2273: अनपेक्षित बदल

कुठलीही तुलना अजिबात नाही, पण जे चित्र सतत माझ्या डोळ्यासमोर उभे राहते आहे, त्याने मला आज लिहायला भाग पाडले. मी पण कोणे एके काळी लहान होते, माझी मुलंही त्या वयात होती. पण दोन्ही वेळी एक शिस्त होती. बाहेर गेलो, कुणाच्या घरी गेलो की कशालाही हात लावायचा नाहीच. प्रश्नच नव्हता. त्या घरातील व्यक्तीने किंवा मुलाने स्वतःहून काही दिल्याशिवाय वस्तू उचलणे किंवा उचकाउचकी करणे वर्ज्य होते.

आणि दुसरे म्हणजे, जेव्हा आपल्या घरी कोणी बाहेरचे (आई-बाबांचे मित्र-मैत्रिणी) येत असत, तेव्हा आधीच कल्पना दिलेली असल्यामुळे, पोटं भरलेली असल्यामुळे, किंवा आईने काही काम सांगितल्यामुळे, मी आणि त्यानंतर माझी मुलं त्यांच्या खोलीतच खेळत बसायची.

आणि आता, अबब! काय दृश्य अनपेक्षित रित्या बदलले आहे, बापरे! मला जरा घाबरायलाच झाले असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही.

त्यांच्या घरी गेलं तरी नुसता धुडगूस! मोठ्याने बोलणार, आईला बोलू देणार नाही, प्रत्येक ठिकाणी, नको त्या ठिकाणी उचकवाचक करणार, विचित्र वागणार, ऐकणार तर नाहीच नाही. हे जरा वेगळे वाटले. बरं, हे त्यांच्या घरात धडपडत आहेत तोपर्यंत ठीक आहे.

पण तीच मुलं बाहेर कोणाच्याही घरी गेली की पुन्हा तेच करतात, जसे काही सगळीच घरे त्यांचीच आहेत! एकतर सासरकडची माणसं आल्यासारखी पहिल्यांदा सगळ्या खोल्यांमधे डोकावणार, प्रत्येक वस्तूला, ती कामाची असो वा नसो, हात लावणार; कोणतीही माहिती नसताना, ती त्यांच्या उपयोगाची नसतानाही वस्तू उलटंपालटं करून बघणार. बाप रे!

काय हे, आणि का हे? असं सगळं का बदललं? उगाच एखादं अपवाद सोडलं तर सगळ्याच लहान मुलांमध्ये सातत्याने अस्वस्थता का आहे? एका जागी स्थिर बसणे (घरी असताना, बाहेरचे लोक आलेले असताना, किंवा आपण बाहेर गेलो असताना) हे क्रमप्राप्त नाही का?

मैदानात खेळा, बिनधास्त उड्या मारा, पळा, चढा-उतरा, मस्ती करा, कारण ते ठिकाणाचं तसं असते. घर आणि बाहेर ह्यात फरक आहे हो! एक काहीतरी ठरवा. तुम्ही इतक्या लहान वयात इतके शहाणे झाला आहात का? मग तेच  प्रत्येक ठिकाणी दृश्य दिसू दे, अभ्यास, पाठांतर, लिखाण, हस्ताक्षर, जेवण, झोप, खेळ, इतरांशी वागणं, ई. मधे. वाटेल तेव्हाच फक्त शहाणपण दाखवणे म्हणजे जरा मला वेगळे वाटायला लागले आहे.

अर्थात माझे हे फक्त निरीक्षण आहे, जे सातत्याने माझ्या डोळ्यासमोर उभे राहिले म्हणून मी अवाक् झाले. माझा काहीही संबंध नाही त्या मुलांशी किंवा पिढीशी, पण धक्का बसला हे नक्की. उगाचच मोठं व्हायची घाई झाली आहे.  माझ्यासारख्या व्यक्तीला तर चमत्काराची वाट आहे!

