आता हि प्रथा नाही पण आधी होती. कुमार आणि कुमारिका असे मुलांच्या नावाआधी वापरले जायचे. पण कुमारिका हे जास्त प्रकर्षाने उपयोगात येणारे असे होते, मग ते लिहितांना असो किंवा वापरात. किंबहुना मुलींना त्या काळी कु. अमुकतमुक असे लिहावे लागायचे. पण कुमार अमुकतमुक हे मी कधीच पहिले नाही, पाहण्यात आले नाहीच. अनेक वर्ष कुमारिका म्हणून मिरवायचं आणि मग एक दिवशी अचानक हे हक्काचे शीर्षक तिच्या कडून काढून घेतले जेते, तिला काहीही समजायच्या आधीच कारण नवीन वाढलेले त्या पेक्षा अनपेक्षित आणि वेगळ्या स्वरूपाचे असते. ह्या बदलाशी सामावून घेत नाही तर अजून एक आव्हान समोर उभे टाकायचे आणि मग भलं मोठं शीर्षक मिळायचं अगदी मोजक्या दिवसांसाठी "चि. सौ. का.". एक घटिका आणि ह्याचे फक्त "सौ." त रूपांतर व्हायचे. ते शेवटपर्यंत टिकायचे नाही तर मग श्रीमती. बाप रे. काय हे.
हे तेव्हा काय कमी होतं तर आधी कु. मुलीचे वडिलांचे नाव आणि आडनाव. मग ज्या मुळे संपूर्ण जगाला तुमची ओळख असते तेच समूळ बदलले जायचे, सौ. नवीन नामकरण नवरायचे नाव आणि सासरचे आडनाव. एकदा नव्हे तर दोनदा बारसे होत असे मुलींचे. अगदी समजायला लागल्या पासून तो अभिमान म्हणजे नाव, किंवा ते नाव म्हणजेच मी हे सोडून नवीन नावाशी जुळवून घ्यायचे. संपूर्ण शिक्षण आणि प्रमाणपत्रे मिळवलेली जुन्या नावावर सोडून द्यायची किंवा फक्त स्मुर्तीत जपून ठेवायची. सातत्याने एका प्रश्नाचे उत्तर द्यायचेच "तू आधीची कोण? माहेरचं नाव काय? आई वडिल कुठले? ई." अर्थात घरच्यांनी, दारच्यानी, शेजारच्यांनी, समाजाने ते खूपच सोप्पं आणि सुकर करून टाकलं होतं सातत्य राखून, उठ सुठ तेच ते बिंबवून. आणि अर्थात मुलींची ध्येये पण वेगळ्या स्तरावरची असल्यामुळे हे नगण्य ठरवून त्या देखील सातत्याने "पुढचे पाऊल" टाकत आणि गाठत गेल्या नेहेमीच. माझे शाळेतले शिक्षक आम्हा सर्वांना "अडथळ्याची शर्यत" ह्यात भाग घ्यायला का लावायचे हे समजलं मला आत्ता. हे दृश्य फक्त महाराष्ट्रातलेच आहे बाकी इतर राज्यात कमी अधिक प्रमाणात हेच असणार पण मला ठाऊक नाही. शारीरिक,मानसिक, सामाजिक, नैतिक, वैचारिक आणि नैमिक पातळीवर भरपूर, अविरत, अथक आणि निरपेक्ष काम करावे लागत होते. आता सगळेच बदलते आहे, त्या करता सर्व स्तरावर मुलींनी विडा उचलला आहे.
कित्ती आणि काय काय समजावत पुढे जायचं ना त्या मनाला. पण माझ्या आणि त्या आधीच्या पिढीतल्या मुलींना जमलं ते. हे सगळं करता करता बरेच काही केले त्यांनी, अगदी डोंगर एवढे, नोकरी च्या ठिकाणी, समाजासाठी, कुटुंबासाठी, आणि इतरांसाठी देखील, कळत न कळत, दृश्य आणि अदृश्य स्वरूपाचे असे.
आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या निमित्याने सुचलं ते उतरवलं. बघा म्हणजे स्त्रीच्या हक्कांसाठी असा दिवस उभा राहिला, त्या मागे सुद्धा कित्ती लढाया होत्या त्या काळी.
चला तर मग प्रत्येक दिवस आप आपल्या परीने भन्नाट रीतीने साजरा करू यात. "मस्त खा आणि स्वस्थ राहा" मैत्रिणींनो.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा