ऊन खाणं

फारच प्रचलित आहे नाही "ऊन खाणं" हा वाक्यांश / फ्रेज आणि त्यातल्यात्यात थंडीच्या मोसमात तर काही विचारूच नक्का. कसं खातात हो ऊन? कशाबरोबर? कसं लागतं? मस्ती सुचली आज मला सकाळी कोवळ्या उन्हाचा आनंद उपभोगतांना. अहाहा. "धूप सेकंना" असं हिंदीत म्हणतात ते योग्य वाटतं ऐकायला आणि कृती देखील, पण खाणं म्हणजे...

म्हटलं चला लिहावं.
भारतातले नावाजलेले शेफ जसं म्हणतात ना कि अनेक प्रकारे माणूस जेवतो, एक म्हणजे पदार्थ / वाढलेलं बघून, मग सुगंध, मग स्पर्श आणि त्यानंतर चव. जर हे खाण्याशी संबंधित आहे तर मग ऊन खाणं त्यात मोडतं का वेगळं?

आपण अर्थात मी देखील माझ्या मुलांना बाळं होती तेव्हा जमल्यास गच्चीतच हिवाळ्यात मालिश करायची, किंवा तेल लावल्यावर थोडसं उन्हात ठेवायचं. ज्या देशात ऊन / सूर्य बाप्पा दुर्मिळ आहे तेथे तर मोठे लोक  पण जमेल तेवढं उन्ह्यात बसतात च ना? तर मंडळी, सगळंच फक्त जीभेमार्फतच खायला हवं असं कुठे आहे, जरा कातडीला पण जेवू द्या कि. आणि कातडीतून पण मिळणारे वैविध्य उत्कृष्ट पदार्थ आपल्या वाढीला, पुढे जायला, मार्गक्रम करायला प्रचंड मदत करतातच. अगदी थोडं ऊन पण कामाचं आहेच. शेफ च्या दृष्टीने सेन्सरी ऑर्गन्स जसे डोळे, नाक, जीभ ई. पदार्थ सेवन करायला मदत करतातच, पण कातडं पण कुठेही मागे नाही बरं का मंडळी. त्याचं तेवढंच महत्व आहे. हे महत्व ओळखा, अगदी फुकट आणि भरपूर प्रमाणात उपलब्द असलेलं ऊन नक्की खा, चाखा, अनुभवा आणि सुधृढ व्हा, ताजेतवाने व्हा, ठणठणीत राहा.  

मार / शिव्या / हवा / ओरडा ई. सगळे पण उन्हा सोबत आणि वैविध्य खाण्या पिण्याच्या पदार्थांसोबत खातो, अगदी लहानपणापासूनच आणि आमच्या पिढीने विशेषच.

काय भन्नाट भाषा आहे नाही आपली मराठी? मी मराठीच्या प्रेमात होतेच, पण पुन्हा एकदा असे विचार मनात आले, असे वाक्यांश आठवले आणि उपभोगले कि जास्त प्रेमात पडायला होतंच.

असणं आणि दाखवणं

असेल तरच दाखवता येईल ना, पण असेल तर दाखवा बरं का मंडळी, निश्चितच आणि नेहेमीच. फार फार गरजेचं आहे ते, किंबहुना अतिआवश्यक असे. नाहीतर समोरच्याला समजणार कसं आहे ते. इंग्रजीत म्हणतात ना "एक्सप्रेस करणे" तेच ते, अगदी तस्संच.

