रविवार, ३१ ऑक्टोबर, २०२१

फोन येणे

माझ्या घरी विविध प्रकारचे फोन येतात, नेहेमीच, सजीव व्यक्तींकडून तर अगदी सारखेच पण बाकी सगळ्यांकडून देखील. कसं? सांगते ऐका. 

आधी ताजी आजची गोष्ट आणि मग तुम्हाला भूतकाळाची सफर घडवते. सध्या माझी "बदली" झाली असल्यामुळे खूप दिवसांनी घरी आले आणि म्हणायला नको पण थोडीशी अवकळाचं आली होती घराला. रात्रभर झोप नाही मला, हे समजतंच नव्हतं कि कुठून सुरु करू आवरायला. मी काय आवरु, मावशींना काय सांगू, कसं सांगू ई. सरते शेवटी पहाटेच सुरवात केली एक एक कोपरा करत, थोडं बसत उठत मस्त लख्ख  दिसायला लागलं घरा, त्यामुळे अजून हुरूप वाढला आणि मावशींच्या मदतीने मज्जा आली. इतके म्हणजे इतके फोन आले त्यानंतर, कारने धन्यवाद दिले, स्वयंपाक घर, देव घर, न्हाणीघर ई. सगळेच बोलते झाले. इतकं म्हणजे इतकं समाधान वाटलं म्हणून सांगते, कोण म्हणतं घर आणि घरातल्या वस्तू निर्जीव असतात आणि ते फोन करत नाहीत, बोलत नाहीत ते, व्यक्त होत नाहीत. मला तर नेहेमीच जाणवतं प्रकर्षाने. आणि कोणी का म्हणे ना "आई कुठे काय करते" मला माझे "प्रशस्ती पत्र" मिळाले न मागता, समाधान लाभलं, अजून बाकीच्या सजीव प्राण्याने कशाला वेगळं सांगायला हवं, आणि का थांबायचं त्या करता? मी आपली अशीच पुढे जाणार ह्या विविध प्रकारच्या फोन च्या संभाषणांवर भर देऊन प्रत्येक ठिकाणी, घरी दारी. बास. असे अनोखे फोन अनुभवून / घेऊन तर बघा, जगावेगळी मज्जा येईल.

हि असली फोन संकल्पना माझी पिल्लं लहान असल्यापासून सुरु झाली खरं. त्यांना अभ्यासाचा फोन येत असे, जेवणाचा पण, पाण्याचा ई. पिल्लाना पण भलतीच मज्जा यायची आणि अडनेड वय असल्यामुळे ते ऐकायचे पण आणि पट्टाकिनी कामं व्हायची हसत खेळत.

त्यानंतर "मेरी बिल्ली मुझपर म्याऊ" पद्धतीने हिच माझी पिल्लं संगणकावर खूप वेळ मी काम करत बसले कि, फोन वर जास्त कामाचं बोलणं झालं कि, आणि अश्या टिपलेल्या आणि ज्याने मला कदाचित त्रास होईल अश्या वेळी मग म्हणायचे "मम्मा, तुझ्या संगणकाचा आत्ताच फोन आला होता बरं का". म्हणजे थोडक्यात "पुरे आता".

माझ्या मावशींनी घर नीट साफ नाही केलं तरी फोन येतो मला, झाडू चुकून जोरात आपटला गेला किंवा पडला त्यांच्या हातून, भांडे धुतांना आवाज झाला जास्त तर.....  त्यामुळे आता माझ्या अवतीभोवती सगळ्यांनाच हि अजिबोगरीब फोन संकल्पना माहिती झाली आहे आणि आवडली पण आहे.

असो, आज अनेक जणांचे आणि अनेक प्रकारे धन्यवाद देणारे फोन येऊन गेले म्हणून हा पंक्ती प्रपंच.  