2272: 'तो' चित्रकार

पाऊस जसा जसा परतीच्या प्रवासाला लागला, तसतसा एक चमत्कार दृश्य स्वरूप धारण करू लागला. मी आता स्वेच्छानिवृत्तीनंतर, गरजेनुसार किंवा आमंत्रणानुसार वर्ग घेण्यासाठी गाडीत बसले की, हे चमत्कार माझ्या दृष्टीक्षेपात पडतातच.

माझ्या घरापासून सुरू होणाऱ्या डोंगर रस्त्याच्या दुतर्फा, पावसाळा संपत आल्यामुळे वैविध्यपूर्ण हिरव्या छटांनी नटलेला, सजलेला आणि बहरलेला डोंगर आहे. तो कित्येक किलोमीटर अंतर माझ्यासोबत हितगुज करत असतो, प्रत्येक वेळी काहीतरी वेगळे सांगत सुटतो. आधी फक्त हिरव्या छटा होत्या; त्यानंतर किंचित बदल झाले आणि तुरळक ठिकाणी वेगळे रंग दिसायला लागले.

आणि आता पाहिले तर, रस्त्याच्या दुतर्फा झेंडू सदृश गडद केशरी रंगांची बौछार झाली आहे. ती झाडे इतकी उंच आहेत की सौंदर्याने एक वेगळीच उंची गाठली आहे. वारा आणि पक्षी, ज्यांच्यामुळे फुलांचे परागकण वेगाने सर्वत्र पसरले, त्यांचे मनःपूर्वक धन्यवाद! हिरव्या पार्श्वभूमीवर हा केशरी साज इतका खुलतो आहे की, त्याचे शब्दात वर्णन करणे महाअवघड आहे.

हे चित्र रेखाटायला रस्त्याच्या कडेने सुरुवात होते आणि थेट उंच डोंगराच्या माथ्यापर्यंत ती विविधता पसरली आहे. ती इतक्या शिताफीने मांडली / पेरली गेली आहे की, त्याचे वर्णन करायला कोणतेही शब्द उरत नाहीत. काही ठिकाणी गर्द, घनदाट तर इतर ठिकाणी तुरळक, पण जे काही आहे ते खूप खुलून दिसते. मला शक्य झाल्यास, माझे वर्ग मी त्या गर्द केशरी फुलांच्या उंचच उंच झाडांच्या सान्निध्यात भरवायला मनापासून आवडेल.

झेंडूची झाडे इतकी उंच माझ्या पाहण्यात नसल्यामुळे, मला वाटते की त्यांना मिळालेल्या या उंचीमुळे जणू काही ती प्रत्येक जाणाऱ्या-येणाऱ्याला खुणावत आहेत, आकर्षित करत आहेत आणि आनंद पसरवत आहेत. बरं, हे सगळे काय कमी होते, त्यात नेहमीची इतर झाडे, वृक्ष, पारंब्या, आणि विविध रंगांची पाने ह्या सौंदर्यात भर घालत आहेत.

हे सगळे दृश्य बघून मी इतकी लहान होऊन जाते की, निसर्गाने आपल्या सर्वांसाठी अजून काय करायचे, असे वाटते. किती भन्नाट आहे हे सगळे!

आज मला संपूर्ण जवळपास चाळीस मिनिटांच्या प्रवासात असं सारखं जाणवतं होतं की, माझी दोन्ही पिल्लं गाडीत माझ्या आजूबाजूला आहेत. आणि ते दोघेही हे विहंगम दृश्य इतका वेळ बघून खूप आनंदित होत आहेत, काय बघू आणि काय नाही, त्यांच्या उत्कृष्ट इंग्लिश मिश्रित मराठीत मला काय दाखवू आणि काय नाही, अशी त्यांची लगबग सुरू आहे. तो अनुभव जगावेगळा होता. पुन्हा एकदा मला माझ्या मुलांसोबत बाहेरचे दृश्य दाखवत, गाडीच्या मागील सीटवर बसून सगळे डोळ्यांत साठवता आले.