सध्या मी बरेच छोटे छोटे प्रयोग सुरु ठेवले आहेत माझ्या ऑफिस ला जायचे यायचे. बस काही खास उपयोगाची नाही वाटतं मला, त्यामुळे विविध पर्याय शोधणं सुरु आहे. पहिल्या टप्प्यात आपणहूनच एका ऑटो काकांनी विचारलं आणि आम्ही रोज यायला सुरवात केली सोबत. पण थंडीचं नको वाटलं ऑटोत सकाळी आणि शिवाय कार / बस पुढे ऑटो त जरा जास्त धक्के बसतात आणि रोज नको वाटत. मग त्याच ऑटो काकांनी मला अजून एक पर्याय सुचवला आणि आम्ही माझ्या कार ने ऑफिस ला जायला-यायला लागलो. त्यांना रोज ऑटोची सवय, त्यात माझी राणी थोडी निराळी आणि मोठी वाटली त्यांना पहिल्या दिवशी. मी स्वतः वाहन चालक असल्यामुळे आणि नवीन ड्राइवर मुळे
पाहिल्यादिवशी सतत लक्ष रस्त्याकडे / चालवण्याकडे होत. ऑफिस ला पोचल्या पोचल्या मुलीला आणि ह्यांना मेसेज करून कळवलं मी आणि मुलाला पण पाठवणार होतेच पण तेवढ्यातच त्याचाच फोन आला आणि प्रश्नांची सरबत्ती सुरु झाली. हे असं खास कधीच होत नाही, त्यामुळे मला काही क्षण लागले दोन धक्के एकदम पचवायला. "तू ठीक आहेस ना? गाडी? व्यवस्थित चालवली का? वेग कसा होता?.....". मला खूप खूप बरं वाटलं, दहा हत्तीचं बळ आल्यासारखं वाटलं आणि पोचल्या पोचल्या फोन येणं फार काही सांगून गेलं, त्याचा आवाज, घाईत न केलेला फोन, काळजी ई. वाखाणण्यासारखं होत. सहसा माझी लेक करते फोन वगैरे, हे महाराज नाही पडत अश्या भानगडीत पण ह्या वेळी काही तरी वेगळं होत हे निश्चित. त्याने फक्त त्याच्यापुरती मर्यादित नाही ठेवली काळजी / प्रेम ते व्यक्त केलं, जे माझ्या दृष्टीने फार महत्वाचं होत / आहे. त्यामुळे जमेल तस्स, जमेल तेव्हा, जमेल तेवढं, साजेसं प्रेम / आपुलकी / काळजी व्यक्त करा आणि जमवाच मंडळी, मग तो दृश्य / अदृश्य बदल अनुभवा स्वतः.

सुचणे म्हणजे आशीर्वादच

मी स्वतः संगणक क्षेत्रात असल्यामुळे ब्लॉग ह्या विषयाशी निगडित आहे, आणि आज पर्यंत असंख्य ब्लॉग्स वाचले आहेतच. माझ्या नेहेमीच्या सवयीप्रमाणे म्हणा किंवा सहज लक्ष जाताच त्या मुळे माझ्याकडून फक्त ब्लॉग वाचला जात नाहीच. तो आधी शोधायचा, वाचायचा, त्याच मनन चिंतन करायचं आणि त्या माहितीचा उपयोग करायचा. हे झालं नेहेमीच. पण जसा मी ब्लॉग उघडला रे उघडला कि माझी नजर उजव्या बाजूला मांडलेल्या किंवा आपोआप तय्यार झालेल्या यादी वर न कळत जातेच, का कुणास ठाऊक, ठरवून नाही बरं का मंडळी, पण जाते, आता त्याला मी काहीच करू शकत नाही. बरं नुसती नजर जाते असं नाही तर त्यावर मला असं धन्य धन्य वाटत त्या लेखकाबद्दल, कि कसं काय इतकं सातत्य निभावू शकतात, एका मागून एक इतके लेख, मग ते शैक्षणिक असो, माहिती देणारे असो नाही तर अजून काही. हे सातत्य टिकवणं कुठल्याही मनुष्याच्या हातात नाहीच त्याला भरपूर आशीर्वाद लागतोच "त्याचा". "त्याचा" वरदहस्त आहे म्हणजेच व्यक्तीच्या हातून कामगिरी होते आहे, सुचतंय, उतरतंय, शब्दात अचूक मांडता येतंय आणि त्याला वाचक वर्ग पण लाभतोय. अहाहा. अजून कशी खात्री किंवा शाश्वती मिळणार कि "त्याच" पुरेपूर लक्ष आहे तुमच्या कडे ते? हि झाली "त्याची" पद्धत, अस्तित्वाची जाणीव करून द्यायची. नाही तर माणूस कोण हो लिहिणारा, अनुभवणारा, उतरवणारा, पेरणारा, गुंफणारा, छे छे, अशक्यच. त्यामुळे लिखाण च नाही तर जे प्रत्येक कार्य प्रत्येक माणसाच्या हातून घडतंय ते "त्या" शक्ती मुळेच, हे सत्य मान्य करा, स्वीकारा, म्हणजे व्यर्थ अभिमान बाळगावा लागणार नाही आणि संपूर्ण शरण जा किंबहुना कार्य होत गेलं कि शरण जाण देखील आपोआप होतंच, तो देखील अजून एक कृपा प्रसादच. माझ्या ब्लॉग वरचे सातत्याने वाढत चाललेले आकडे म्हणजे "त्याची" कृपा दृष्टीच, आणि सर्वात महत्वाचं म्हणजे सतत त्या कडे माझं लक्ष जात नाही, आणि शिवाय लिहायला सुचतं ते वेगळंच. मागे एका अनुकथेत मांडल्या प्रमाणे ते विषय, शब्द आणि गुंफण उभीच ठाकते आणि जानेवारी २०२१ पासूनच सुरु झालेला १३ महिन्यांचा प्रवास निस्वार्थ सुरु आहे, सुरु राहो आणि ज्या कारणासाठी / ज्या वाचकांसाठी हे लिहिलं जातंय त्यांच्या पर्यंत हे पोचवणं शक्य होवो हि प्रार्थना.