शुक्रवार, २९ ऑक्टोबर, २०२१

अहोभाग्य

एका अनोख्या गिफ्ट बद्दल सांगणार आहे आज मी. सर्वांच्याच आयुष्यात येणारे काही टप्पे महत्वाचे असतात आणि आज फक्त मी काही ठळक वाढदिवसांबद्दल बोलते आहे. आधी फक्त साठी, पासष्टी, सत्तरी, सहस्त्र चंद्र दर्शन ई. वाढदिवसांना महत्व होत, किंबहुना सर्वांसमक्ष साजरे होत, मोठा सोहोळाच जणू.  त्यानंतर कधी हे निश्चित माहित नाही पण बहुतेक सॉफ्टवेअर तय्यार करण्यासाठी माणसांची ये-जा दुसऱ्या देशात सुरु झाली तेव्हा पासून असेल कदाचित गोजिरवाणे सोळा, अठरा, एकवीस, चाळीस, पन्नास अश्या वाढदिवसांना जास्त महत्व आलं आणि टिकलं देखील. अर्थात अर्धशतक गाठणं सध्याच्या वेगळ्या वेगवान धावपळीच्या काळात पण एक खास बात आहेच. ह्या सगळ्या बदलांमुळे मग अश्या खास दिवसांसाठी काय उपहार / भेट द्यायची ह्या कडे सगळ्यांचं लक्ष वेधलं. मी पण प्रवाह पतित झालेच. पण एक सांगा मंडळी मुलाच्या पन्नासाव्या वाढ दिवसादिवशी त्याच्या आई वडिलांकडून शुभेच्छा मिळण्याचं भाग्य किती जणांना लाभतं? माझ्या दृष्टीने फार कमी. त्यात कुटुंब मोठं असलं, आणि त्यात लहान्या मुलाचा पन्नासावा म्हणजे तर दुधात साखर, केशर, बदाम, पिस्ते.... आणि हे न मागता मिळालेलं गिफ्टच नाही तर फार मोठे आशीर्वाद आहेत. अजून काय पाहिजे. ह्या पुढे सगळ्या मटेरिलिस्टिक / भौतिकवादी भेटवस्तू अगदी नगण्य. जे असे अहोभाग्य घेऊन जन्माला नाही आले त्यांना विचार म्हणजे समजेल / उमगेल. अर्थात ते आई बाबा मग प्रत्यक्ष शुभेच्छा / आशीर्वाद द्यायला नसतील समोर अगदी वाढदिवसाच्या दिवशी, पण ते आहेत हिच फार मोठी अनोखी भेट आहे. ते आई बाबा, ती मुलं असेच अनेक प्रसंग एकत्र साजरे करोत अनेक वर्ष, ठणठणीत प्रकृती सोबत हीच ईशचरणी प्रार्थना.

उत्साहाचा झरा

रविवारची गोष्ट आहे बहुतेक. मी माझा हक्काचा सुट्टीचा दिवस असल्यामुळे जरा मनसोक्त फिरायला निघाले सकाळी, भल्या पहाटे वगैरे नाही. थोडेसे पाय मोकळॆ झाल्यावर परत आले तर आमच्या गार्ड ताई, बाकी काम करणाऱ्या मावश्या ई. कामावर आल्या होत्या. मग काय मला तर अनेक जणी सापडल्या गप्पा मारायला. मला अजून काय पाहिजे. बास मग मी गेले / रमले श्रवण भक्तीत कारण एक गार्ड ताई प्रचंड उत्साहाचा झरा असलेल्या सगळं सांगायला लागल्या. म्हणतात कश्या "काल माझी डबल ड्युटी होती (सकाळी सात ते तीन  आणि  तीन ते अकरा), त्यानंतर घरी गेले, आवरलं, सकाळी पहाटे ४ ला उठले, सगळ्यांसाठी स्वयंपाक केला, त्यात माझे चुलत सासरे आले आहेत त्यामुळे दोन भाज्या केल्या, मुलगा अगदी लहान आहे त्यामुळे त्याच खाणं + दूध तय्यार केलं, माझा डब्बा केला, माझी तय्यारी करून आत्ता सकाळी ७ च्या आता पोचले ऑफिस ला, कारण रात्र पाळीच्या गार्ड ना वेळेत सोडायचं असत.....". हे सगळं त्या बोलत होत्या तेव्हा मी सहज त्यांचं निरीक्षण करत होते आणि त्या इतक्या सध्या पण अप्रतिम तय्यार होऊन आल्या होत्या, इतक्या सहज रितीने सगळं सांगत होत्या, कुठेही नाराजी नव्हती, थकवा म्हणजे काय हे तर माहितच नव्हतं तिला. मग माझ्या मागे लागली आपण एकाचा वाढदिवस साजरा करायचा का? हे मागवायचं का, ते मागवायचं का? हे आणि ते. आज गुरवार तिची संद्याकाळची ड्युटी आहे, आज पण तोच उत्साह, कुठेही किंचित कमी न झालेला. कसं काय जमतं कोणास ठाऊक. असेच वैविध्य दिग्गज अक्का असाधारण लोक माझ्या आजुबाजुला असल्यामुळे फारच ऊर्जा मिळते मस्त काम करायला.