माझ्यासारखी भाग्यवान मीच, जिला "त्या" चित्रकाराने रेखाटलेली कलाकृती टिपता आली, एकदा नाही तर टप्प्याटप्प्याने. जशी जशी ती फुलझाडे लहानाची मोठी होत गेली, तशी तशी ती कलाकृती विविध रूपं धारण करत गेली. आधी फक्त जमिनीवरचा रेखाटायला सुरुवात झालेला गालिचा समोर उभा ठाकला. मग तो द्विमितीय (2D) आणि आज होता होता षट्-आयामी (6D) डौलात उभा होता. ती ताठ मानेने उभी असलेली फुले जणू काही मला "हॅलो, कशी आहेस? तुला बघून खूप आनंद झाला!" असे म्हणत होती, कारण ती वाऱ्यावर स्वार असल्यामुळे कधी ह्या बाजूला तर कधी त्या दिशेला झुकत होती. हा अनुभव निश्चितच अविस्मरणीय आहे.

साथसंगत, सत्संगत, सत्संग हे सगळं कित्ती महत्वाचं आहे बघा. वाऱ्याची, पक्षांची, उन्हाची, मातीची, ऋतूची ई. मैत्री, साथ ह्या मुळेच तर हि झेंडू तत्सम अगदी साधी फुले अक्षरशः नंदनवन फुलवत आहे, फुलवले आहे. बघणाऱ्यांच्या डोळ्यांचे पारणे फिटते नक्कीच. ह्या फुलांना कदाचित जंगली फुले पण म्हणता येईल, जंगली ह्या अर्थाने कि ती एकतर स्वतः वाढत आहेत, फैलत आहेत, त्यांच्या मर्जीनुसार, डोंगर भागात, मात्र देवाला किंवा पूजेला नाही वाहता येत. हे असून देखील बहरणे आणि ते देखील मनमुराद, भरभरून, कंजूसीने नाहीच, म्हणजे कित्ती वेगळं आहे सर्व हे. 

2271: यशाची आगळीवेगळी मांडणी

माझ्या मुलाने भारतातील सर्वात आव्हानात्मक अभ्यासक्रम निवडल्यापासून, मला विद्यार्थ्यांसमोरील अडचणींची जाणीव झाली. मला खात्री आहे की अशा अडचणींच्या मालिकाच त्यांचा मार्ग अधिक मजबूत करतील आणि त्यांना उत्तम माणूस बनवतील. जगात इतरत्रही अशीच परिस्थिती असेल.

अशा अनेक आव्हानांनी भरलेला मार्ग पार करून, जो व्यक्ती अत्यंत विनम्र राहतो, चेहऱ्यावर कायम स्मितहास्य ठेवतो, तीन सुपर-स्पेशालिटी रुग्णालये उभारतो, अगणित रुग्णांना बरे करतो, त्यांना अनपेक्षित आयुष्य आणि सन्मानाने पुन्हा चालण्याची शक्ती देतो, हे निश्चितच यशाची एक आगळीवेगळी मांडणी आहे.

हे सगळे करत असताना, त्यांनी रुग्ण, कर्मचारी, आचारी आणि आजूबाजूच्या इतर सर्वांशीही संयमाने वागण्याची खात्री केली आहे. स्वतःची रुग्णालये सुरू करणे, त्यांचा दर्जा राखणे, रुग्णांचा सततचा ओघ सांभाळणे, उपचारांचा दर (Cure Rate) उच्च ठेवणे, रुग्णांना दिल्या जाणाऱ्या भोजनाची काळजी घेणे, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान स्वीकारणे आणि रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांसह प्रत्येकाला तंत्रज्ञानाने सुसज्ज करणे, हे सर्व सोपे नाही.

आणि या सगळ्यात भर म्हणून, अचानक, कोणतीही पूर्वसूचना न देता, कोणत्याही शुल्काशिवाय, माझ्यासारख्या व्यक्तीला भेटायला वेळ काढणे... आणि तो संपूर्ण वेळ फक्त माझ्यासाठी देणे! माझ्याशी बोलत असताना त्यांनी फोन किंवा स्मार्ट वॉच चेक करण्याचे कोणतेही 'मल्टिटास्किंग' केले नाही.

माझ्याशी विविध विषयांवर गप्पा मारल्यानंतर, त्यांनी माझ्या मुलाला त्याच्या सुट्टीत भेटायला येण्याचे खुले आमंत्रण दिले आणि मी जाताना आदराने खुर्चीतून उभे राहणे, हे माझ्यासाठी खूपच अविस्मरणीय क्षण होते. ते शहरातले एक अत्यंत नामांकित अस्थिरोग तज्ज्ञ (Orthopedic Surgeon) आहेत, आणि माझे अभिमानास्पद शेजारी, सर्वात तरुण आणि प्रसिद्ध डॉ राहुल बडे आहेत.

माझ्या जुन्या मैत्रिणी आणि सहकर्मी डॉ शिल्पा बडे गीते आणि त्यांच्या पतीमुळेच ही छोटी पण सर्वात संस्मरणीय भेट शक्य झाली. इतक्या तरुण डॉक्टरांच्या पाठीवर कौतुकाची थाप मारण्याची संधी दिल्याबद्दल मी सर्वांचे आभार मानते.

मला खात्री आहे की त्यांचे मोठे प्रयत्न, कठोर परिश्रम, आई-वडिलांचे आणि ज्येष्ठांचे आशीर्वाद, तसेच प्रियजन आणि कर्मचाऱ्यांचे पाठबळ यामुळेच ते आज या स्थानावर आहेत. रुग्णालयातील मोठ्या पडद्यावर त्यांचे कार्य बघून मला दोन गोष्टींचा विश्वास वाटला: डॉ राहुल यांनी एक उत्कृष्ट पाया रचला आहे आणि ते इतरांसाठीही आदर्श बनले आहेत, ज्यामुळे भारतातील भावी डॉक्टरांचे भविष्य निश्चितच उज्ज्वल आहे. डॉ राहुल यांच्या समाजातील अत्यंत कौतुकास्पद योगदानाबद्दल खूप खूप प्रशंसा!

2270: अंगवळणी पडलेले जीवनशास्त्र

 मी किती वेळा मसाल्याचा डबा हाताळला आहे, त्याची गिनतीच विसरले आहे. कितीतरी वर्षे झाली, दिवसातून कमीतकमी तीन वेळा स्वयंपाक करताना; फोडणी देताना, मीठ-मिरची घालून चव निर्माण करताना आणि ती वाढवताना, प्रत्येक पदार्थासाठी कमीतकमी तीनवेळा त्या डब्याचा वापर होतोच.

असे असतानाही आज इतक्या वर्षांनी एक गोष्ट माझ्या 'चार डोळ्यांनी' टिपली, म्हणून हा लेख प्रपंच. आज कदाचित संपूर्ण डबा पुन्हा भरण्याचा योग होता, सगळे संपलेले जिन्नस भरून काढण्याचा आणि त्या रंगबिरंगी दृश्याचा अनुभव घेण्याचा.

सहज हाताळताना, नकळत माझ्या हातून हळद आणि हिंग अत्यंत कमी प्रमाणात भरले गेले, मात्र तिखट आणि मीठ भरपूर गच्च भरले गेले. डब्यात कप्पे एकसारखेच आहेत, पण बघा ना, कामाला लागलेल्या माझ्या हातांना आणि अवयवांना किती नेमके लक्षात आहे की हळद आणि हिंग फक्त फोडणीसाठी लागतात, तेही अगदी किंचित प्रमाणात! म्हणून भरण्यात हा वेगळेपणा आला.