सवय आणि सेवा

आज माझं जरा जास्त चालणं झालं दररोजच्या पेक्षा, काही कामं निघाली आणि त्यामुळे पाय बोलायला लागले. माझ्या मनात आलं कि आज नक्की माझ्या लेकीला म्हणायचं कि जरा माझे पाय चेपून दे. आणि खात्री तर होतीच कि ती नाही म्हणणार नाही. त्या वरुन मला एक किस्सा आठवला माझ्या दररोजच्या ऑटो वाल्याने स्वःताहुन सांगितला. का? कुणास ठाऊक. दिवसभर म्हणे एका दिवशी जास्त झालं ऑटो चालवणं, घरी आल्यावर त्यांनी त्याच्या मुलाला म्हटलं कि जरा पाय दे, पाठिवर पायांवर चाल, तर तो मुलगा म्हणतो कसा "शेजारी औषधाचं दुकान आहे, गोळी आणा बाबा, दाबून का घेता?" म्हणजे त्याला असं सुचवायचं होत कि हि अशी सेवा करून घ्यायची सवय बरी नाही तब्बेतीला. काय हि पिढी नाही, हुशार म्हणावी, का स्मार्ट, का आगाऊ, कोण शिकवत असेल ह्यांना असं बोलायला. आणि त्यातून गेली दोन एक वर्ष हि मंडळी घरीच आहेत हो, बाहेर पडणं नाही, बाकी मित्र मंडळींना भेटणं नाही आणि त्यामुळे उगाच काही कानावर पडलं नसेल, मग हे प्रसंगावधान राखून बरोबर त्या वेळी बोलणं जमत कसं हा मला पडलेला ज्वलंत प्रश्न आहे. माझी एक नात आहे, तिच्या आजोबांनी पण पाठिवर चाल म्हटलं कि हि बया धूम ठोकते, पळून जाते आणि थोडावेळ येत नाही समोर, कित्ती हुषार नाही. असो, असं हि सही.

ह्या छोट्याश्या प्रसंगातून हाच धडा मिळतो कि १. जुने विचार / आचार आणि अपेक्षा बाजूला ठेवा, मुलांसाठी आम्ही हे केलं ते केलं त्यामुळे त्यांनी आमची सेवा केलीच पाहिजे असा हट्ट सोडा, किंबहुना ठेवूच नका, म्हणजे सोडायचा प्रश्नच येत नाही, अपेक्षा नकोतच, आणि २. मुलांना त्यांचं विश्व आहे ना, मग त्यातून वेळ काढणं कधी कधी मुश्किल होईल आणि गैरसमज नको व्हायला, ३. मालिश च्या किंवा अ‍ॅक्युप्रेशर च्या व्यवसायात असलेल्या लोकांना मग काम कसं मिळणार.

स्वतःला ठणठणीत ठेवा, आतून बाहेरून, शारीरिक मानसिक रूपाने, पोटभर हसा, पौष्टिक खा, व्यायाम करा आणि आनंदी समाधानी राहा. कदाचित कोणाचीच गरज पडणार नाहीच, पण सहज बदल, गम्मत आणि रक्ताभिसरण व्यवस्थित होण्या करता अधे मधे बोलवा अ‍ॅक्युप्रेशर किंवा मालिश करण्यास, बास, मज्जाच मज्जा नाही का. "आनंदी आनंद गडे, जिकडे तिकडे चोही कडे".

चिरतरुण

माझा एक छोटासा गैरसमज होता कदाचित कि शिक्षक हा पेशा किंवा शिक्षक हा माणूस म्हणून नेहेमीच चिरतरुण राहतो कारण तो / ती सदाकदाच तरुणांसोबत असतो. तरुणासोबत असणं म्हणजे त्यांच्या तरुण विचारांसोबत, त्यांच्या तरुण कपडे घालण्याच्या पद्धतीसोबत, त्यांच्या कृती सोबत आणि एकंदरीतच सळसळत्या व्यक्तिमत्वाच्या सानिध्यात. मी स्वतः हे अनुभवलं तर आहेच पण बघितलं देखील आहे इतकी वर्ष सातत्याने बाकिच्यांसोबत देखील. पण आज, किंवा एवढ्यातच मला अजून एक असा व्यवसाय नजरेस पडला कि तो देखील तरुण ठेवण्यास मदत करतोच, ह्याची खात्री पटली म्हणून हा छोटेखानी लेख प्रपंच. तर त्याच असं झालं कि माझ्या घराशेजारी एक अनोख्या व्यवसायातले कुटुंब राहायला आलेत. त्यांना बघून, त्यांची ओळख झाल्यावर जास्त प्रकर्षाने जाणवलं कि जे मी सध्या लिहिते आहे ते किती योग्य आहे.

आमचं सध्या जेथे वास्तव्य आहे ते जरी शहराचा च एक भाग असला तरी त्याला अजून एक खेडवळ टच आहेच. कारण हा भाग आधी गाव म्हणून ओळखला जायचा किंबहुना गावाचं होत ते. त्यामुळे अजून जुने गाववाले आहेत राहायला. त्या गाववाल्यांनी त्यांची जमीन सोन्याच्या नाही तर प्लॅटिनम च्या भावात बांधकाम व्यावसायिकांना विकल्यामुळे त्यांचे जे तरुण मंडळी आहेत त्यांना नवीन पिढीच्या दुचाकी घेऊन दिल्या आहेत. किंवा काही थोड्याच वर्षांपूर्वी घेतलेल्या ज्या गाड्या आहेत त्या गॅरेज च्या मध्यम वयाच्या काकांना नवीनच आहेत न गाड्या. त्या त्यांच्या कडे येतात दुरुस्त करायला आणि ते आमच्या घरासमोरून फेरफटका मारायला जातात, वैविध्य आकार / प्रकार / जडण-घडणीच्या गाड्या आणि त्या सतत हात खालून गेल्यामुळे, अती जोरात / अगदी हळू अश्या सर्व पद्धतीने चालवल्यामुळे चिरतरुण राहतात असं मला प्रकर्षाने जाणवलं. इतक्या प्रकारच्या गाड्या विकत न घेता, त्याच मालक न होता देखील हवं तेवढ्या दिवस मनसोक्त चालवता येत, मग कोणीही तरुण राहिलाच ना, आणि शिवाय ती गाडी ना दुरुस्त होती, ती लोण्यासारखी आता चालते आहे ह्याच समाधान, नवीन शिकायला मिळालं प्रत्येक गाडी हाताळतांना हे हि नसे थोडके. अहाहा. भन्नाटच. 