गुरुवार, २८ ऑक्टोबर, २०२१

प्रेम

मंडळी इडली वरच्या माझ्या प्रेमाबद्दल तर आपण ह्या आधी बोललो, चर्चा केली आणि पोटभर हसलो देखील. ते प्रेम आता नवीन शिखर गाठू इच्छित आहे, कसं म्हणताय? सांगते. ऐका. 


अगदी ताजी आजची गोष्ट. 

कोणास ठाऊक त्या माउलीला कसं काय समजलं माझं इडली प्रेम, पण त्यांनी माझ्या साठी खास भरलेली इडली तय्यार करून आणली, साग्र संगीत. वरून दिसायला साधी पण आत गम्मत, ती पण मस्त, झक्कास तिखट चवदार अशी. त्या कामासाठी म्हणून महाराष्ट्रात आल्या आहेत पण त्यांच्या पद्धतीचे प्रकार सतत करत असतात, त्यातलाच हा एक. बटाट्याचं भरीत म्हणे, ते इडलीत स्टफ केलेलं. शिवाय उत्कृष्ट चवीची शेंगदाणा चटणी आणि सांबर. अर्थातच सगळं त्यांच्या खास शैलीत बनवलेलं, कुठलीही नक्कल न करता. त्या मुळे देखील ते अजून जगावेगळं आढळलं. सगळ्यात पहिले म्हणजे नरम, मऊ, सच्छिद्र, परिपूर्ण साधी इडली करणं म्हणजे आव्हानात्मक आणि त्यात पोट भरलेली... मी तर निःशब्द झाले. त्यात उगाच आणायची म्ह्णून नाही आणली, भरपूर प्रमाणात, सगळंच. स्वच्छ शिस्तीत बांधून आणलेलं. त्यांची कामाची वेळ सकाळी ७ ची. त्या आधी घरचं सगळं आटोपून, स्वतःचं करून, शिवाय माझ्यासाठी हे खास बनवून आणणं म्हणजे फक्त कमाल आहे. इडली म्हणजे काल सकाळ पासून तय्यारी, भरपूर अशी. मी त्यांची खरंच कोण? काय ऋणानुबंध असतील? मी तर त्यांच्या साठी काही म्हणजे काहीच केलं नाही? त्या माझ्या साठी काम पण करत नाहीत? मग इतकं? बरं त्या एक गार्ड आहेत. म्हणजे आर्थिक दृष्ट्या पण साधारण कदाचित. पण मन बघितलं का. हात राखून नाहीच. सगळे जिन्नस अगदी चांगल्या प्रतीचे वापरलेले. मला अत्यानंद तर झालाच, प्रश्न देखील पडले, शिवाय त्याच्या बद्दल / त्याच्या कष्टा बद्दल आदर निर्माण झाला, इडली बद्दल माझं असलेलं प्रेम अधिक बहरलं हे नक्की. ह्या अन्नपूर्णा प्रसन्न असलेल्या ताईंना शतश: धन्यवाद आणि त्यांच्या हातून सतत अशीच पदार्थांची रेलचेल सर्वांना चाखायला मिळो हीच ईशचरणी प्रार्थना. 

