माहेरची साडी

माझ्या आई, आजी, मामी ई. कडून मी बरेचदा ऐकलं आहे कि जुन्या काळी दिवस फार वेगळे होते. एखाद्या व्यक्ती कडे अंगावर एक, दांडीवर एक आणि कपाटात एक असे तीन वस्त्र असले म्हणजे तो श्रीमंत. पहा त्यावेळची श्रीमंतीची परिभाषा, किंवा एक पेहेलू. अर्थात सर्वत्र असचं वातावरण होत त्यामुळे त्याच त्याकाळी काही वाटायचं नाही. शिवाय मुली / स्त्रीवर्ग हा फक्त चूल-मूल ह्या परिघात राहत असे आवडीने. त्यामुळे त्यांना कोणीतरी साडी चोळी आणि इतर गोष्टी घेऊन दिल्या तरच मिळत असतं. त्यांच्या कडे पैश्याच स्वातंत्र नव्हतंच किंबहुना त्याची आवश्यकता पण नव्हती. ठराविक वेळी वर्षातून दोन-तीन दाच नवीन गोष्टी भेट म्हणून मिळत असतं. सासुरवाशिणीला तर त्यामुळे भाऊबीजेला मिळालेली साडी म्हणजे जसं कि स्वर्गच, सोन्याहून पिवळे, अजून बरेच काही. अर्थात सासरकडचे देखील घेत असतील, पण माहेरहून आलेल्याला कणभर जास्त महत्व. भेट देणे म्हणजे त्या व्यक्ती बद्दल विचार करणे, त्या व्यक्तीला काय आवडेल काय नाही, काय छान दिसेल काय नाही, मग दुकान गाठून अनेकविध वस्तू बघून मग एक मनात भरलेली वस्तू निवडून ती त्या व्यक्तीला सुपूर्त करणे म्हणजेच भेट होय. हि संपूर्ण प्रक्रिया म्हणजे भेट, आणि ती जास्त प्रेमपूर्वक घडलेली, ओतप्रोत प्रेमाने भरलेली अशी हो. आजही काहीही असो, कितीही प्रकारचे विविध ड्रेस उपलब्ध असो साडीला तोड नाहीच. होय कि नाही हो मंडळी?

अगदी तस्सेच माझ्या सध्याच्या पाच महिन्यांच्या नागपूरच्या वास्तव्यात घडले.  मला अनेक मंडळींनी अतिशय उत्तम मदत केली, साथ दिलीच, पण माझी खास एक शेजारी होती हो डॉ. नंदिनी. येता जाता अनेक वेळा तिनेच नव्हे तर तिच्या स्टाफ ने देखील मला हलकं व्हायला मदत केली, पोटभर हसले माझ्या सोबत, वेळ दिला, माझ्या असंख्य आणि उगाच बडबडींना प्रतिसाद दिला. तिने सातत्याने आपुलकीने माझी चौकशी केली, खाऊ घातलं, मला बसायला दिलेल्या खोलीचं उत्कृष्ट सुगंधी वातावरणात रूपांतर केलं अगदी अनेक वेळा, आणि चपराक प्रसंगांच्या दिवशी. अहाहा. "काय वर्णू तव गुण, अल्पमती नारायण". गाडी ची चक्कर, बडबड, सेंडॉफ ची पार्टी आणि साग्रसंगीत भेट देखील. साडी, कुंकवाचा करंडा, गजरा, नवीन फॅशन ची म्याचिंग बांगडी, आणि शिवाय माझ्या लेकीसाठी भेटी. मी अगदी निःशब्दच झाले. ह्या २०२२ मध्ये देखील मला पुन्हा एकदा माझ्या माहेरच्या साडीच महत्व पटलं, समजलं, उमगलं आणि हो मी तसं त्यांच्या साठी खरंच काही म्हणजे काही केलं नाहीच, कारण मीच त्यांच्याकडे पाहुणी होते, आणि मला कामाच्या रगाड्यात वेळ देखील नव्हता. तरीदेखील भरभरून भेटी अनेक स्वरूपाच्या कायमची घेऊन आले मी परत पुण्यात आणि त्या नेहेमीकरता टिकतील ह्यात शंकाच नाही, प्रत्यक्षात आणि मनात देखील. माझ्या मुलींसाठी हे किती नवीन शिकण्यासारखं आहे, आणि तिला इतकं त्याच अप्रूप वाटलं कि ती म्हणाली मला "मम्मा, मी त्यांना आणि त्या मला ओळखत नसतांना गिफ्ट्स, आणि त्या इतक्या उपयोगी आणि सुंदर, मान गये, तुमच्या जेन कडून आणि नागपूरकरांकडून खूप म्हणजे खूप शिकण्यासारखं आहे".