कायमचं अनोख चित्र

त्याला तुम्ही गोंदण म्हणा, मी तर रांगोळी असं पण म्हणेल किंवा जे हवं ते. पण एक मात्र नक्की ते फारच वेगळं आहे, कायमचं आहे आणि त्याची सर कोणाला नाही. बरं अजुन एक खासियत ह्या चित्राची / रांगोळीची कि ती निसर्गाने काढलेली / चितारलेली आहे, आणि कुठल्याही दारात नाही, कागदावर तर मुळीच नाही. बऱ्याच जणींना मात्र "ती" च अस्तित्व रुचत नाही, त्यांना म्हणे तिच्या मुळे जरा अवघडल्यासारखं आणि वेगळं वाटतं कारण कधी ना कधी ती दृष्टीस पडतेच दुसऱ्यांच्या हो. अर्थात त्या कडे बघू तसं आहे, दुसऱ्यांना नाही आवडलं पण स्वतःला तर अभिमान आहे ना कि अशी अनोखी रांगोळी आहे, आपल्यासोबत कायमची, जी अनेक जणीं कडे नसेल देखील. कुणास ठाऊक. अर्थात सध्या सगळेच फारच हुषार झाले आहेत, अशी रांगोळी तय्यार होऊच नये ह्या कडे जास्त लक्ष देतात, प्रयन्त करतात आणि काही प्रमाणात सफल देखील होतात हो. ज्याचा त्याचा प्रश्न आणि दृष्टिकोन आहे तो. मला तर असं चित्र काढण्यापासून निसर्गाला वंचित करता येत हे देखील अजिबातच माहित नव्हतं आणि जेव्हा समजलं तेव्हा चित्रकार कामाला लागला होता. त्यामुळे आता ते कायमचं माझ्या वर चित्रित केलं गेलं. अर्थातच मलाच काय माझ्या लेकीला देखील फार अभिमान आहे, कारणं अनेक आहेत. 

१. ज्या भागावर हे अनोखं, जगावेगळं चित्र रेखाटलं गेलं आहे ते माझ्या लेकीच्या दृष्टीने तिचं पहिलं हक्काचं घर आहे, जे तिला फार फार प्रिय आहे, 

२. ते माझं अस्तित्व आहे एक प्रकारचं, 

३. माझी ओळख पण, 

४. हे माझ्या साठी आहे, दुसऱ्यांना काही घेणं देणं नाहीच, 

५. चित्रकाराने आणि त्यामुळे माझ्या कडून ह्या करता प्रचंड कष्ट करून घेतले आहेत, 

६. आयुष्याचा एक टप्पा आणि महत्वाचा भाग आहे, 

७. मी चमकणाऱ्या आणि चमकत राहणं जेथे आवश्यक आहे अश्या  क्षेत्रात काम नाही करत त्यामुळे हे चित्र माझ्या पुरत मर्यादित आहे, ह्याची फक्त मीच प्रेक्षक आहे, अर्थात कधी कधी चुकून दर्शन घडतं दुसऱ्यांना पण त्यांना मी कुठलाही अधिकार तर दिला नाहीच त्या बद्दल बोलायला / वाच्यता करायला आणि अशी अजून बरीच कारणं देता येतील.  

मला एक अनोखं, उत्कृष्ट आणि नैसर्गिक चित्र जगायची संधी दिल्या बद्दल / प्राप्त झाल्याबद्दल "त्याचे" मनापासून धन्यवाद. 

सर्व मुलींनो, मुक्तपणे चित्र एन्जॉय करत जगा, त्याची लाज वाटायची अजिबात गरज नाही, ते तुमच्या साठी आहे बाहेरच्यांसाठी नाहीच. 