मंगळवार, २६ ऑक्टोबर, २०२१

जास्तीच बटण

आज इस्त्री करतांना आतल्या भागात एक सुबक सुंदर बटण दृष्टीस पडलं. ते बघितल्यावर मग लक्षात आलं कि पुढील भागावर त्या ड्रेस च्या असे ६-७ बटण आहेत, शोभेचे. आत जास्तीच बटण देणे हि एक फार सुरेख पद्धत. एखाद वेळी जर पुढे लावलेलं बटण पडलं, निसटलं आणि सापडलं नाहीच तर असावं म्हणून दिलेलं. आणि आज काल सगळेच हे असं देतातच. नवीन नाही काही. पण अचानक एक साम्य समोर उभं ठाकलं आणि म्हटलं मांडव.

कदाचित मुलं मोठे झाले कि आपले आई-बाबा पण अशीच एक मागील बाजू पकडून अदृश्य स्वरूपात राहतात आणि पट्टाकिनी कामी येतात, काही हरवलं, लागलंच तर, पडलं तर. अगदी तस्सेच काही मित्र, मैत्रिणी, शेजारी, सहपाठी, नातेवाईक ई. असतात. चला तर मग आज मी जसे त्या निर्जीव जास्तीच्या पण खास अस्तित्व आणि महत्व असलेल्या बटण ला धन्यवाद दिले, तस्सेच थोडासा वेळ काढून कोपऱ्यातले किंवा कोपऱ्यात लपलेले सगळे त्यांना आठवू या. धन्यवाद नाही पण सहज बोलू तरी या, गरज पडण्याची वाट नको बघायला. नाही का?

सवंगडी

 
अगदी लहान असतांना त्या वेळेच्या प्रथेनुसार वर्षभराचे पापड, सांडगे, कुरडया ई. सगळं उन्हाळ्यात घरीच होत असे. आमच्या कडे आजूबाजूच्या शेजारणी, मावशी ई. यायच्या. आमचे वाळवणं तय्यार झालं कि मग आई त्यांच्या कडे जाऊन देवाण घेवाण होत असे, "एकमेका साह्य करू ...." असं काहीस. मज्जा म्हणजे मज्जा असायची. आमच्या टोळीला दोन महत्वाची कामं सोपवली जात असे. एक म्हणजे ते पापड उलटसुलट करणे  वाळले कि अंदाज घेऊन दुपारच्या वेळी आणि संध्याकाळी संपूर्ण वाळले कि मग काढून डब्ब्यात शिस्तीत ठेवणे. आम्ही एका पायावर तय्यार. अगदी कच्चा पापडाचा गोळा / लाटी फस्त करण्यापासून आमची जय्यत तय्यारी असायचीच. मग काय आयतं कोलीत हातात मिळालं कि पापड उलटसुलट करण्याच्या निमित्याने अर्धे अधिक आमच्या पोटात. आई शप्पथ ते अर्धे कच्चे पापड काय लागायचे चविष्ट. अहाहा. आज हे पापड पुराण का? सांगते.

काल मी पापडाच्या लाटण्याने लाटलेली पोळी आधी पोटभर बघितली, चाखली आणि यथेच्छ खाल्ली.  प्रत्येक पिठाप्रमाणे खरं तर लाटणं असतं म्हणजे त्याची जाडी, उंची, रुंदी, त्यावरचं डिझाईन ई. कारण प्रत्येक पिठातली सिंग्धता, चिवटपणा, लवचिकपणा आणि त्यापासून तय्यार होणार पदार्थ त्याचं शिजवणं, टिकवणं आणि एकंदरीत संपूर्ण प्रक्रियाच भिन्न, त्याचमुळे. त्यामुळे ज्याला लागणार त्याला तेच लाटणं वापरणं हितावहः. एकच लाटण वापरून सर्वच पदार्थ करता येणं अशक्य. जसे कि प्रत्येका साठी प्रत्येकाला एकच तरणोपाय कामी येत नाहीच कधी, व्याधी एक पण औषधे अनेक. त्यामुळेच जरी पापडाच्या लाटण्याने केलेली पोळी गोजिरवाणी दिसली तरी ती लाटायला, शिजायला आणि चवीला हवी तशी नव्हती बरं का मंडळी.

