा बसला आहेच लक्ष देत माझ्या आणि सर्वांकडे.  एवढ्यातच म्हणतो कसा, बरं नाही करायचा उपवास तर ठीक आहे, मंजूर आहे अगं पण ते उपयुक्त  जिन्नस न सेवन करणे हा उपाय नाहीच मुळी. बघतोच मी कसा उपवास करत नाहीस ते? असं म्हणून कंबर कसली कि त्याने. मग काय माझी जी आहारतज्ञ आहे तिने जो सुचवलेला तक्ता आहे त्यात असे पर्याय आहेत सकाळच्या न्याहारी पासून ते रात्रीच्या जेवणापर्यंत कि अनेक दिवस सकाळ ते रात्र कॉम्बिनेशन असे खाल्ले जाते ज्यात उपवासाचे जिन्नस असतात पण खूप वेगळ्या मार्गाने सेवन करण्याचे आणि भरपूर फळं. बघा म्हणजे घडतोय उपवास न कळत आणि शिवाय हवे तेवढेच सेवन करून जे पौष्टिकच नाही तर त्याच्या पल्याड आहेत. कदाचित माझ्या आतल्या सगळ्या छुप्या रुस्तम अवयवांनी माझ्या आहारतज्ज्ञाला चुपचाप फोन करून कळविलेले दिसतंय त्यांना काय काय लागणार आहे, खायची इच्छा आहे ते म्हणूनच तर हा सगळा योग जुळून आला पंधरा दिवसांकरता. क्या बात है? मज्जा आवी गयो च, अंतर्बाह्य, अजून काय हवंय. 

२०९२: ऊर्जेचे प्रचंड स्तोत

असं म्हणतात ना कि "अगर आप दिल से चाहो तो सारी कायनात आप के लिये काम करती है", अगदी तसेच  विद्यमान श्री. अमिताभ बच्चन साहेबांना सातत्याने कार्यरत राहायला आवडते किंबहुना हा त्यांचा मूळ स्वभाव दिसतोय, त्या मुळे मग त्यांचे कपडे, खास पोशाख जे विचारपूर्वक तय्यार करतात त्यांना / त्या चमूला  पण प्रचंड उत्साह येतो आणि दिवसाला साजेसे कपडे जे पूर्णतः नाविन्यपूर्ण असे असतात ते दिले जातात, ab घालतात पण आणि त्यामुळे मग अख्खा कार्यक्रम (KBC) खूप जोमाने साजरा होतो. तेथे भाग घेणारे खेळाडू पण वेगळ्याच स्फूर्तीने खेळतात, उपस्थित सर्वांनाच लाभ होतो, खूप म्हणजे खूप शिकायला मिळते आणि ती ऊर्जा घरी बसून कार्यक्रम बघणाऱ्यांपर्यंत पण पोचते, कामी येते. म्हणजे बघा, एका माणसामुळे, श्रेष्ठ व्यक्तिमत्वामुळे कित्ती जण प्रभावित होतात, प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षरीत्या.

आपण एक वाक्य नेहेमीच ऐकलेले आहे, "ह्या वयात हे घालायचं नाही, ते रंग नीट दिसणार नाहीत..." ई. पण साजेसं तय्यार झालं तर किंवा ते निभावलं तर, कुठेही अती न करता, तो समतोल सांभाळता आला तर मग काहीच हरकत नाहीच. बघा ना ab च्या वयाचा आकडा मोठा आहे, तरी पण सगळेच रंग, वैविध्य पोशाख, नानाविध कपड्याचे प्रकार / सूत, त्यावरच्या अलंकारीक सुशोभी वस्तू, कधी पारंपरिक तर कधी अत्याधुनिक, कधी देशी तर कधी विदेशी, कधी मिक्स असे कित्येक यशस्वी प्रयोग केले जातात जे कधीच रिपीट, पुनरावृति केली जात नाहीच, हे साधणं इतकं सोप्पं नाहीच. तसाच तो व्यक्ती आणि व्यक्तिमत्व पण पाहिजेच.  तरच सगळी सूत्र हलतात आणि घडामोडी घडतात. एका चित्रपटात विविध फॅशन चे कपडे बघणे वेगळे, कधीतरी काही वेळा करता पण दररोज च्या कार्यक्रमाचा हा भाग होतो म्हणजे एक वेगळीच अनुभूती आहे. दररोजचा एक वेगळा डोस मिळतो त्यांना बघून, ऐकून, KBC सोबत राहून, कधी तो एपिसोड / भाग संपतो, कधी तो सिझन संपतो हे लक्षात येत नाहीच, आणि खूप उणीव भासते, जाणवते, हे त्याच श्रेय आहे. कमाल आहेत ab.    

२०९१: रजोनिवृत्ती

सगळ्या निवृत्या एकसाथ येतात नाही?, आणि तय्यारी असते आपली असं वाटतं पण प्रत्यक्षात अनुभव वेगळा असू शकतो. होणारे बदल आणि अपेक्षा किंवा माहिती ह्यात तफावत जाणवायला लागते. अनेक बदल एका वेळी घडायला लागतात एका पाठोपाठ एक. आधी आलेख चढता असतो अनेक वर्ष सातत्याने आणि मग स्थिरता अधिक उतरता आलेख तय्यार होत जातो. वय वाढतं, सगळ्या निवृत्या येतात, रिकामपण पण जाणवतं कारण घरची ह्या ना त्या ठिकाणी पसरलेली असतात, अवलंबुन राहणे संपते आणि नकळत आपण दुसऱ्यांकडून खूप जास्त अपेक्षा करायला लागतो आणि निवृत्तीच्या आव्हानात मग भर पडते, एकातून नाही तर अनेक प्रश्नातून बाहेर पडावे लागते. "कळत पण वळत नाही" हेच होतं खरं. 

