बाळ

हा शब्द मनात आला किंवा उच्चारला कि आपल्या डोळ्यासमोर एक पिटुकलं, गोंडस, सर्वांशी सामावून घेणारं, धडपडणारं, नवनवीन शिकणारं आणि त्याच्या बाल लीलांनी मोहवून टाकणारं असं पिल्लू उभं ठाकतं. पण आपल्या भारतीय आणि महाराष्ट्रीयन संस्कृतीत अनेक प्रकारे मुलांना संबोधण्याची सवय आहे. मग त्यात अनेक टोपण नवे ठेवण्यात येतात किंवा सहज ठेवली जातात. आई (माझ्या सारखी) माझ्या मुल्लांची इतकी सुंदर आणि छोटीशी नावे असतांना त्यांना जे मनात येईल ते, न ठरवता हाक मारते. कधी कधी तर मुलगा आणि मुलगी ह्यांना एकाच नावाने आवाज देते, लिंग वगैरे न बघता. तर अनेक पिढयांपासून एक प्रथा चालत आली आहे ती म्हणजे बाळ ह्या नावाने मुलाला हाक मारायची. मग तो बाळ कितीही मोठा झाला तरी. आणि हो फक्त घरचे ह्या अश्या खास बाळाला एकेरीने हाक मारू शकतात, बाकी मग त्याचेच अजून एक प्रतिरूप बाळासाहेब असे संबोधतात, अगदी मानाने, अत्यंत आदराने. आज मला अचानक ह्या मागचा उल्लेख समजला. म्हणजे बाळ हे टोपण नाव ठेवावे हे ज्यांच्या मनात आले ते का? हे उमगले मला. माझ्या दृष्टीने आणि अनेक असे मुलं (मुली नाही बरं का मंडळी) बघितले, पहिले, अनुभवले आणि अचंबित झाले म्हणून हा पंक्ती प्रपंच. अर्थात अपवाद सर्वत्र असतातच. त्यामुळे क्षमस्व. कोणालाही दुखावण्याचा इथे इरादा नाही माझा. 

असं म्हणतात ना कि "मुलाचे पाय पाळण्यात दिसतात" आणि अर्थात घरचे थोर मंडळीच नामकरण करतात, लहान सहन नाही. ज्यांनी जग बघितले आहे, ज्यांना समाजाची व्यवस्थित माहिती आहे, स्वभाव बघितले कि लक्षात येण्याची लकब आहे असेच नाव ठेवतात मुलाचा जन्म झाला कि. तर ह्या अश्या थोर अधिकारी मंडळी

जेव्हा एखाद्या मुलाला बाळ असेच म्हणतात तेव्हा लक्षात घ्यावे कि हे काय प्रकरण आहे ते आणि चार - आठ - सोळा हात दूरच राहावे. हे जन्मलेलं व्यक्तिमत्व कधीच मोठं होणार नाही, सातत्याने कुरबुरी करत राहणारच, सगळ्या सोयी सुविधा "त्याने" सहजी प्रदान केल्या तरी देखील हे साहेब असमाधानी आणि कुरकुरच करत राहणार हि "काळ्या दगडावरची पांढरी रेष". त्यांच्या सोबतच्या कोणालाही म्हणजे कोणालाच कधीच कुठलेही समाधान, शांतता, आनंद मिळवू देणार नाहीच अशीच प्रतिज्ञा घेऊन भलं मोठं आयुष्य जाणारे असे महानुभाव. बरं झालं नवीन पिढीत हे असले टोपण नाव ठेवण्याची प्रथा बंद पडली कारण मुळात हि पिढी ह्या बाबतीत फारच सुधारलेली आहे. आपलं बघणारी आणि कुणाच्या अध्यात मध्यात न करणारी अशी सोर्टेड. पुन्हा एकदा सांगते काही अंशी आऊट लायर्स असणारच पण ते नगण्य आहेत.