आई म्हणून किंवा आई असलेली शिक्षिका म्हणून, विद्यार्थी घडवताना मी हेच तर करत आले. हवे तेवढेच, लागेल तेव्हाच रिफील करायचे आणि 'रेसिपी'मध्ये (जीवनात) मिसळायचे. उगाचच आहे म्हणून ओतत बसायचे नाही. मग माझ्या लक्षात आले की, फक्त शिक्षकच का, सगळेच तर हेच करतात, प्रत्येक वेळी, कळत-नकळत.

जेव्हा हवे तेव्हा हवे तेच 'शस्त्र' बाहेर काढायचे. (येथे 'शस्त्र' म्हणजे भांडण नव्हे!) 'शस्त्र बाहेर काढणे' म्हणजे योग्य वेळी योग्य मार्ग दाखवणे, उपाय सुचवणे, अशक्य ते शक्य कसे होईल हे सांगणे, किंवा नाण्याची दुसरी बाजू दर्शवणे. हे अनुभवाने येते. काहीही जास्तीचे करावे लागत नाही; यालाच 'अंगवळणी पडणे' म्हणतात. मसाल्याचा डबा पुन्हा भरण्याचा हा छोटासा अनुभव मला खूप काही नव्याने शिकवून गेला, निश्चितच!

2269: The Unique Formulation of Success

Ever since my beloved son opted for the most challenging course in India, I’ve gained a deeper understanding of the difficulties students face. I am confident that consistent difficulties will only shape their path, making them stronger and better human beings. This must be the scenario in other parts of the world, too.

After walking a path full of challenges, to emerge with the most humble personality, maintain a consistent smile, build three super-specialty hospitals, cure countless patients, and give them a new life (a feat unexpected at such a young age) is definitely a unique formulation indeed. While managing all these activities, he ensures he is patient with everyone: the patients, the staff, the cooks, and all other hospital entities around.

Starting and maintaining his own hospitals, upholding the decorum, managing the constant flow of patients, keeping the cure rate high, overseeing the food served to patients, and adopting cutting-edge technology, is no joke at all.

In addition to all this, he took out time to meet with a person like me, suddenly, uninvited, for no fee. And the total time was for me; he wasn't multitasking by checking his phone or smartwatch. He was completely present and listening.

After chatting with me on varied topics, he provided an open invitation to meet my beloved son during his holiday time, plus getting up from his seat when I was leaving, all of which were truly astonishing moments for me. He is the extremely renowned orthopedic surgeon in town, and my proud neighbor, the youngest yet famous Dr Rahul Bade from his Bade Hospital.

This tiny yet most memorable meeting was feasible thanks to my old friend and colleague, Prof. Dr Shilpa Bade Gite, and her husband. I offer my sincere thanks to everyone who allowed me to experience this and give a pat on the back to such a young doctor.

I am sure he is who he is due to his giant efforts, hard work, blessings from parents and elders, and support from loved ones and staff. Observing his achievements on the smart TV, giant hospital's screen, AV, made me confident about two things: the future is bright for upcoming doctors in India as Dr Rahul is laying the foundation and leading by example, and there are lots of praises for his commendable contributions to society at large.

#LeadershipByExample #DrRahulBade #OrthopedicSurgeon #FutureofHealthcare #HumbleSuccess #ProudNeighbor #Inspiration #IndiaLeads

2267: Apple to Apple: Silence continues

 As a normal human being, this happened to me too, whether knowingly, unknowingly, or accidentally, I don't know how or for how long. By default, I used to compare myself with others. Those were the days. Of course, I never felt bad about someone's achievements, but there was always a lot of learning to be gained from those comparisons.

In meetings, especially when authorities discussed the research work of international scientists, I would initially start feeling very low, wondering, "Why am I not able to achieve that?" I would then immerse myself in the dedicated work, knowledge sharing, and research aspects of those top scientists, and I would realize or gain future directions. This process continued for many years, as this was the prevailing way to locate research gaps before the availability of AI tools.