स्ट्रेचमार्क्स चा विजय असो, कारण तो काय खुणावतो आहे मैत्रिणीनो "रंग ढंग माझा वेगळा$$$", आणि शिवाय नाही ती "ठिपक्यांची रांगोळी", नाही "कॅनव्हास वर काढलेलं रंगीत चित्र", नाही "पेन्सिल नि रेखाटलेलं".

प्रमाण / भाग / हिस्सा

कृतूमानाप्रमाणे च खाणं माहित होत मला अगदी समजायला लागल्या पासूनच, कारण तेव्हा तेच शक्य होत आणि पाळलं जायचं मनापासून सर्वत्र. गम्मत म्हणजे त्या त्या गोष्टी फक्त काही दिवसांकरताच उपलब्ध राहत असल्यामुळे खूप मज्जा करत आणि जरा जास्त प्रमाणातच खाल्ल्या जात, उत्साहानी. उदाहरणार्थ हिरव्या मटार चा सिझन असला कि मटार भात, कचोरी, आमटी,  पोह्यात आणि बाकी जमेल त्याच्यात मनसोक्त मटार घातले जात ई. आणि त्यात जर मी स्वयंपाक घरात प्रवेश केलाच चुकून काही पदार्थ करायला तर मग काय विचारू नका, कधी कधी जरा जास्त प्रेम उतू जायी आणि माझे बाबा विचारात असतं कि "तू आज कोबीत मटार घातला आहेस कि मटार मधे कोबी"?

परवा जरा पेढे बिढे घ्यावे ह्या विचाराने शिरले दुकानात आणि घ्यायला गेले होते एक वस्तू, उचलल्या अनेक. त्यात सरते शेवटी मला ज्वारी लाह्या नजरेस पडल्या आणि मी त्या घेतल्या देखील. चविष्ट च लागत आहेत त्या परतवलेल्या लाह्या पण मी जरा त्याची किंमत बघून अवाक झाले. खातांना ध्यानात आलं कि तो खरं तर ज्वारीच्या लाह्यांचा चिवडा होता. मी काय नेहेमीप्रमाणे घाईत आणि उत्साहात ज्वारी लाह्या हे पाकिटावर वाचलं, पारदर्शक पॅकिंग असल्यामुळे दिसलं आणि मी घेतलं. बास. पण तो निघाला ज्वारी लाह्या चिवडा. अहो पण साधारणतः नेहेमीच एक चिवडा म्हणजे प्रमाण असतं प्रत्येक घटक टाकण्याचं. पण ह्यात मज्जाच होती, लाह्यात शेंगदाणे होते कि शेंगदाण्यात लाह्या हे अजिबात लक्षात येत नव्हतं. उगाच नाही त्याची किंमत इतकी जास्त होती. सर्वसाधारण पणे कुठल्याही लाह्यांची किंमत अगदी नगण्य असते, पण हा जगावेगळा महाग. तो करणारा शेंगदाण्याचा भक्त होता वाटत. मला अगदी पुन्हा एकदा लहान झाल्यासारखं वाटतंय, मी एक एक लाह्या उचलून खाते आहे सध्या आणि ते वाटिभरापेक्षा जास्त साठलेले शेंगदाणे मला ह्याच्या-त्याच्यात वापरून टाकावे लागतील लवकरच. अर्थात भाजलेल्या पण मऊ लाह्या, तिखट मीठ मसाला लावलेल्या ह्यांना मज्जा म्हणून अधेमधे दाणे तोंडात येणं वेगळं आणि फक्तच असंख्य दाणे हो, देवा.

"अती तेथे माती" हि म्हण नेहेमी लक्षात ठेवा. सातत्याने समतोल सांभाळा प्रत्येक बाबतीत, फक्त खाण्याच्या नाही हो. क्रतू असो किंवा आवड "थोडक्यात गोडी" आणि प्रमाणात असावं सगळंच, "अजीर्ण होऊ देऊ नयेच", मग ते आपल्या वागण्या बोलण्याचं असेल, किंवा संबंधाच / नात्याचं.