कोणकोणत्या निवृत्तीतून स्वतःला तय्यार आणि उभं करायचं, पगार थांबतो, अर्थात गंगाजळी असते पाठीशी पण त्यासोबत "पुरेल कि नाही?" हा यक्षप्रश्न उभा करूनच.  शारीरिक बदल मोठ्या प्रमाणात होत असतात आणि ते सांभाळणे बऱ्याचदा वेगळी आव्हाने निर्माण करून. अर्थात सध्याची पिढी निवृत्तीचे आयोजन जरी आधीपासून करायला सुरवात करते पण तरी देखील भर जास्त पैश्याकडे असतो आणि किंचित असा "पुढे काय?" ह्या कडे. पूर्णवेळ धावपळ ते अर्धवेळ किंवा कधी कधी पळापळ येथे येऊन गाडी थबकते. 

सर्वात महत्वाचे म्हणजे कुठल्याच संस्थेत ह्या बद्दलची माहिती पुरवली जात नाही, कुठलेही प्रशिक्षण दिले जात नाही, कोणीपण तय्यारी करून घेत नाहीच, कुठल्याच अभ्यासक्रमांत नाही कि निवृत्ती म्हणजे काय, कधी येणार, तेव्हा काय करायचे? ई. कदाचित त्यांना वाटत असणार कि आत्ताच कशाला त्या बद्दल बोलायचे, काय समजणार ह्या पिटुकल्या मुलांना? आणि गरज आहे का? येईल ते दिवस तेव्हा माणसे प्रगल्भ झालेली असणार ती घेतील सांभाळून. पण छे हो, असं घडतंच असे नाही ना प्रत्यक्षात. 

हा, पण सॉफ्टवेअर सिस्टीम च्या संदर्भात मात्र अभ्यासक्रमातच शिकवतात कि सॉफ्टवेअर रिटायर पण होते, तेव्हा काय करायचे, कधी साधारण तो फेज येणार, आणि असे बरेच काही. म्हणजे बघा ना अदृश्य पण उपयोगी सिस्टीम बद्दल जागरूकता आहे पण दृश्य नाही. काय हे? मूलतः अभ्यासक्रमात किंवा बाकी अजून विविध पातळीवर बदल घडणे अत्यावश्यक आहेत निवृत्ती नियमांच्या बाबतीत, तय्यारी साठी ई. 

सर्वतोपरी नियोजन करा एक तर नाही तर सोप्पा मार्ग म्हणजे "उगवलेला दिवस माझा", "एक दिवस हातात घ्या" आणि मार्गक्रमण करा बिनधास्त, अतिविचार सोडून बरं का मंडळी. आणि मग बघाच सगळ्या प्रकारच्या उभ्या थकलेल्या निवृत्या कश्या निवृत्त होतात, गायब होतात आणि एक सुंदर विश्व, तुमचे स्वतःचे असे, वेगळे असे... कसे निर्माण करतात ते, जे खूप उत्सहाने भरपूर असे, ठणठणीत प्रकृती ठेवणारे असे निश्चित असणारच. 

2090: Wistful

Everyone experiences wistfulness at some point, especially during life’s transitional phases. It often strikes when individuals leave home at a young age to live in a hostel, balancing rigorous courses while preparing for major exams. My beloved son, though rarely, also goes through these moments. Counseling him during such times made me reflect: is this the only stage when one feels nostalgic or homesick? The answer is a definite no.

As I delved into my own memories, I recalled similar phases of my life. My hostel days were the first instance, and later, the time when I got married. Those were days without social media or mobile phones. There was just one landline phone for the entire joint family, which posed its own challenges. How could I speak privately in front of everyone? Visiting a public phone booth was an option, but how often could one go, especially with others waiting in line? Was it even necessary to call home frequently? These questions often lingered in my mind.

When I moved to a new city after marriage, everything felt unfamiliar—people, surroundings, food, habits, daily routines, and even the language. The sudden change was overwhelming. Adding to this were the expectations of living with an older generation of in-laws, whose approach was stricter and different from the nurturing support of my parents. It was a steep learning curve, and I missed everything about the world I had left behind.

Yet, as time passed, I adapted. Focusing on my new role, embracing change, and accepting the new reality helped me navigate those challenging times. I started from what felt like a clean slate, albeit one with life’s experiences, and managed to survive and grow. Each moment was a test of resilience, but in hindsight, it was also a foundation for strength and transformation. 

2089: My First Ride

For the past five years, my beloved daughter has confidently embraced the freedom of the open road, conversing with the wind as she rides her bike. She had been insisting for a while that I join her as a backseat passenger, but I was waiting for just the right moment. Today, that moment finally arrived—I took my first ride with her.

As a mother, it’s an indescribable feeling to sit back, relax, and enjoy the breeze while sharing this experience with the little girl who seemed like just yesterday’s child. The roles are slowly reversing, and it’s a delightful change. Watching her confidently navigate the road filled me with pride and joy—truly a superb experience.

Although it was a short ride, it left a lasting impression. I now feel even more assured about her road skills and have started planning longer trips within the city. It’s a wonderful blend of independence and togetherness, sharing the ride with her.

What amazed me even more was her multitasking—driving skillfully, engaging in a conversation with me, explaining things, finding routes, and even honking when necessary. She handled it all with ease, perfectly balancing the many demands of being on the road.

This was more than just a ride; it was a beautiful milestone in our journey together—a moment I’ll cherish forever.