धार लावणे

माझ्या लहानपणी बैठी घरे होती सर्वत्र. फ्लॅट हि संकल्पना फार नंतर आली, माझ्या मते जेव्हा मी नोकरी करायला सुरवात केली आणि तेही फारच थोड्या प्रमाणात. आत्ता सारखे मुळीच नाही. त्यामुळे धार लावणारा अगदी घराच्या गेट पाशी येत होता तेव्हा. कुठल्याही घरी वापरात असलेल्या हत्याराला धार लावण्यासाठी तो सायकल वर मागे एक छोटेसे यंत्र घेऊन येत असे. ते पायडल मारून चालू करत असे. खूप म्हणजे खूप मज्जा यायची ते बघायला. त्या वेळी विळी च वापरली जायची भाजी, फळे चिरायला. चाकूचा वापर फारच कमी प्रमाणात होत असे. आज सारखे सर्रास चाकू वापरले जायचे नाही त्या वेळी. तेव्हा भारतीय पद्धतीने सगळे होत असे, आत्ता भारत बाहेर काय चालते त्याची नक्कल जास्त होते. चाकूची धार कमी झाली कि एक दोनदा प्रयन्त करायचा कपाच्या खालच्या भागाला घासून तात्पुरती धार लावण्याचा, नाहीतर त्याला मोडीत काढून नवीन घेऊन यायचा. बास. संपला विषय. तर अशी हि माझी धार ह्या विषयाची थोडक्यात ओळख. 

गेले काही दिवस माझ्या चार डोळ्यांनी एक अजिब पण आत्यंतिक नैसर्गिक पद्धतीने धार लावणे बघितले. अर्थात ह्या आधी पण मी ते टिपले होते पण ह्या काही दिवसांपासून ते जास्त प्रकर्षाने जाणवले आणि अजून काही आधीचे मला आठवले. आमच्या कडे दोन मिठू होते, एक करंट जातीचा आणि एक नेहेमीच. दोघेही पिल्लू होते. त्यांना उडता येत नव्हतं, आमच्या मागच्या अंगणात ते येऊन बसले होते. मांजर किंवा इतर प्राणी त्रास देतील म्हणून मग आम्ही ते सुरक्षेच्या दृष्टीने पाळले. ती दोघे काही दिवस गेले कि मान खाली घालून खूप वेळ काही करत बसलेली दिसायची. निरखून बघितले तर चोच घासत बसलेली असायची, ह्या आणि त्या बाजूनी देखील. नंतर लक्षात आले कि ते त्यांच्या चोचीला धार लावत होते. अगदी तस्सेच सध्या आमच्या घराच्या मागे भले मोठे झाड आहे, त्यावर बसलेले कावळे झाडाच्या फांदीवर / बुंध्यावर असलेल्या सुरकुत्यांचा आधार घेतात धार लावण्यासाठी. मस्त चोच घासत बसलेले असतात. काय दृश्य आहे ते? एक म्हणजे मी माझ्या बालपणात झारर्किनी जाऊन पोचले क्षणात, आणि ते विहंगन दृश्य बघून धन्य झाले. कित्ती बुद्धिवान ते पिटुकले पक्षी. कधी काय कसं करायचं हे निसर्गाचं शिकवतो त्यांना. क्या बात है. अप्रतिमच. 

चला तर मग आपण देखील आपल्या बुद्धीला अशीच धार देत राहू, वैविध्य प्रकारे, आणि सातत्याने. म्हणजे ह्या दुनियेत तक धरून राहायला मदत होईल. मग ती धार वाचनाने, मनन-चिंतन करून, ध्यान आणि योग करून, शारीरिक + मानसिक स्वास्थ्य सांभाळून लावू.