उपमा

हा छोटासा पण बहुउपयोगी शब्द आणि संकल्पना आहे, माझ्या दृष्टीने. सर्वप्रथम तर मी फार धडपडत आणि उशिरा शिकले उपमा द्यायला. आणि त्यानंतर मात्र मला उपमा देण्याचं अतिसाधारण महत्व लक्षात आलं. हो अर्थातच मी अतिशयोक्ती होणार नाही उपमा देतांना ह्याची दखल घेते म्हणण्यापेक्षा आताशा सहज दखल घेतली जातेच. थोडेसे टिपलेले चांगले गूण शब्दात मांडले तर स्वतःचा आणि समोरच्याचा उत्साह शिगेला पोचतोच आणि मग स्वास्थ्य सांभाळून उत्कृष्ट कामं होतातच.

उपमा हा एक छोटेखानी पण उपयुक्त, पोटभरीचा आणि पौष्टिक पदार्थ देखील आहे आणि तो वैविध्य पद्धतीने करतात त्याही मुळे मला अत्यंत प्रिय आहेच. अगदी झटकी पट होणारा आणि सर्व स्वाद, रंग, स्निग्धता सामावून घेणारा असा, उत्कृष्ट दिसायला, हलका.... बोलावं तेवढं थोडंच आहे. माझी आई फक्त फोडणी, असल्यास कढिपत्ता टाकून साधं उप्पीट करत असे आणि ते पहिल्या वाफेचं तूप घातलेलं उप्पीट म्हणजे ह्या जगा पलीकडले. त्यात वेळ असेल तर थोडीशी पौष्टिक उडीद डाळ, दाणे, काजू ई पण मग पेरले जात. उपमा, उपीट नाही, म्हणजे हळद न घातलेला पांढऱ्या रंगाचा. आणि म्हणूनच कदाचित त्यात हिरवे मटार, लाल चुटुक गाजर, पिवळे जर्द मक्याचे दाणे, वेगळ्या गडद हिरव्या मिरच्या आणि कढीपत्ता, न दिसणारा कांदा आणि बरंच काही घालून तय्यार केलेला पदार्थ. जाड रव्याचा उपमा आणि त्याची चव भन्नाट, तर बारीक रव्याचा अजूनच भिन्न. अर्थात बारीक रव्याचा कधी तरी होत असे ताप आल्यावर तोंडाची चव परत यावी म्हणून, किंवा रवा नारळ लाडू होऊन थोडासा उरला तर ई.

दक्षिण भागात राहायला गेल्यावर ह्याच उपम्याचे अजून वेगळे रूप बघायला, चाखायला मिळाले, ज्यात भरपूर प्रमाणात टोमॅटो आढळला. त्या टॉमॅटो मुळे त्याला ची अनोखी रंगछटा मिळाली, ती जागावेगळीच, बघितलं कि खावं अशीच.

कधी नारळ पेरलेला, कधी बारीक शेव, तर कधी भरपूर कोथींबीर आणि शिवाय तूप, तर कधी चटणी सोबत, तर कधी नुसताच....

आज समजलं उपमा जेव्हा वस्तू किंवा व्यक्ती ला देतात तेव्हा माणसागणिक इतकी वैविध्यता त्यात का येते ते, आणि त्याच मूळ आणि गमक काय आहे. अहाहा. दोन्ही उपमांचा विजय असो.

असेच सर्वांमधले उत्कृष्ट गूण टिपत राहा, उपमा देत राहा आणि उपमा चाखत राहा देखील, सर्वार्थाने, सतत.