वाढता वाढता वाढे ....

माझ्या १०वितली गोष्ट आहे हि. पहिला पंजाबी ड्रेस परिधान केला होता मी, माझी एक नुकतीच लग्न झालेली वाहिनी होती तिचा. मग मी पण शिवले काही. पण इंजिनीरिंग च्या दुसऱ्या वर्षात प्रवेश घेतला तेव्हा दररोज घालायला सुरवात केली. तेव्हा म्हणजे विद्यार्थी दशेत बहुतांशी ड्रेस हे चुन्नी सहित मिळत असतं कारण ते शिवून घ्यावे लागतं. त्यावेळी का कुणास ठाऊक पण चुन्नी हि जास्त वापरली जात नसे, खराब होत नसे, धुतली जात नसे, कदाचित तो पांढरा कोट घातला जायचा दुचाकी चालवतांना म्हणून असेल. कुर्ता पायजमा धुतला जात असे त्यामुळे त्याच साधारण वयोमान ६ महिने टिकत असे. मग त्यानंतर त्या २ मिटर च्या चुन्नीच काय? मग एक शक्कल शोधून काढली, टेलर ला पटवलं आणि त्या चुन्नीचा कुर्ता मग शिवाला जात असे. त्यावर हवं असल्यास / घरी सहज उपलब्ध नसल्यास मग पायजमा विकत घेतला जात असे आणि शिवाय चुन्नी देखील जर तो ड्रेस कॉलेज मधे वापरायचा ठरला तर. मग "पुनःश्य हरिओम", पुन्हा त्या चुन्नीचा कुर्ता, अशी मज्जा सुरु असे. पण त्यामुळे मी एकदम उठून दिसत असे कारण तसा कुर्ता कोणाचं कडे नसायचा, अगदी भिन्न. अर्थात माझ्या ज्या ज्या मैत्रिणी असं रियुज प्रयोग करायच्या त्या सगळ्यांनाच मस्त मज्जा यायची. किती साधे सोप्पे दिवस होते ते. अहाहा. आणि उत्साह बघा ना, शिगेला पोचलेला, टेलर ला पटवणे, मग त्या कुर्त्यावर मॅचिंग साठी सिताबर्डी गाठणे. ह्या नाही तर त्या दुकानातून हवी तश्शी चुन्नी मिळवणे. नाही मिळाल्यास डाय करायला टाकणे, मग ती पुन्हा घ्यायला जाणे. देवा, इतका वेळ, उत्साह, चिकाटी, आवड, धडपड ... काय काय केलंय, अनेक वर्ष. आता आठवलं तर प्रचंड हसू येतंय. अश्या रियूस (विद्यार्थी असतांना) ते फक्त टसर सिल्कचेच, इंग्लिश रंगातले ड्रेस (शिक्षक झाल्यावर) ते आधुनिक ड्रेसेस ते ऑनलाईन आणि रेडिमेड हा मोठा प्रवासाचा पल्ला गाठला सहज हे लक्षात देखील आलं नाही, न कळत नवनवीन प्रकारांना मी आत्मसात करत गेले.

विविध ड्रेसेस शी जसं सहज जुळवून घेता आलं तस्संच बाकी बाबतीत पण ह्या पुढे सहज मला आणि सर्वांना जुळवून घेता  येईल हि अपेक्षा आणि ईशचरणी प्रार्थना.

2459: Freshly Ground Nostalgia

The last time I visited a flour mill, I think I was in 5th standard or somewhere around that age. I had gone along with my father, mostly fo...