Now, when I look back at the portion of self-labeling that came from those comparisons, I laugh out loud. Why did I start comparing in the first place? I learned since childhood, from teachers and many others (books, gurus, experiences), that there is always supposed to be an apple-to-apple comparison. But who else should one compare oneself to? Only you. Everyone else is a different fruit altogether, formed in completely different environmental conditions, fed required fertilizers, and taking their own shape and size. Compare, but not to get disturbed, and only for a while, in productive ways, for example, to locate research gaps. That's it.

I am feeling more and more peaceful now, as time has taught me this lesson once again. The universe was proving this at multiple levels, but I ignored it somehow; perhaps it was destined to happen now. Post-voluntary retirement, the concept of comparison completely vanished into thin air. I don't know why I used to compare. No one can truly be "better" than others. Everyone is born to give some solution(s) to society at large through their deeds, actions, work, and contributions. Nothing more.

When I briefly visited my memory lane, I noticed many people comparing themselves at financial levels,  a trend that should be avoided completely. Learn to stop comparison completely. It is challenging, especially during growing up years, but eventually, silence will hunt you. Gratitude, appreciation, fulfillment, satisfaction, happiness, worthiness, and feeling grounded and blessed start pouring in once you stop comparing and silently walk the path of acceptance.

To sum up, with experience, time, age, and changes, an individual generally comes out as a better version of self (as compared to the previous you). And that's the biggest certificate to gain to move forward.

2265: The Energy of Silence

I was well-known for my talkative nature right from the very beginning. This wasn't restricted by age, gender, or topic; it was literally possible for me to talk with anyone, anytime, on any given subject, talking was what mattered. Of course, these conversations were useful for both me and others.

This nature flourished throughout my school and college days as a student, and then, fortunately, I entered the teaching profession. After that, don't even ask; the talking truly flourished! After my lectures, people could never find me at my desk. I used to roam around all departments, having lunch-talk parties somewhere, meeting people interested in planning upcoming singing events, or extracurricular activities; I was always there. Talking never made me tired; it was, rather, an energy-giving thing for me.

After relocating from MI, USA, to giant places like Hyderabad and Pune, my horizons increased, and in turn, so did the range of talking, topics, and people. We jokingly used to call it "A-to-A": Admissions to Alumni, everything needed to be taken care of. In between, there were lectures, labs, meetings, research discussions, internships, project presentations, guest lectures, webinars, seminars, conferences, and the list was literally endless.

Not only my mom, but many authorities constantly reminded me to "save energy, talk less," or "gain energy, talk less," and to "at least observe silence for some time in a day, other than during sleep." But these reminders were not meant for me. My professional requirement revolved around talking, explaining, narrating, discussing, interviewing, and acting as an expert, among many other things.

HE gave me many chances to shut up, in the form of leg pain, throat irritations, and what not, but I ignored them all. Now, post-voluntary retirement, all those sayings are perfectly working for me. I now talk only for a short time on some days, otherwise observing complete silence.

I don't know the reason behind this truly unusual, literal 360-degree shift. I talk very, very little on the phone, too. I open my mouth only when it is absolutely required. I am genuinely feeling good with myself, with my posts, writing, and crafting. I keep preparing for upcoming sessions, using varied examples and aesthetics. Many topics automatically stand in front of me to write about, followed by a daily routine focused on myself. It's peaceful, mindful, and very healthy. Instead of looking for reasons, I am enjoying the stillness and quietness I never experienced before. I never thought such a phase would appear, but yes, it is here, and it is mine. 

#TheEnergyShift #VoluntaryRetirement #MindfulLiving #FromTalkerToThinker #LifeAfterTeaching #Stillness #WritersLife #SecondInnings #LanguageOfSilence #ImportanceOfSilence #ParadigmShift #UnexpectedChange #SilenceEnergyPowerhouse