खूपदा ऐकलं आहे आणि जुन्या मराठी चित्रपटात बघितलं देखील आहे कि गृहिणी त्या काळी दुपारचे जेवण घरी तय्यार करून शेतात घेऊन जात असतं. शेतात त्याचे मालक कमालीचे कष्ट, शेतीची कामे करत असतात खूप तास त्यामुळे त्यांना घराचे साधे पौष्टिक जेवण नेलं जात. अर्थात साधी भाकरी, भाजी, ठेचा आणि कांदा ई. मेनू असायचा तेव्हा, सगळीकडे सारखा. वेताची साधी टोपली तय्यार केलेली त्यात सगळं जेवण आणि त्यावर एक स्वच्छ मऊ कापडाचा तुकडा बांधलेला असायचा. एक छोटी घागरभर पाणी आणि हे टोपलं इतकंच. त्या कापडाच्या तुकड्याला दडप किंवा गमचा म्हटले जायचे. त्या कापडाची गाठ सोडून, पसरवून मग त्याच टोपलीतले अन्न हातात घेऊन खाल्ले जायचे. सोप्पं होतं सगळंच. आणि तसे ते जेवण जेवून अगदी तृप्त व्हायला व्हायचं. ते कापड, किंबहुना पातळसा कापडाचा तुकडा, दडप दोन कामे करायचा, एक म्हणजे त्या अन्नाचे झाकण, सुरक्षा, शिवाय खेळती हवा, आणि खाली काही सांडू नये, पडू नये म्हणून पसरवलेली छोटेखानी चटई म्हणा हवं तर. अशी चटई पसरवणे म्हणजे एक शिस्त च जणू. आपण सध्या ह्या अश्या रंगबेरंगी चटईला मॅट असे म्हणतो. त्यावेळी आई, आजी, मावशी, मामी अश्या प्रेमळ घरच्या मोठ्या स्त्रियांनी मायेने प्रेमाने वापरलेल्या लुगड्या ने बहुतांशी गमाचा / दडप तय्यार करतं. अर्थात अजून काही विविध मऊसर कापड देखील वापरले जात असे.
आताशा बऱ्याच कारणांमुळे पोळी किंवा भाकरी नोकरदार कर्मचारी डब्ब्यात आणण्याशिवाय अल्युमिनियम फॉईल मध्ये गुंडाळून आणतात. फक्त पोळी, भाकरी कशाला तर पराठे किंवा तत्सम पदार्थ ह्या अश्या फॉईल मधेच आणले जातात. त्यामुळे अनेक फायदे होतात आणि त्यातलाच एक म्हणजे काम करण्याच्या मेज वरच सहसा जेवलं जातं, त्यामुळे शिस्त आणि खाली काही सांडू नये म्हणून ते फॉईल नीट पसरून, मग त्यावर डब्बे उघडले जातात आणि यथोचित भोजन पार पडते. हे सगळं अनेक वर्ष अनुभवताना अचानक मला काल दडप ह्या प्रकाराचे आधुनिक स्वरूप आठवले आणि माझे आधुनिक पेन लिहायला सळसळले.
कुठलीही तुलना नाहीच पण घरची शिदोरी नेहेमीच अत्यंत महत्वाची, प्रेमाने ओतप्रोत भरलेली आणि पौष्टिक अशी. त्यामुळे थंड झाली तरी मायेची उब जाणवणारी अशी. मस्त खाऊन आणि स्वस्थ राहून दडप जसा स्मृतिगंध पसरवते तसा तुम्ही आनंद पसरावा.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा